Facebook

Jak szukać?»

Uwaga: Do 29 lutego - przekazanie do ZUS informacji o zarobkach emerytów i rencistów Uwaga: Do 28 lutego - przekazanie ubezpieczonym rocznych informacji o składkach przekazanych do ZUS za 2023 r. 29 lutego 2024 r. (czwartek) mija termin złożenia do urzędu skarbowego PIT-16A za 2023 r. 29 lutego 2024 r. (czwartek) mija termin przekazania podatnikowi i do urzędu skarbowego IFT-1R za 2023 r.
Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Rachunkowość  »  Księga podatkowa  »   Zamknięcie podatkowej księgi za 2023 r.
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Zamknięcie podatkowej księgi za 2023 r.

Przegląd Podatku Dochodowego nr 24 (600) z dnia 20.12.2023

U podatników, którzy dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ustalają na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, koniec roku podatkowego to czas, w którym ciążą na nich szczególne obowiązki. Dotyczą one zamknięcia podatkowej księgi.

Z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. poz. 2544), zwanego dalej rozporządzeniem, wynika, że na proces ten składają się następujące czynności:

  • podsumowanie zapisów w księdze,
  • sporządzenie spisu z natury, jego wycena i wpisanie do księgi oraz
  • ustalenie dochodu/straty za rok podatkowy.

W rozporządzeniu nie określono wprost terminów, w których poszczególne czynności powinny być przeprowadzone. Niemniej jednak wszystkie te działania mają umożliwić rozliczenie podatku dochodowego za rok podatkowy. Przyjmuje się zatem, że wszelkich czynności związanych z zamknięciem księgi należy dopełnić w terminie umożliwiającym prawidłowe rozliczenie się z budżetem. Oznacza to, że podatkową księgę prowadzoną w 2023 r. trzeba zamknąć najpóźniej na dzień 30 kwietnia 2024 r. (wtorek), gdyż jest to ostatni dzień terminu na złożenie zeznania podatkowego oraz wpłatę wynikającego z niego podatku.

1. Dwa sposoby podsumowania zapisów

W związku z zamknięciem podatkowej księgi podsumowaniu podlegają zapisy dokonane w kolumnach od 7 do 14. Z objaśnień zawartych w załączniku nr 1 do rozporządzenia wynika, że są to kolumny przeznaczone do wpisywania przychodów osiąganych z prowadzonej działalności gospodarczej oraz kosztów ponoszonych w celu ich uzyskania.

W rozporządzeniu przewidziano dwa sposoby rocznego podsumowania zapisów. Przy czym ich zastosowanie jest konsekwencją tego, czy w trakcie roku podatkowego sumowano zapisy w księdze wyłącznie za poszczególne miesiące roku podatkowego czy narastająco od początku roku.

W przypadku gdy przychody i koszty były sumowane tylko za dany miesiąc, po zakończeniu roku konieczne jest sporządzenie zestawienia rocznego. Zestawienie to sporządza się na oddzielnej stronie księgi poprzez wpisanie we właściwych kolumnach (7-14) sum przychodów i kosztów z poszczególnych miesięcy roku. Na koniec sumy te należy dodać.

Drugi sposób rocznego podsumowania zapisów w księdze stanowi typową czynność związaną z narastającym ujmowaniem przychodów i kosztów. W tym trybie dokonywania zapisów w księdze, w każdym miesiącu roku podatkowego najpierw sumuje się osobno kwoty wpisane w kolumnach 7-14 księgi prowadzonej za dany miesiąc i dokonuje się ich podkreślenia. Następnie pod podsumowaniem danego miesiąca (w odpowiednich kolumnach) wpisuje się sumy przychodów i kosztów obliczone za okres od początku roku do miesiąca poprzedzającego dany miesiąc. Z kolei w kolejnym wierszu księgi wpisuje się w poszczególnych kolumnach sumy od początku roku. W rezultacie roczne podsumowanie zapisów księgi za dany rok stanowi w istocie sumę przychodów i kosztów ujętych w księdze w grudniu oraz przychodów i kosztów obliczoną za okres od początku roku do końca listopada.


2. Spis z natury - zakres, wycena i wpis do księgi

Spis z natury służy wykazaniu ilościowego i wartościowego stanu towarów wchodzących w skład majątku firmy, takich jak: towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, półwyroby, produkcja w toku, wyroby gotowe, braki i odpady. Uwzględnia się go przy ustalaniu dochodu do opodatkowania za rok podatkowy w ten sposób, że wartość spisu na 1 stycznia danego roku - zwiększa koszty uzyskania przychodów za ten rok, a na ostatni dzień roku podatkowego - koszty te zmniejsza.

