Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Składki, zasiłki, emerytury  »  Składki ZUS  »   ZUS ma prawo podważyć zawartą umowę i wysokość pensji ...
POLECAMY
P R E N U M E R A T A
www.gazetapodatkowa.gofin.pl
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

ZUS ma prawo podważyć zawartą umowę i wysokość pensji z etatu

Gazeta Podatkowa nr 18 (1580) z dnia 4.03.2019
Aneta Dąbrowska

Jeżeli organ rentowy w toku prowadzonych czynności kontrolnych stwierdzi, że stosunek pracy nie powstał i nie był realizowany, to ma prawo podważyć takie zatrudnienie. Następstwem tego jest wyłączenie zatrudnionej osoby z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ubezpieczeniom tym nie może bowiem podlegać osoba, z którą stosunek pracy został nawiązany dla pozoru.

Powstanie ubezpieczeń w ZUS

Pracownik podlega obligatoryjnie ubezpieczeniom w ZUS od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Można więc uznać, że nawiązanie stosunku pracy skutkuje równolegle powstaniem stosunku ubezpieczenia. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, z kolei pracodawca - do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Tak wynika z treści art. 22 § 1 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 ze zm.). O tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy, stanowiący tytuł do ubezpieczeń w ZUS, nie decyduje jednak samo formalne zawarcie umowy o pracę, podpisywanie list obecności, czy też potwierdzenie wypłaty wynagrodzenia. Konieczne jest bowiem rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa 799/17.


Powstanie obowiązku ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego w ZUS dla pracownika związane jest z istnieniem faktycznego stosunku pracy.

Kontrola ZUS

Inspektorzy ZUS mogą przeprowadzać kontrolę wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników (art. 86 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Taka kontrola może obejmować w szczególności m.in. prawidłowość zgłoszenia danej osoby do ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji ZUS może także badać ważność umowy o pracę w celu stwierdzenia prawidłowości objęcia ubezpieczeniami społecznymi pracowników (por. wyrok SN z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt III UK 200/04).

Umowa o pracę z rodziną

Trwale kontrolą objęte są umowy o pracę zawierane przez osoby prowadzące działalność gospodarczą z członkami rodziny. Najczęściej ZUS kwestionuje zasadność zawarcia takiej umowy z ciężarną córką, uznając za niezasadne zgłoszenie jej do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. Niejednokrotnie w toku prowadzonych czynności kontrolnych ZUS stwierdza, że celem zawarcia umowy o pracę nie było świadczenie przez taką osobę pracy, lecz przykładowo nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (tu: z tytułu choroby, a następnie macierzyństwa). W takim przypadku organ rentowy uznaje, że brak było podstaw do zgłoszenia jej do ubezpieczeń, a także do opłacania za nią składek. W efekcie wyłącza zatrudnioną osobę z pracowniczych ubezpieczeń w ZUS, a jeżeli taki pracownik złożył wniosek np. o świadczenie chorobowe, wówczas odmawia jego wypłaty. Jak wynika z wyroku SA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt III AUa 1236/16, nie może być bowiem tolerowana sytuacja, gdy osoba zainteresowana w uzyskaniu świadczeń z ubezpieczenia społecznego, do których nie ma tytułu, z pomocą płatnika składek wytwarza dokumenty służące wyłącznie do tego celu. Podobnie jest w przypadku członka rodziny, z którym przedsiębiorca zawarł umowę o pracę w celu nabycia uprawnień do emerytury lub świadczenia przedemerytalnego (por. np. wyrok SA w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt III AUa 844/17).

W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że nie podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu osoba, która zawarła umowę o pracę dla pozoru, a więc w sytuacji, gdy przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, iż osoba określona w umowie o pracę jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba wskazana jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy. Taka osoba nie posiada statusu pracownika.

Podkreślić należy, że nie w każdym przypadku fakt podjęcia pracy przez kobietę w ciąży jest interpretowany jako chęć wyłudzenia świadczeń chorobowych (por. wyrok SA w Gdańsku z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt III AUa 421/17). Samo korzystanie ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego na skutek podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu samo w sobie nie może być określone jako sprzeczne z prawem. Skorzystanie z ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym jest legalnym celem zawierania umów o pracę (por. wyrok SO w Świdnicy z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt VII U 314/16).

Kwestionowanie wysokości pensji

Organowi rentowemu przysługuje również prawo do kwestionowania postanowień zawartych w umowie o pracę, tj. m.in. w zakresie wysokości wynagrodzenia pracownika (stanowiącego podstawę wymiaru składek ZUS). Organ rentowy najczęściej podważa wysokość pensji osobie, która krótko po podjęciu pracy korzysta ze świadczeń np. z tytułu choroby. Generalnie wynagrodzenie takiej osoby z etatu ustalone jest w kwocie znacznie odbiegającej od wynagrodzenia innych pracowników. Nadmierne podwyższenie wynagrodzenia pracownika może też być w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych ocenione jako dokonane z zamiarem nadużycia prawa do świadczeń (por. wyrok SN z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt II UK 16/05). ZUS w takim przypadku ma prawo wydać decyzję obniżającą wysokość wynagrodzenia pracownika.

Uruchomienie stosunku ubezpieczeniowego może odnosić się tylko do ważnego stosunku pracy, czyli takiego, który stanowi wyraz woli obu stron realizowania celów, którym umowa o pracę ma służyć.

Z wyroku SA w Łodzi z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt III AUa 323/17


Sam fakt poszukiwania ochrony ubezpieczeniowej, wobec przewidywanej niezdolności do pracy, nie jest niczym nagannym w sytuacji, gdy zatrudnienie na etacie jest faktycznie realizowane.

Z wyroku SA w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt III AUa 648/17

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.)

Składki ZUS - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.