Facebook

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Prawo pracy  »  Czas pracy i urlopy  »   Rekompensata za czas dyżuru
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Rekompensata za czas dyżuru

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 21 (591) z dnia 1.11.2023

Zatrudniamy pracownika w systemie podstawowym od poniedziałku do piątku od 600 do 1400 w ramach 1-miesięcznego okresu rozliczeniowego. Raz w miesiącu pełni on 8-godzinny dyżur w sobotę i niedzielę od 600 do 1400 w zakładzie pracy lub od 600 do 1000 w zakładzie pracy i od 1000 do 1400 "pod telefonem" w domu. Za czas dyżuru pracownik otrzymuje czas wolny w wyznaczonych przez siebie dniach. Czy za czas dyżuru pełniony w ww. dniach wolnych pracownikowi przysługuje czas wolny w wymiarze 8 godzin, czy może w wyższym wymiarze np. 12 lub 16 godzin?

Forma rekompensaty uzależniona jest od tego czy pracownik w czasie pełnienia dyżuru wykonywał pracę, czy nie.

Pracodawca może zobowiązać pracownika do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, co w Kodeksie pracy określone jest mianem dyżuru (art. 1515 § 1 K.p.). Dyżur może być pełniony w zakładzie pracy (bądź w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę) lub w domu (tzw. dyżur domowy). W czasie jego trwania, pracownik może pozostawać w gotowości do wykonywania pracy lub/i wykonywać ją. W zależności od zaistniałych okoliczności, przepisy przewidują (lub nie) określone formy rekompensaty.

Dyżur, w trakcie którego pracownik nie wykonywał pracy

Zgodnie z art. 1515 § 2 zd. 1 K.p. czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, jeżeli podczas dyżuru pracownik nie wykonywał pracy. Za czas dyżuru pełnionego w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego - wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia. Nie dotyczy to pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy (art. 1515 § 3-4 K.p.).

W przypadku dyżuru domowego, gdy pracownik pozostaje jedynie w gotowości do ewentualnego wykonywania pracy np. wezwania do zakładu w celu usunięcia awarii, nie przysługuje mu żadna forma rekompensaty, chyba że pracodawca postanowił inaczej w aktach wewnątrzzakładowych, np. w regulaminie pracy.

Przykład

Zakładamy, że u pracodawcy z pytania obowiązuje regulamin pracy, w którym nie przewidział on żadnej rekompensaty za dyżur pełniony w domu. Pracownik dyżurował w sobotę 14 października br. od 600 do 1000 w zakładzie nie wykonując pracy oraz od 1000 do 1400 w domu oczekując na wezwanie do zakładu, co nie nastąpiło. Za pierwsze 4 godziny dyżuru pracodawca udzielił pracownikowi czasu wolnego w dniu 27 października br. w wymiarze 4 godzin, a za czas dyżuru domowego pracownik nie otrzymał żadnej rekompensaty.

Gdyby pracownik dyżurował w zakładzie pracy przez 8 godzin, pracodawca byłby obowiązany udzielić mu czasu wolnego w takim samym wymiarze.

Dyżur, w trakcie którego pracownik wykonywał pracę

Za pracę wykonaną (również podczas dyżuru), stosownie do art. 80 zd. 1 K.p. pracownikowi przysługuje wynagrodzenie. Ponieważ czas dyżuru przypada poza normalnymi godzinami pracy, oznacza to, że w przypadku pracowników pełnoetatowych ma on miejsce po przekroczeniu dobowego wymiaru czasu pracy lub - tak jak w przypadku pracowników z pytania - w dniach wolnych od pracy. To obliguje pracodawcę do zastosowania określonej formy rekompensaty, a mianowicie pracodawca jest obowiązany, w przypadku wykonywania przez pracownika pracy w czasie dyżuru pełnionego:

  • w dniu roboczym po przekroczeniu normy/przedłużonego wymiaru dobowego czasu pracy lub w tzw. przestrzeniach międzydobowych - do wypłaty (oprócz normalnego wynagrodzenia) dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych w wysokości i na zasadach określonych w art. 1511 § 1 i 2 K.p.,
  • w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy - do udzielenia innego dnia wolnego od pracy do końca okresu rozliczeniowego, w terminie uzgodnionym z pracownikiem (art. 1513 K.p.); pracodawca powinien udzielić pracownikowi całego dnia wolnego nawet, jeżeli będzie on wykonywał pracę np. tylko przez 2 godziny (por. pismo GIP w sprawie rekompensowania pracy w wolną sobotę, znak GPP-249-4560-52/09/PE/RP),
  • w niedzielę - do zapewnienia innego dnia wolnego od pracy w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli, a gdy nie jest to możliwe - do końca okresu rozliczeniowego, a jeżeli i to nie jest możliwe - do wypłaty (oprócz normalnego wynagrodzenia) dodatku w wysokości 100% wynagrodzenia, za każdą godzinę pracy w niedzielę (art. 15111 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.),
  • w święto - do zapewnienia innego dnia wolnego od pracy w ciągu okresu rozliczeniowego, a gdy nie jest to możliwe - do wypłaty (oprócz normalnego wynagrodzenia) dodatku w wysokości 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w święto (art. 15111 § 1 pkt 2 i § 3 K.p.).

Praca w okolicznościach wskazanych w dwóch ostatnich myślnikach powyższego wyliczenia, niezrekompensowana innym dniem wolnym, może też prowadzić do naruszenia przeciętnej normy tygodniowej, co generuje zdaniem Głównego Inspektora Pracy oraz resortu pracy (por. stanowisko GIP z lutego 2005 r. oraz MRPiT udostępnione naszemu Wydawnictwu 28 maja 2021 r.) obowiązek wypłaty dodatku, o którym mowa w art. 1511 § 2 K.p. Dodajmy, że poglądu tego nie podziela judykatura (por. np. uchwała SN z 15 lutego 2006 r., sygn. akt II PZP 11/05, OSNP 2006/11-12/170 i wyrok SN z 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt III PK 2/07, OSNP 2008/9-10/127).

Przykład

Załóżmy, że w sobotę 14 października br. pracownik z pytania miał zaplanowany 8-godzinny dyżur (od 600 do 1400) w zakładzie pracy oraz że z uwagi na awarię jednej z maszyn od 1200 do 1400 pracował.

Pracodawca udzielił pracownikowi za czas przypadający w godzinach:

  • od 600 do 1200 - czasu wolnego w dniu 16 października br. w wymiarze 6 godzin,
  • od 1200 do 1400 - po uzgodnieniu z pracownikiem, w dniu 27 października br. całego dnia wolnego.


Zwracamy uwagę!
Czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku dobowego i tygodniowego (art. 1515 § 2 zd. 2 K.p.) nawet, jeśli pracownik w czasie jego trwania nie wykonuje pracy. Jeżeli więc pracownik z pytania pełni 8-godzinne dyżury w sobotę i następującą po niej niedzielę, pracodawca narusza przepisy o czasie pracy, co w myśl art. 281 § 1 pkt 5 K.p. jest zagrożone karą grzywny w wysokości od 1.000 zł do 30.000 zł.

Czas pracy i urlopy - czytaj także:

 
Przydatne linki
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.