Wyszukaj

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Rachunkowość  »  Księgi rachunkowe  »   Odpowiedzialność za prowadzenie ksiąg rachunkowych
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Odpowiedzialność za prowadzenie ksiąg rachunkowych

Zeszyty Metodyczne Rachunkowości nr 9 (465) z dnia 1.05.2018
1. Kto ponosi odpowiedzialność za rachunkowość jednostki w świetle ustawy o rachunkowości?
Generalnie, odpowiedzialność za rachunkowość jednostki ponosi kierownik tej jednostki. Przy czym, odpowiedzialność i obowiązki w zakresie rachunkowości, poza odpowiedzialnością za przeprowadzenie inwentaryzacji w drodze spisu z natury, może zostać przeniesiona na inną osobę za jej zgodą. Niemniej jednak, nie zwalnia to kierownika jednostki z odpowiedzialności za rachunkowość z tytułu nadzoru.

Powyższą tezę potwierdza stanowisko w sprawie niektórych zasad prowadzenia ksiąg rachunkowych, stanowiące załącznik do uchwały nr 5/10 Komitetu Standardów Rachunkowości z dnia 13 kwietnia 2010 r. (Dz. Urz. MF nr 6, poz. 26). Według tego stanowiska, powierzenie prowadzenia ksiąg rachunkowych przedsiębiorcy prowadzącemu działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych nie zwalnia kierownika jednostki z odpowiedzialności za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości. Ponadto, kierownik jednostki powinien zapewnić wykonanie obowiązków w zakresie rachunkowości przez m.in. staranny wybór przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, odpowiednie zapisy w umowie oraz kontrolę dotrzymywania warunków tej umowy. Z kolei efektywne sprawowanie nadzoru nad usługowo prowadzonymi księgami rachunkowymi wymaga wdrożenia rozwiązań pozwalających kierownikowi jednostki na bieżącą kontrolę i analizę dokonywanych w księgach zapisów (np. poprzez dostęp on-line, raportowanie okresowe lub na żądanie). Kierownik jednostki powinien również uzyskać informację dotyczącą kwalifikacji, w tym uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, osób faktycznie wykonujących te czynności w imieniu przedsiębiorcy (por. pkt 24 i 25 ww. stanowiska).

art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości wynika że, kierownik jednostki, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru, również w przypadku, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości zostaną powierzone innej osobie lub przedsiębiorcy, za ich zgodą. Przyjęcie odpowiedzialności przez inną osobę lub przedsiębiorcę powinno być stwierdzone w formie pisemnej. W przypadku gdy kierownikiem jednostki jest organ wieloosobowy, a nie została wskazana osoba odpowiedzialna - odpowiedzialność ponoszą wszyscy członkowie tego organu.

Z wyżej przedstawionych przepisów wynika, że nawet w przypadku powierzenia określonych obowiązków w zakresie rachunkowości innej osobie, np. głównemu księgowemu na piśmie, nie zwalnia kierownika jednostki z odpowiedzialności za nadzór nad stanem rachunkowości w jednostce. Jeśli księgowy zatrudniony na podstawie umowy o pracę przejął odpowiedzialność za rachunkowość, to w sytuacji naruszenia przepisów ustawy o rachunkowości, odpowiedzialność ponoszą wspólnie kierownik tej jednostki i główny księgowy.

Przepisy rozdziału 9 ustawy o rachunkowości "Odpowiedzialność karna" przewidują sankcje karne, które mogą dotyczyć zarówno kierownika jednostki, jak i osoby przejmującej odpowiedzialność za rachunkowość podmiotu, jeśli postanowienia ustawy o rachunkowości nie są przestrzegane.

Odpowiedzialność karna w świetle ustawy o rachunkowości

1. W świetle art. 77 ustawy o rachunkowości, grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie, podlega ten, kto wbrew przepisom tej ustawy dopuszcza do:

  • nieprowadzenia ksiąg rachunkowych,
     
  • prowadzenia ksiąg rachunkowych wbrew przepisom tej ustawy,
     
  • podawania w księgach rachunkowych nierzetelnych danych,
     
  • niesporządzenia sprawozdania finansowego,
     
  • sporządzenia sprawozdania finansowego niezgodnie z przepisami tej ustawy,
     
  • zawarcia w sprawozdaniu finansowym nierzetelnych danych.

