Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Prawo pracy  »  Czas pracy i urlopy  »   Organizacja czasu pracy u małego przedsiębiorcy
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Organizacja czasu pracy u małego przedsiębiorcy

Gazeta Podatkowa nr 78 (1432) z dnia 28.09.2017
Agata Barczewska

Wykonywanie pracy etatowej musi odbywać się w ramach określonych systemów i rozkładów czasu pracy. Obowiązek ich ustalenia ciąży na każdym pracodawcy, bez względu na stan zatrudnienia w jego firmie. Liczba pracowników nie ma też wpływu na stosowanie przewidzianych w Kodeksie pracy systemów i rozkładów czasu pracy, mogą z nich bowiem korzystać zarówno mali, jak i więksi pracodawcy. Liczebność załogi decyduje natomiast - w przypadku pracodawcy pozabudżetowego - o sposobie wprowadzania określonej organizacji czasu pracy.

Obwieszczenie zamiast regulaminu

Generalnie kwestie związane z organizacją czasu pracy, m.in. dotyczące stosowanych w danym zakładzie systemów i rozkładów czasu pracy, jak też okresów rozliczeniowych, ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy. Pracodawcy, u których stan zatrudnienia wynosi poniżej 50 pracowników, są jednak zwolnieni z obowiązku posiadania regulaminu pracy i wynagradzania (choć mogą je tworzyć na zasadzie dobrowolności). Jeżeli nie posiadają tych aktów zakładowych, jak też nie są objęci układem zbiorowym pracy, sprawy związane z organizacją czasu pracy w ich firmie muszą uregulować w innym akcie. Jest nim obwieszczenie o systemach i rozkładach czasu pracy oraz obowiązujących w zakładzie okresach rozliczeniowych (art. 150 Kodeksu pracy, Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.). Wskazuje się w nim te systemy i rozkłady czasu pracy (oraz okresy rozliczeniowe), które mają obowiązywać w konkretnej firmie. Zasadniczo mogą być one wdrożone do stosowania na gruncie danego zakładu dopiero po zamieszczeniu ich we wspomnianym obwieszczeniu. Niektóre rozkłady i systemy czasu pracy oraz okresy rozliczeniowe wprowadza się jednak w innym trybie. Dotyczy to:

  • rocznego okresu rozliczeniowego oraz ruchomego rozkładu czasu pracy, który wprowadza się m.in. w drodze porozumienia z przedstawicielami pracowników, a w odniesieniu do ruchomego rozkładu czasu pracy również na wniosek pracownika (art. 150 § 3 i 5 K.p.),
     
  • przerywanego systemu czasu pracy, który wprowadza się w układzie zbiorowym pracy, na podstawie porozumienia zawieranego zgodnie z art. 139 § 3 K.p., bądź w umowie o pracę,
     
  • systemów czasu pracy: tzw. skróconego tygodnia pracy oraz weekendowego, które stosuje się na podstawie umowy o pracę.

Zapisy obwieszczenia dotyczące stosowanych systemów i rozkładów czasu pracy oraz okresów rozliczeniowych wchodzą w życie po upływie dwóch tygodni od ich ogłoszenia pracownikom w sposób zwyczajowo przyjęty w zakładzie pracy. Dopiero po upływie tego terminu można stosować systemy i rozkłady przewidziane w obwieszczeniu.


Druk obwieszczenia w sprawie organizacji czasu pracy dostępny jest w serwisie www.druki.pl, w dziale Prawo pracy.

Umowa i informacja dodatkowa

Przepisy prawa pracy wymagają, aby w umowie o pracę znalazły się zapisy dotyczące podstawowych spraw związanych z zatrudnieniem danego pracownika. Umowa o pracę musi określać:

  • rodzaj pracy i miejsce jej wykonywania,
     
  • wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia,
     
  • wymiar czasu pracy i termin jej rozpoczęcia.

