Facebook

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Prawo pracy  »  Umowy i płace  »   Zwolnienie z powodu działania siły wyższej na część dnia i ustalenie ...
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Zwolnienie z powodu działania siły wyższej na część dnia i ustalenie wynagrodzenia za ten dzień

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 21 (591) z dnia 1.11.2023

Po otrzymaniu telefonu o złym stanie zdrowia dziecka pracownik pełnoetatowy złożył wniosek o zwolnienie od pracy od 1130 do 1600 z powodu działania siły wyższej. Czy pracodawca powinien udzielić zwolnienia na 4,5 godziny? Jeżeli tak, to jak obliczyć wynagrodzenie za taki dzień?

Pracodawca udziela zwolnienia z powodu działania siły wyższej w wymiarze godzinowym, gdy takiego wyboru dokonał pracownik. Osobno oblicza wynagrodzenie za czas tego zwolnienia oraz za okres przepracowany.

W roku kalendarzowym pracownik ma prawo do 2 dni lub zasadniczo 16 godzin zwolnienia z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika, dalej zwane zwolnieniem (art. 1481 § 1 zd. 1 K.p.). W pierwszym wniosku o udzielenie tego zwolnienia pracownik decyduje, czy będzie je realizował w dniach czy w godzinach (art. 1481 § 2 K.p.). Wniosek składa najpóźniej w dniu korzystania ze zwolnienia w dowolnym trybie (nawet ustnie), bez szczegółowego uzasadnienia, ponieważ art. 1481 K.p. nie określa formy i treści wniosku ani postaci jego złożenia. Pracownik z pytania spełnił te warunki, występując w trakcie dnia pracy o zwolnienie z uwagi na zły stan zdrowia dziecka. Pracodawca miał więc obowiązek uwzględnić jego wniosek (art. 1481 § 3 K.p.). Przy czym, zdaniem resortu rodziny, najmniejszą jednostką omawianego zwolnienia jest pełna godzina (por. stanowisko MRiPS cytowane na str. 4 niniejszego numeru UiPP). Tym samym pracownikowi z pytania należałoby udzielić zwolnienia na 4 albo na 5 godzin pracy.

Podejście resortu jest trudne do pogodzenia z przeznaczeniem uprawnienia. Może bowiem uniemożliwić niezwłoczne opuszczenie pracy albo wymuszać powrót do niej po upływie określonej liczby pełnych godzin, lub też - przez niemające umocowania zaokrąglenie - zaniżać albo zawyżać jego pulę godzinową. W świetle powyższego rekomendujemy pouczenie pracowników o powyższych zasadach, jednak w sytuacji z pytania pozostawienie sposobu wykorzystania zwolnienia bez zmian. Zwracamy przy tym uwagę, że stanowisko ministerialne nie ma mocy wiążącej (o czym samo informuje), a więc pracodawca nie musi się do niego stosować. Do rozstrzygnięcia ewentualnego sporu w tej kwestii upoważniony jest sąd pracy.

Ważne: Za czas zwolnienia z tytułu działania siły wyższej pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia (art. 1481 § 1 zd. 2 K.p.).
Dla Prenumeratorów GOFIN

Ze względu na brak wytycznych co do sposobu obliczenia wynagrodzenia, w tym przypadku stosuje się § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy... (Dz. U. z 2017 r. poz. 927), dalej rozporządzenia o wynagrodzeniu. Oznacza to, że postępuje się według zasad obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop, z tym że składniki zmienne przyjmuje się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie. Konieczne jest także obliczenie stawki godzinowej ze składników stałych (np. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego), czego nie czyni się przy wynagrodzeniu urlopowym (składniki stałe wypłaca się bez przeliczenia). Tylko 50% jej wysokości należy się bowiem za godzinę zwolnienia.

Ustalenie wynagrodzenia za omawiane zwolnienie wymaga:

  • podzielenia sumy składników stałych przez nominalną liczbę godzin pracy w miesiącu wystąpienia zwolnienia i pomnożenia uzyskanej stawki godzinowej ze składników stałych przez 50%,
  • podzielenia sumy składników zmiennych przysługujących pracownikowi w miesiącu korzystania ze zwolnienia przez liczbę faktycznie przepracowanych godzin w tym miesiącu (por. stanowisko MRiPS udostępnione naszemu Wydawnictwu 3 grudnia 2021 r.) i pomnożenia uzyskanej stawki godzinowej ze składników zmiennych przez 50%,
  • pomnożenia pomniejszonych stawek ze składników stałych i zmiennych przez liczbę godzin zwolnienia i zsumowania obydwu wyników.
Przykład

Przyjmujemy założenie, że pracownik z pytania wykorzystał zwolnienie we wrześniu br. (168 nominalnych godzin pracy) i nie miał innych absencji w tym miesiącu, a na jego wynagrodzenie składa się 4.000 zł płacy zasadniczej i prowizja, którą we wrześniu br. uzyskał w kwocie 1.000 zł. Przyjmując (pomimo stanowiska resortu rodziny) realny wymiar zwolnienia, za wykorzystane 4,5 godziny pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie w wysokości 67,37 zł, zgodnie z wyliczeniem:

  • stawka z wynagrodzenia zasadniczego: 4.000 zł : 168 godz. = 23,81 zł; 23,81 zł x 50% = 11,91 zł,
  • stawka z prowizji: 1.000 zł : 163,5 godz. = 6,12 zł; 6,12 zł x 50% = 3,06 zł,
  • wynagrodzenie za czas zwolnienia: (11,91 zł x 4,5 godz.) + (3,06 zł x 4,5 godz.) = 67,37 zł.


W celu obliczenia wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca, w którym pracownik korzystał ze zwolnienia można zastosować metodę określoną w § 12 rozporządzenia o wynagrodzeniu. Na podstawie tego przepisu miesięczną stawkę wynagrodzenia trzeba podzielić przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu i otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę godzin zwolnienia. Następnie uzyskany wynik należy odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

Przykład

Kontynuując poprzedni przykład, łącznie wynagrodzenie za wrzesień 2023 r. (przy braku innych absencji zasiłkowych i niezasiłkowych) wyniosło 4.960,22 zł, co wynika z następujących obliczeń:

  • wynagrodzenie za pracę: 23,81 zł x 4,5 godz. = 107,15 zł; 4.000 zł - 107,15 zł = 3.892,85 zł,
  • wynagrodzenie łącznie: 3.892,85 zł + 1.000 zł + 67,37 zł = 4.960,22 zł.
Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Umowy i płace - czytaj także:

 
Przydatne linki
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.