2. Stosownie do art. 79 ustawy o rachunkowości, grzywnie albo karze ograniczenia wolności podlega ten, kto wbrew przepisom tej ustawy m.in.:

  • nie poddaje sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta,
     
  • nie udziela lub udziela niezgodnych ze stanem faktycznym informacji, wyjaśnień, oświadczeń biegłemu rewidentowi albo nie dopuszcza go do pełnienia obowiązków,
     
  • nie składa sprawozdania finansowego do ogłoszenia,
     
  • nie składa sprawozdania finansowego we właściwym rejestrze sądowym,
     
  • nie udostępnia sprawozdania finansowego i innych dokumentów wspólnikom, akcjonariuszom lub członkom.

Jeśli główny księgowy nie przejął obowiązków w zakresie rachunkowości, to nie będzie ponosić odpowiedzialności za ewentualne błędy na mocy ustawy o rachunkowości. W tym przypadku, jeśli takie wystąpią, pracodawca ma możliwość dochodzenia swoich roszczeń na podstawie przepisów Kodeksu pracy.

Stosownie bowiem do art. 100 § 1 K.p., pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. Z kolei każdy pracownik, w tym również główny księgowy, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną według zasad określonych w art. 114-122 K.p.


2. Co oznaczają podpisy złożone na sprawozdaniu finansowym?

Jak wynika z art. 52 ust. 1 ustawy o rachunkowości, to kierownik jednostki zapewnia sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego i przedstawia je właściwym organom, zgodnie z obowiązującymi jednostkę przepisami prawa, postanowieniami statutu lub umowy. Przy czym, nie oznacza to, że jest zobowiązany sporządzić je osobiście. Z kolei według art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości, sprawozdanie finansowe podpisują, podając zarazem datę podpisu:

  • osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych,
     
  • kierownik jednostki, a jeżeli jednostką kieruje organ wieloosobowy - wszyscy członkowie tego organu.
Podpisanie sprawozdania finansowego oznacza, że sprawozdanie jest kompletne i przedstawia prawdziwy i rzetelny obraz sytuacji majątkowej i finansowej jednostki. Ponadto złożone na nim podpisy oznaczają przyjęcie odpowiedzialności za rzetelność danych liczbowych i słownych ujętych w tym sprawozdaniu, a także ich zgodność z zasadami określonymi w ustawie o rachunkowości.

3. Czy główny księgowy ponosi odpowiedzialność na podstawie innych aktów prawnych?
Główny księgowy - niezależnie od tego, czy przejął na piśmie obowiązki w zakresie rachunkowości, czy też nie - jeśli jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, podlega odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną pracodawcy na zasadach określonych w dziale piątym rozdziale I Kodeksu Pracy. Może również zostać pociągnięty do odpowiedzialności na podstawie przepisów Kodeksu karnego skarbowego oraz Kodeksu karnego.

Na podstawie ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2017 r. poz. 2226 ze zm.), a dokładnie art. 9 § 3 tej ustawy, za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada, jak sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Odpowiedzialność karną może ponosić więc każda osoba fizyczna, w tym również główny księgowy zajmujący się prowadzeniem ksiąg rachunkowych. Jeśli więc, wbrew obowiązkowi, osoba ta m.in. nie prowadzi księgi lub prowadzi księgę nierzetelnie, tj. niezgodnie ze stanem rzeczywistym, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych (zob. art. 60 i 61 K.k.s.). Z kolei, kto prowadzi księgi wadliwie, to znaczy niezgodnie z przepisem prawa, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe (por. art. 61 § 2 i 3 K.k.s).

Główny księgowy może zostać również pociągnięty do odpowiedzialności karnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2017 r. poz. 2204 ze zm.). Według art. 303 § 1 K.k., kto wyrządza szkodę majątkową osobie fizycznej, prawnej albo jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nieprowadzenie dokumentacji działalności gospodarczej albo prowadzenie jej w sposób nierzetelny lub niezgodny z prawdą, w szczególności niszcząc, usuwając, ukrywając, przerabiając lub podrabiając dokumenty dotyczące tej działalności, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w ww. art. 303 § 1 K.k. wyrządza znaczną szkodę, to podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Księgi rachunkowe - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.