Stosownie do § 24 ust. 1 i § 25 ust. 3 rozporządzenia, co do zasady, spis z natury powinien obejmować:

  • towary stanowiące własność podatnika, nawet jeżeli w dniu sporządzenia spisu znajdują się poza jego zakładem,
  • towary obce, które na dzień sporządzenia spisu znajdują się na terenie zakładu podatnika; wykazuje się je tylko w ujęciu ilościowym bez konieczności wyceny; wymagane jest natomiast podanie informacji, czyją własność stanowią.

Spis z natury należy sporządzić w sposób staranny i trwały. Powinien zostać zakończony i zaopatrzony w podpisy osób w nim uczestniczących.

Zakres danych podlegających wykazaniu w spisie określa § 25 ust. 2 rozporządzenia. Pewne odrębności, co do zakresu spisu z natury, przewidziano dla podatników prowadzących wskazane w tym przepisie rodzaje działalności. Opisuje je tabela.

Rodzaj działalności Dane ujmowane w spisie z natury
księgarnie i antykwariaty księgarskie jedną pozycją można obejmować wydawnictwa o tej samej cenie, bez względu na nazwę i nazwisko autora, z podziałem na książki, broszury, albumy i inne
działalność kantorowa niesprzedane wartości dewizowe
działy specjalne produkcji rolnej niezużyte w toku produkcji materiały i surowce oraz ilość zwierząt według gatunków z podziałem na grupy

Zasady wyceny określa § 26 rozporządzenia. Z jego uregulowań wynika, że w zależności od rodzaju składników majątku objętych spisem, do ich wyceny mogą być stosowane: cena zakupu, cena nabycia, cena rynkowa, koszty wytworzenia czy wartość wynikająca z oszacowania. Stosując cenę zakupu, cenę nabycia lub koszty wytworzenia, należy kierować się znaczeniem tych pojęć wynikającym z definicji przyjętych na potrzeby rozporządzenia w § 3 pkt 2-4. Z kolei w razie ustalania ceny rynkowej można posiłkować się definicją określoną w art. 11 ust. 2 updof.

Wycena składników majątku ujętych w spisie z natury na koniec roku podatkowego

Składnik spisu z natury Sposób wyceny
towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze cena zakupu lub nabycia albo cena rynkowa z dnia sporządzenia spisu, o ile jest niższa od ceny zakupu lub nabycia
półwyroby (półfabrykaty), wyroby gotowe, braki własnej produkcji koszt wytworzenia
odpady użytkowe, które w toku działalności utraciły swoją pierwotną wartość użytkową wartość wynikająca z oszacowania uwzględniająca przydatność odpadów do ich dalszego użytkowania
niesprzedane wartości dewizowe cena zakupu, nie wyższa niż kurs średni ogłaszany przez NBP w dniu kończącym rok podatkowy
produkcja niezakończona przy działalności usługowej i budowlanej koszty wytworzenia ustalone w wysokości nie niższej niż koszty materiałów bezpośrednich zużytych do produkcji niezakończonej
produkcja zwierzęca cena rynkowa z dnia sporządzenia spisu, z uwzględnieniem gatunku, grupy i wagi zwierząt

Wymaga podkreślenia, że gdy do wyceny towarów jest stosowana kwota niższa od ceny zakupu lub nabycia albo od kosztów wytworzenia (np. z powodu uszkodzenia, wyjścia z mody, krótkiego okresu przydatności do spożycia), to w spisie przy poszczególnych pozycjach należy podać również jednostkową cenę zakupu (nabycia) lub koszt wytworzenia (§ 26 ust. 8 rozporządzenia).

Z kolei w celu ustalenia wartości poszczególnych składników spisu z natury materiałów i towarów handlowych według cen nabycia trzeba ustalić procentowy wskaźnik kosztów ubocznych zakupu, które ujęto w kolumnie 11 księgi "Koszty uboczne zakupu", w stosunku do ogólnej wartości zakupu towarów handlowych i materiałów zaewidencjonowanych w kolumnie 10 księgi - "Zakup towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu" (patrz ust. 21 objaśnień zawartych w załączniku nr 1 do rozporządzenia). Do wyliczenia tego wskaźnika można zastosować następujący wzór:

(koszty uboczne zakupu x 100) : wartość zakupu towarów handlowych i materiałów.

Następnie o tak ustalony wskaźnik podwyższa się jednostkowy koszt zakupu i ustala wartość poszczególnych składników spisu z natury.

Zwróć uwagę!