Są to tzw. obligatoryjne elementy umowy o pracę, które jednak nie przeszkadzają wprowadzeniu do tej umowy zapisów dodatkowych. Strony umowy o pracę korzystają niekiedy z tej swobody zamieszczając w umowie o pracę ustalenia dotyczące organizacji czasu pracy. Zdarzają się więc niekiedy zapisy o obowiązujących w zakładzie rozkładach i systemach czasu pracy czy o obowiązujących pracownika normach czasu pracy. Z formalnego punktu widzenia takie zapisy mogą zostać wprowadzone do umowy o pracę, niemniej trzeba zauważyć, że są one niepotrzebne, a w niektórych sytuacjach mogą być problematyczne.

Postanowienia dodatkowe zamieszczone w umowie o pracę należy traktować jako warunki umowy o pracę, które generalnie nie mogą być zmieniane w trybie jednostronnej decyzji pracodawcy. Jeżeli są one istotne, do ich zmiany wymagane jest porozumienie stron lub wypowiedzenie zmieniające. Dlatego mały pracodawca, który nie musi tworzyć regulaminu pracy, powinien rozważyć celowość ewentualnego wprowadzenia do umowy o pracę zapisów dotyczących organizacji czasu pracy. W razie jej zmiany, co w praktyce zdarza się dość często, pojawia się wtedy problematyczna kwestia zmiany umowy o pracę. Taka sama uwaga dotyczy zamieszczenia zapisu o systemach i rozkładach czasu pracy w informacji o warunkach zatrudnienia, tzw. informacji dodatkowej. Jedyne dane związane z tematyką czasu pracy, które wykazuje się w tej informacji, to dane o normach czasu pracy obowiązujących pracownika (art. 29 § 3 pkt 1 K.p.). Cała reszta informacji z zakresu organizacji czasu pracy powinna znaleźć się w obwieszczeniu wydawanym na podstawie art. 150 K.p.

Ogólne zasady ustalania grafików

Różnice między dużym a małym pracodawcą w zakresie wprowadzania systemów i rozkładów czasu pracy nie przekładają się na zasady ich stosowania. W tym zakresie pracodawcy objęci ogólnymi przepisami prawa pracy podlegają tym samym regulacjom i wymogom - bez względu na posiadany stan zatrudnienia. Układanie rozkładów czasu pracy odbywa się więc w ten sam sposób, tj. z uwzględnieniem:

  • obowiązujących pracownika norm czasu pracy i nominalnego wymiaru czasu pracy w danym okresie,
     
  • stosowanego systemu czy rozkładu czasu pracy,
     
  • okresów rozliczeniowych i odpoczynków.

Niezbędne jest też przestrzeganie zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy i obowiązku rekompensowania pracy w takim dniu lub pracy w niedzielę czy święto.

Pracodawca musi mieć na uwadze, że nie może z góry planować nadgodzin ani pracy w dniu wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Dzień ten może być jednak "uwolniony", tj. może być wyznaczony w grafiku ustalonym na dany okres i przypadać w różne dni tygodnia - co musi być potwierdzone odpowiednim zapisem w obwieszczeniu. Taką sytuację przedstawia poniższy przykład harmonogramu czasu pracy w tzw. systemie podstawowym, w jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym obejmującym wrzesień 2017 r., gdzie dni wolne z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy przypadają na różne dni tygodnia. Zakładamy, że pracownik wykonuje pracę na jedną zmianę, w ramach nominalnego wymiaru czasu pracy (168 godz. we wrześniu br.).

  1 tydzień 2 tydzień
dzień 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
pt. sob. nd. pn. wt. śr. czw. pt. sob. nd. pn. wt. śr. czw.
od 8 8   8 8 8   8     8 8 8 8
do 16 16   16 16 16   16     16 16 16 16
godz. 8 8   8 8 8   8     8 8 8 8

   3 tydzień 4 tydzień     
dzień 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
pt. sob. nd. pn. wt. śr. czw. pt. sob. nd. pn. wt. śr. czw. pt. sob.
od 8 8   8   8 8 8 8     8 8 8 8  
do 16 16   16   16 16 16 16     16 16 16 16  
godz. 8 8   8   8 8 8 8     8 8 8 8   168

Czas pracy i urlopy - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.