Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Składki, zasiłki, emerytury  »  Emerytury, renty, świadczenia przedemerytalne  »   Kompetencje pracodawcy w zakresie składania wniosków o świadczenia z ZUS dla ...
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Kompetencje pracodawcy w zakresie składania wniosków o świadczenia z ZUS dla pracowników

Gazeta Podatkowa nr 37 (1494) z dnia 7.05.2018
Honorata Urbaniak

Katalog świadczeń z ZUS, o które mogą ubiegać się pracownicy, jest różnorodny. Postępowanie przed organem rentowym w celu ich uzyskania zasadniczo wszczynane jest na wniosek. Do jego złożenia, choć nie w każdym przypadku, oprócz osoby zainteresowanej, uprawniony jest płatnik składek. Przy niektórych świadczeniach emerytalno-rentowych sytuacja taka może okazać się korzystna dla ubezpieczonego.

Wszczęcie postępowania

Świadczenia emerytalno-rentowe oprócz:

  • emerytury z urzędu i
     
  • dodatku pielęgnacyjnego przyznawanego w związku z ukończeniem 75. roku życia,

przyznawane są na wniosek.

Postępowanie w sprawach świadczeń emerytalno-rentowych z reguły wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego. Tak wynika z art. 116 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zwanej dalej ustawą emerytalną.

Wniosek stanowi zgłoszone na piśmie lub ustnie w organie rentowym żądanie m.in.:

  • przyznania świadczenia lub jego przeliczenia, a więc ustalenia nowej jego wysokości,
     
  • wznowienia postępowania w sprawie świadczenia.

Stanowi o tym § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011 r. nr 237, poz. 1412), zwanego dalej rozporządzeniem.

Przepisy wskazanego rozporządzenia przewidują również możliwość zgłoszenia wniosku w formie dokumentu elektronicznego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Wniosek w tej formie może być zgłoszony przez elektroniczną skrzynkę podawczą ZUS, a więc przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS.

Szczegółowo kwestie te reguluje § 5 rozporządzenia.

Wniosek o świadczenie może przede wszystkim złożyć sam zainteresowany. Czynności tej może również dokonać:

  • pełnomocnik zainteresowanego, osoba upoważniona przez zainteresowanego,
     
  • przedstawiciel ustawowy osoby uprawnionej lub jej opiekun prawny albo faktyczny, jak również
     
  • pracodawca ubezpieczonego.

Jeśli chodzi o pracodawcę, to oprócz obowiązku:

  • współdziałania z pracownikiem w gromadzeniu dokumentacji niezbędnej do przyznania świadczenia,
     
  • wydawania pracownikowi lub ZUS zaświadczeń niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń i ich wysokości,

został on przez ustawodawcę zobowiązany do czynności, które bezpośrednio dotyczą kompetencji w zakresie składania wniosków o świadczenia z ZUS dla pracowników (patrz ramka: Pracodawcy...).

Wniosek dotyczący żądania przyznania świadczenia powinien zawierać odpowiednie dane (patrz ramka: Wniosek dotyczący...). Bez znaczenia przy tym jest, kto zajmuje się jego przygotowaniem i przedłożeniem w organie rentowym.

Wnioski w sprawie przyznania świadczeń zgłasza się w organie rentowym bezpośrednio lub za pośrednictwem płatnika składek.

Pracodawcy zobowiązani są do:

- przygotowania wniosku o emeryturę i przedłożenia go za zgodą pracownika organowi rentowemu nie później niż na 30 dni przed zamierzonym terminem przejścia pracownika na emeryturę, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 182 ustawy emerytalnej,
- przygotowania, za zgodą pracownika, wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy i przedłożenia go organowi rentowemu na 30 dni przed ustaniem prawa do zasiłków chorobowych,
- poinformowania bezzwłocznie, po śmierci pracownika, pozostałej po nim rodziny o warunkach uzyskania renty rodzinnej, przygotowania wniosku o rentę i przedłożenia go organowi rentowemu.

Powinność ta dotyczy odpowiednio innych płatników składek, z wyjątkiem zleceniodawców, osób fizycznych zatrudniających pracowników, niewypłacających świadczeń z ubezpieczenia chorobowego oraz płatników składek, którzy opłacają składkę za siebie i osoby współpracujące.