Wyceny spisu z natury sporządzanego na koniec roku podatkowego należy dokonać w terminie 14 dni od dnia jego zakończenia (§ 26 ust. 7 rozporządzenia).

W § 26 ust. 5 rozporządzenia przewidziano przypadek, gdy wymagana jest "korekta" spisu z natury. Przepis ten ma zastosowanie, gdy doszło do naruszenia zasad płatności określonych w art. 22p updof. I tak, wartość spisu z natury pomniejsza się o kwotę, o którą podatnik zmniejszył koszty uzyskania przychodów lub zwiększył przychody na podstawie art. 22p updof, jeżeli zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów lub zwiększenie przychodów związane było z zaliczeniem do kosztów uzyskania przychodów wydatków dotyczących towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów (półfabrykatów), produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów, objętych tym spisem. Pomniejszenia dokonuje się o tę część kwoty zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów lub zwiększenia przychodów, która przypada na wymienione składniki majątku, objęte tym spisem.

Celem tej regulacji jest wykluczenie sytuacji, w której dojdzie do podwójnego zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów za dany rok podatkowy - raz poprzez wyłączenie wartości składników majątku z kosztów podatkowych na mocy art. 22p updof i powtórnie - poprzez różnice remanentowe.

Spis z natury sporządzony na koniec roku podatkowego podlega wpisaniu do podatkowej księgi według poszczególnych rodzajów jego składników lub w jednej pozycji (sumie). Drugie ze wskazanych rozwiązań stosuje się, w przypadku gdy na podstawie spisu z natury zostało sporządzone odrębne szczegółowe zestawienie poszczególnych jego składników. Zestawienie to trzeba przechowywać wraz z księgą.

Zwróć uwagę!

Spis z natury należy sporządzić i wpisać do księgi, nawet gdy na stanie firmy brak jest towarów, a tym samym gdy jego wartość wynosi zero złotych.

Nie ma obowiązku przekazywania do urzędu skarbowego spisu z natury sporządzonego na koniec roku podatkowego ani też informowania o jego sporządzeniu.

Spis z natury sporządzony na dzień 31 grudnia roku podatkowego, u podatników kontynuujących prowadzenie podatkowej księgi w kolejnym roku podatkowym, jest uważany za spis z natury sporządzony na dzień 1 stycznia tego roku podatkowego.


3. Ustalenie dochodu/straty za rok podatkowy

Czynnością, która kończy proces związany z zamknięciem podatkowej księgi, jest ustalenie dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym. W ust. 22 objaśnień zawartych w załączniku nr 1 do rozporządzenia został przedstawiony sposób obliczenia rocznego dochodu (straty) na podstawie danych wynikających z podsumowania księgi, z uwzględnieniem spisu z natury sporządzonego na pierwszy i ostatni dzień roku podatkowego. Z kolei w ust. 24 tych objaśnień zamieszczono przykład obliczenia dochodu.

Obliczeń dokonuje się na oddzielnej karcie podatkowej księgi, w następujący sposób:

1) ustala się wysokość osiągniętego przychodu w roku podatkowym (kolumna 9),

2) ustala się wysokość poniesionych w roku podatkowym kosztów uzyskania przychodów w następujący sposób:

a) do wartości spisu z natury na początek roku podatkowego dolicza się wartość zakupu towarów handlowych (materiałów) z kolumn 10 i 11, a następnie pomniejsza o wartość spisu z natury sporządzonego na koniec roku podatkowego,

b) kwotę wynikającą z tego obliczenia powiększa się o kwotę wydatków z kolumny 14 ("razem wydatki") oraz pomniejsza o wartość wynagrodzeń w naturze w tej części, w której wydatki (koszty) związane z wynagrodzeniami w naturze zostały zaksięgowane w innych kolumnach księgi (np. w gastronomii koszty zakupu materiałów i towarów handlowych zużytych do przygotowania posiłków dla pracowników zostały wpisane w kolumnie 10),

3) wysokość osiągniętego przychodu (kolumna 9) pomniejsza się o wysokość poniesionych w roku podatkowym kosztów uzyskania przychodu, obliczonych w sposób określony wcześniej w pkt 2; wynikająca z tego obliczenia różnica stanowi wysokość dochodu osiągniętego w roku podatkowym lub straty poniesionej w roku podatkowym.

Tak ustalone kwoty przychodów, kosztów ich uzyskania oraz dochodu (straty) - co do zasady - wykazuje się w załączniku PIT/B oraz w zeznaniu podatkowym.

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Księga podatkowa - czytaj także:

 
Przydatne linki
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.