Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Składki, zasiłki, emerytury  »  Składki ZUS  »   Przesłanki uznania przez ZUS pracy rodziny na etacie ...
POLECAMY
P R E N U M E R A T A
www.gazetapodatkowa.gofin.pl
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Przesłanki uznania przez ZUS pracy rodziny na etacie za współpracę

Gazeta Podatkowa nr 14 (1576) z dnia 18.02.2019
Aneta Dąbrowska

Często członkowie rodziny pomagają przedsiębiorcy przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Takie osoby generalnie przedsiębiorca zgłasza do ubezpieczeń w ZUS jako osoby współpracujące. Nie zawsze jednak tak jest. Aby krewny mógł być zgłoszony do ubezpieczeń w taki sposób, powinny zostać spełnione określone przesłanki.

Definicja członka rodziny

Za osoby współpracujące m.in. z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz z osobami korzystającymi z ulgi na start uważa się małżonka, dzieci (własne, drugiego małżonka i przysposobione), rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające. Wskazane osoby uważa się za współpracujące, o ile pozostają z przedsiębiorcą lub osobą korzystającą z ulgi na start we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Wynika to z art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej ustawą systemową. Można więc powiedzieć, że o statusie osoby współpracującej decydują trzy przesłanki, tj.:

  • bycie w kręgu określonych osób bliskich,
     
  • pozostawanie członka rodziny we wspólnym gospodarstwie domowym,
     
  • współpraca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności.

Wszystkie wymienione przesłanki muszą występować łącznie.

Jak wskazał SA w Gdańsku w wyroku z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt III AUa 1730/15 "(...) prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego oznacza wspólne zamieszkiwanie tych osób połączone ze wspólnym zaspokajaniem potrzeb życiowych, czyli ścisłą współpracą w załatwianiu spraw związanych z codziennym prowadzeniem domu (np. zakupy, opłata rachunków) (...)". Wspólnota gospodarstwa domowego oznacza, że pozostające w niej osoby mają zaspokajane potrzeby ze środków w dyspozycji wspólnoty (rodziny).

Ubezpieczenia i składki w ZUS

Zasadniczo z tytułu współpracy członek rodziny osoby prowadzącej działalność gospodarczą lub korzystającej z ulgi na start podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym oraz zdrowotnemu w ZUS. Zgłoszenia go do tych ubezpieczeń dokonuje przedsiębiorca na druku ZUS ZUA, z kodem tytułu ubezpieczenia 05 11 X X. Składki społeczne i zdrowotną do ZUS za członka rodziny współpracującego przy prowadzeniu działalności gospodarczej opłaca osoba prowadząca działalność lub korzystająca z ulgi na start na zasadach i w sposób przewidziany dla przedsiębiorców opłacających składki na ubezpieczenia społeczne na ogólnych zasadach. Za osobę współpracującą podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przedsiębiorca nalicza też składki na FP i FS (pod warunkiem, że nie osiągnęła ona odpowiedniego wieku, tj. 55 lat - jeżeli jest kobietą lub 60 lat - gdy jest mężczyzną). Ustala je od kwoty stanowiącej podstawę wymiaru składek emerytalno-rentowych (bez stosowania rocznego ograniczenia). Nie opłaca natomiast za nią składki na FGŚP.

Zatrudnienie rodziny na etacie

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy systemowej za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy. Może się wydawać, że przedsiębiorca, który do pomocy w firmie zatrudni członka rodziny na podstawie umowy o pracę, zgłasza go do ubezpieczeń w ZUS jako pracownika. W konsekwencji na zasadach dotyczących tej grupy ubezpieczonych rozlicza za niego składki ubezpieczeniowe w ZUS. Nie zawsze tak jest, ponieważ wyjątek od tej zasady określa art. 8 ust. 2 ustawy systemowej. Z przepisu tego wynika, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, to - dla celów ubezpieczeń w ZUS - jest traktowany jako osoba współpracująca. Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, tj. m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I UK 272/15. SN wskazał w nim, że istnienie zawartej umowy o pracę między osobą prowadzącą działalność pozarolniczą a członkiem rodziny (tu: małżonką) tej osoby, wykonującą czynności pracownicze w faktycznych warunkach współpracy przy prowadzaniu pozarolniczej działalności, powoduje objęcie tej małżonki ubezpieczeniami w ZUS z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności. To oznacza, że za każdy miesiąc kalendarzowy składki społeczne i zdrowotną osoba taka ma naliczone na zasadach dotyczących osób współpracujących. Z tą jednak różnicą, że o ile z tytułu bezumownej współpracy przedsiębiorca nie nalicza za członka rodziny składki na FGŚP, to wymóg taki jest przewidziany w sytuacji zatrudnienia takiej osoby na podstawie umowy o pracę.

Od zasady tej istnieje pewien wyjątek. W katalogu osób uznanych za współpracujące ustawodawca wymienił m.in. dziecko przedsiębiorcy pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz współpracujące przy prowadzeniu tej działalności. Za osobę taką nie uznaje się jednak dziecka, z którym przedsiębiorca (rodzic) zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Taka osoba podlega ubezpieczeniom w ZUS w sposób przewidziany dla pracowników młodocianych. Powinna więc zostać zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego w ZUS z kodem tytułu ubezpieczenia 01 20 X X (tj. pracownik młodociany).


Ustalając, czy członek rodziny może być uznany za osobę współpracującą nie bierze się pod uwagę okresu, przez który współpraca jest wykonywana, wymiaru czasu pracy ani też wieku takiej osoby.


Za osobę współpracującą nie uważa się również współmałżonka jednego ze wspólników spółki zatrudnionego w niej na podstawie umowy o pracę. Taką osobę zgłasza się do ubezpieczeń w organie rentowym jako pracownika. Jest tak dlatego, że małżonek jednego ze wspólników spółki, który zawarł umowę o pracę z tą spółką, na gruncie przepisów ustawy systemowej nie jest traktowany jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności, lecz posiada status pracownika. Dla ustalenia tytułu do ubezpieczeń w ZUS takiej osoby nie ma znaczenia fakt, że pozostaje ona z jednym ze wspólników tej spółki w związku małżeńskim i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Ma ona bowiem zawartą umowę o pracę ze spółką, a nie z konkretną osobą prowadzącą pozarolniczą działalność.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.)

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Składki ZUS - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.