W myśl art. 182 ustawy emerytalnej, ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., do których nie stosuje się art. 46-47, 50, 50a oraz 50e tej ustawy, zgłaszają wnioski o emeryturę bezpośrednio w organie rentowym. Tak więc ubezpieczeni urodzeni po tym dniu, do których nie stosuje się przepisów dotyczących emerytur ustalanych według zasad dotychczasowych, a więc ubezpieczeni, którym emerytura zostanie ustalona na nowych zasadach, zgłaszają wnioski o emeryturę bezpośrednio w organie rentowym.

Data zgłoszenia wniosku

Możliwość złożenia wniosku na kilka sposobów powoduje, że jako datę jego złożenia przyjmuje się dzień:

  • wpływu żądania do organu rentowego - gdy wniosek składany jest bezpośrednio w ZUS,
     
  • sporządzenia protokołu przez pracownika ZUS - w przypadku złożenia wniosku ustnie do protokołu w organie rentowym,
     
  • wprowadzenia wniosku do systemu teleinformatycznego - dla wniosku składanego drogą elektroniczną,
     
  • nadania wniosku za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do wykonywania działalności pocztowej w obrocie krajowym lub zagranicznym - gdy wniosek przesłany jest za pośrednictwem tego przedsiębiorcy,
     
  • sporządzenia wniosku przez pracodawcę - w przypadku sporządzenia wniosku przez pracodawcę, ale tylko, gdy przepisy ustawy emerytalnej dopuszczają możliwość zgłoszenia wniosku za pośrednictwem pracodawcy.

Jeżeli przepisy ustawy emerytalnej dopuszczają zgłoszenie wniosku za pośrednictwem płatnika składek, za datę zgłoszenia wniosku uważa się dzień sporządzenia wniosku przez płatnika. Płatnik składek potwierdza sporządzenie wniosku w określonej dacie pieczęcią i podpisem osoby upoważnionej. Tak stanowi § 6 ust. 2 rozporządzenia.

Nie ulega wątpliwości, że pracodawcy nie zostali upoważnieni przez ustawodawcę do przygotowania wniosku o emeryturę i przedłożenia go organowi rentowemu w przypadku ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., do których nie stosuje się przepisów dotyczących emerytur ustalanych według zasad dotychczasowych. Ubezpieczeni tacy, a więc ubiegający się o emeryturę według nowych zasad, składają wnioski o to świadczenie bezpośrednio w organie rentowym.

Gdyby jednak pracodawca uczestniczył w przygotowaniu omawianego wniosku, a następnie przedłożył go w imieniu ubezpieczonego w organie rentowym, wówczas za datę złożenia tego wniosku zostanie przyjęty dzień:

  • jego złożenia w organie rentowym lub
     
  • nadania wniosku za pośrednictwem poczty - w przypadku skorzystania z takiej możliwości.

Brak upoważnienia ustawodawcy do przygotowania takiego wniosku nie oznacza, że pracodawca nie może tego uczynić. Pomoc pracodawcy może okazać się bardzo cenna dla pracownika, w szczególności w sytuacji, gdy nie będzie on mógł poradzić sobie sam.

Decyzję w sprawach świadczeń emerytalno-rentowych wydają i świadczenia te wypłacają organy rentowe właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej. Nie oznacza to jednak, że tylko do takiej jednostki organizacyjnej ZUS można złożyć dany wniosek. Płatnik składek albo ubezpieczony może złożyć wniosek w każdej jednostce organizacyjnej ZUS, a więc zarówno najbliższej lub takiej, do której ma najdogodniejszy dojazd.

Sam wniosek nie wystarczy

Do wniosku w sprawie przyznania świadczeń powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości, określone w drodze rozporządzenia. Złożenie wniosku zawierającego braki formalne albo niekompletnego, tj. do którego nie załączono niezbędnych dokumentów, powoduje konkretne konsekwencje (patrz ramka: Konsekwencje...). W przypadku ubiegania się o:

  • emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy - należy przedłożyć dokumenty wymienione w § 10 rozporządzenia, a wniosek można złożyć wykorzystując odpowiednio formularz EMP oraz ERN,
     
  • rentę rodzinną - należy przedłożyć dokumenty wymienione w § 11-14 rozporządzenia, w zależności od tego, kto ubiega się o takie świadczenie, a wniosek można złożyć korzystając z formularza ERR.


