Facebook

Jak szukać?»

Uwaga: Do 29 lutego - przekazanie do ZUS informacji o zarobkach emerytów i rencistów Uwaga: Do 28 lutego - przekazanie ubezpieczonym rocznych informacji o składkach przekazanych do ZUS za 2023 r. 29 lutego 2024 r. (czwartek) mija termin złożenia do urzędu skarbowego PIT-16A za 2023 r. 29 lutego 2024 r. (czwartek) mija termin przekazania podatnikowi i do urzędu skarbowego IFT-1R za 2023 r.
Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Składki, zasiłki, emerytury  »  Emerytury, renty, świadczenia przedemerytalne  »   Rentę uczniowską można zamienić na rentę socjalną
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Rentę uczniowską można zamienić na rentę socjalną

Gazeta Podatkowa nr 11 (1990) z dnia 6.02.2023
Honorata Urbaniak

W katalogu świadczeń wypłacanych przez ZUS nadal figuruje renta uczniowska. Prawo do tego świadczenia nabywane było na podstawie nieobowiązującej już ustawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jest to świadczenie, które - po nabyciu prawa do niego - mimo braku możliwości przyznawania go na nowo, można nadal pobierać. Obecnie ustawodawca zaproponował zamianę renty uczniowskiej na rentę socjalną. Z czym zatem wiąże się skorzystanie przez rencistów z takiej możliwości?

Renta uczniowska

Wśród świadczeń rentowych wypłacanych przez ZUS nadal funkcjonuje renta inwalidzka zwana uczniowską.

Renta uczniowska przysługiwała:

  • uczniom szkół ponadpodstawowych,
  • studentom szkół wyższych i
  • uczestnikom studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej,

którzy stali się inwalidami I lub II grupy w czasie uczęszczania do szkoły lub odbywania studiów.

Regulując przesłanki, w oparciu o które ustalane było prawo do renty uczniowskiej, ustawodawca wskazał, że przysługuje ona w wysokości najniższej renty inwalidzkiej.

Tak stanowił art. 63 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1982 r. nr 40 poz. 267 ze zm.), która z dniem 1 stycznia 1999 r. utraciła moc. Stało się tak za sprawą ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2022 r. poz. 504 ze zm.), zwanej ustawą emerytalną.

Co jednak ważne, ustawodawca wskazał, że osoby, którym w dniu wejścia w życie ustawy emerytalnej (a więc w dniu 1 stycznia 1999 r.) przysługują emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinne, m.in. na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, zachowują prawo do tych świadczeń w wysokości ustalonej przed dniem wejścia w życie ustawy emerytalnej, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 180 ust. 2-5 ustawy emerytalnej i z uwzględnieniem art. 180 ust. 6-9 tej ustawy. Tak wynika z art. 180 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej.

Prawo do dalszej wypłaty renty uczniowskiej od 1 stycznia 1999 r. było wielokrotnie potwierdzane, w tym m.in. wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2001 r., sygn. akt II UKN 517/00. We wskazanym wyroku SN stwierdził, że osoba, która nabyła prawo do renty inwalidzkiej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, zachowuje po dniu 1 stycznia 1999 r. prawo do tego świadczenia stosownie do art. 180 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, jeżeli w dalszym ciągu jest całkowicie i nieprzerwanie niezdolna do pracy, choćby ta niezdolność do pracy miała charakter okresowy.

Renta socjalna

Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:

  • przed ukończeniem 18. roku życia,
  • w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia,
  • w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Osobie, która spełnia wymienione warunki, przysługuje renta socjalna:

  • stała, jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała,
  • okresowa, jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa.

Renta socjalna okresowa przysługuje przez okres wskazany w decyzji ZUS. Te podstawowe zasady dotyczące przesłanek, w oparciu o które ustalane jest prawo do renty socjalnej, określa art. 4 ustawy o rencie socjalnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 240 ze zm.).