Formularze EMP, ERN, ERR dostępne są w serwisie www.druki.gofin.pl, w dziale Zasiłki i świadczenia.


Kompletując wniosek pracodawca zobowiązany jest do wystawienia niezbędnych dokumentów z przebiegu zatrudnienia danego pracownika.

Zgodnie z dyspozycją art. 125a ustawy emerytalnej płatnik składek jest zobowiązany do:

  • wystawienia dokumentów (zaświadczeń) w celu udowodnienia okresów składkowych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, oraz okresów nieskładkowych, o których mowa w art. 7 pkt 1 tej ustawy,
     
  • wystawienia dokumentów (zaświadczeń) w celu udowodnienia okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, okresów pracy górniczej oraz okresów pracy na kolei,
     
  • wystawienia zaświadczenia o wysokości przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wypłaconego za okresy, za które przychód ten przysługuje, a także o wysokości wypłaconych wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy, świadczeń i zasiłków oraz innych należności, o których mowa w art. 15 ust. 3 ustawy emerytalnej,
     
  • przechowywania list płac, kart wynagrodzeń albo innych dowodów, na podstawie których następuje ustalenie podstawy wymiaru emerytury lub renty, przez okres 50 lat od dnia zakończenia przez ubezpieczonego pracy u danego płatnika.

Wycofanie wniosku

Wniosek o emeryturę lub rentę może być wycofany, jednakże nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji. W przypadku jego wycofania postępowanie w sprawie świadczeń podlega umorzeniu (art. 116 ust. 2 ustawy emerytalnej).

W myśl § 9 rozporządzenia, wycofanie wniosku jest skuteczne, jeżeli nastąpiło w jednej z form przewidzianych dla zgłoszenia wniosku. Oznacza to, że wycofanie wniosku jest skuteczne, jeżeli zostanie złożone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu w ZUS albo drogą elektroniczną, przy czym nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji, tj. w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania.

O ile jednak złożony wniosek może wycofać sam zainteresowany, jego pełnomocnik lub osoba upoważniona, to czynności tej nie może dokonać pracodawca.

Wniosek dotyczący żądania przyznania świadczenia powinien zawierać:

- imię i nazwisko oraz datę urodzenia zainteresowanego,
- numer PESEL zainteresowanego, a jeżeli nie nadano tego numeru - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu,
- adres miejsca zamieszkania i adres do korespondencji zainteresowanego,
- ostatni adres miejsca zamieszkania zainteresowanego w Polsce - w przypadku osoby zamieszkałej za granicą, jeżeli zamieszkiwała uprzednio w Polsce,
- adres miejsca pobytu lub ostatniego miejsca zamieszkania zainteresowanego - w przypadku osoby nieposiadającej adresu miejsca zamieszkania,
- wskazanie świadczenia, o które ubiega się zainteresowany,
- wskazanie sposobu wypłaty świadczenia wraz z podaniem odpowiednich danych niezbędnych do jego wypłaty,
- podpis zainteresowanego, jego pełnomocnika albo osoby upoważnionej przez zainteresowanego.

Jeżeli wniosek jest związany ze świadczeniem zmarłego, wniosek dodatkowo powinien zawierać imię i nazwisko zmarłego, numer świadczenia zmarłego oraz wskazanie organu, który ustalił prawo i wypłacał świadczenie lub do którego został zgłoszony wniosek o świadczenie, w przypadku gdy zmarłemu nie ustalono prawa do świadczenia.


Konsekwencje braków we wniosku o świadczenia

Jeżeli we wniosku nie zamieszczono danych lub nie dołączono dokumentów, które są niezbędne do jego rozpatrzenia, organ rentowy wzywa zainteresowanego do uzupełnienia wniosku w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia otrzymania wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. 

Bez rozpoznania ZUS pozostawia wniosek, który nie zawiera:

- imienia i nazwiska zainteresowanego lub
- adresu miejsca zamieszkania i do korespondencji zainteresowanego albo adresu miejsca pobytu lub ostatniego miejsca zamieszkania zainteresowanego - w przypadku osoby nieposiadającej adresu miejsca zamieszkania.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2017 r. poz. 1383 ze zm.)

Emerytury, renty, świadczenia przedemerytalne - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.