Z dniem 16 grudnia 2022 r. ustawodawca poszerzył grono uprawnionych do renty socjalnej. Na zasadach przewidzianych w art. 12d ust. 1 ustawy o rencie socjalnej, osoba uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin albo jej przedstawiciel ustawowy mogą złożyć do ZUS wniosek o wydanie decyzji o zamianie tej renty na rentę socjalną. Aby tak się stało, do wniosku o wydanie decyzji o zamianie renty uczniowskiej na rentę socjalną dołącza się orzeczenie uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. W przypadku bowiem zamiany renty uczniowskiej na rentę socjalną, całkowitą niezdolność do pracy osoby ubiegającej się o rentę socjalną ustala się na podstawie orzeczenia uprawniającego do renty uczniowskiej.

Dla osób decydujących się na zamianę renty uczniowskiej na rentę socjalną ważną kwestią jest, że z dniem przyznania na podstawie wskazanych regulacji prawa do renty socjalnej ustaje prawo do renty uczniowskiej.

Obowiązujący od 16 grudnia 2022 r. art. 12d ustawy o rencie socjalnej, dotyczący zamiany renty uczniowskiej na socjalną, został dodany do tego aktu prawnego ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2476).

Korzyści

Konsekwencją zamiany renty uczniowskiej na rentę socjalną jest możliwość jej pobierania w zbiegu z rentą rodzinną, gdy osoba uprawiona do renty socjalnej spełnia jednocześnie kryteria nabycia prawa do renty rodzinnej. W przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń należy jednak zachować wskazane zasady.

Mianowicie w razie zbiegu uprawnień do renty socjalnej z uprawnieniem do renty rodzinnej:

  • kwota renty socjalnej ulega takiemu obniżeniu, aby łączna kwota obu świadczeń nie przekraczała 200% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a więc obecnie kwoty 2.676,88 zł (1.338,44 zł × 200%); od 1 marca 2022 r. renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi bowiem 1.338,44 zł ,
  • kwota obniżonej renty socjalnej nie może być niższa niż 10% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, tj. 133,84 zł (1.338,44 zł × 10%),
  • renta socjalna nie przysługuje, jeżeli kwota renty rodzinnej przekracza 200% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, tj. obecnie kwotę 2.676,88 zł (1.338,44 zł × 200%).

Osoba ubiegająca się o rentę socjalną bądź ją pobierająca jest obowiązana powiadomić jednostkę organizacyjną ZUS przyjmującą wniosek bądź wypłacającą rentę socjalną o posiadaniu uprawnień do renty rodzinnej oraz organ emerytalno-rentowy wypłacający rentę rodzinną o posiadaniu uprawnień do renty socjalnej.

Straty

Mając prawo do renty socjalnej w zbiegu z rentą rodzinną, uprawniony nie utraci prawa do dodatku pielęgnacyjnego, który obecnie wynosi 256,44 zł. Przypomnijmy, że dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia. Świadczenie takie nie przysługuje jednak osobie uprawnionej do emerytury lub renty przebywającej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, chyba że przebywa poza tą placówką przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu. Stanowi o tym art. 75 ust. 1 i ust. 4 ustawy emerytalnej.

W pozostałych przypadkach, tj. przy zamianie renty uczniowskiej na rentę socjalną bez możliwości jej wypłaty w zbiegu z rentą rodzinną, rencista socjalny może utracić prawo do dodatku pielęgnacyjnego i/lub nie mieć możliwości nabycia do niego prawa. Ustawa o rencie socjalnej nie przewiduje bowiem możliwości nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego, jak również wypłaty tego świadczenia. Osoba uprawniona do renty socjalnej może starać się o zasiłek pielęgnacyjny, przysługujący w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych, który obecnie wynosi 215,84 zł, a więc jest niższy od dodatku pielęgnacyjnego o 40,60 zł.

Skutki zamiany renty uczniowskiej na rentę socjalną
Korzyści Straty
Możliwość pobierania renty socjalnej w zbiegu z rentą rodzinną, na zasadach przewidzianych w art. 9 ustawy o rencie socjalnej. Brak możliwości pobierania dodatku pielęgnacyjnego przy rencie socjalnej. Możliwość ubiegania się o zasiłek pielęgnacyjny, który jest kwotowo niższy od dodatku pielęgnacyjnego.
Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Emerytury, renty, świadczenia przedemerytalne - czytaj także:

 
Przydatne linki
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.