Facebook

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Podatki  »  VAT i akcyza  »   Niedobory towarów a korekta VAT naliczonego
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Niedobory towarów a korekta VAT naliczonego

Gazeta Podatkowa nr 26 (1901) z dnia 31.03.2022
Aleksandra Węgielska

Podatnik ma obowiązek dokonania korekty VAT naliczonego w przypadku, gdy miał on prawo do odliczenia VAT od zakupionego towaru i dokonał takiego odliczenia, a następnie zmieniło się prawo do tego odliczenia. W związku z tym w sytuacji, gdy zostanie stwierdzony niedobór towarów, które zostały zakupione w celu wykorzystania w działalności opodatkowanej, to odliczenie VAT przy ich zakupie może zostać zakwestionowane. Towary te bowiem nie posłużą czynnościom opodatkowanym. Niedobory w towarze mogą być spowodowane z winy podatnika lub z przyczyn od niego niezależnych.

Niedobór niezawiniony

Z niedoborem zawinionym mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło niedopełnienie obowiązków przez osobę materialnie odpowiedzialną za powierzone mienie. Zaś niedobór niezawiniony wystąpi w sytuacji, gdy niedobór powstał z przyczyn niezależnych od osób materialnie odpowiedzialnych.

Stwierdzenie, z którym niedoborem mamy do czynienia, jest bardzo istotne z uwagi na obowiązek korekty VAT naliczonego odliczonego przy nabyciu utraconego towaru.

ETS w wyroku z dnia 15 stycznia 1998 r., w sprawie C-37/95, stwierdził, że w przypadku gdy nabycie towarów zostało poczynione z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale z powodów pozostających poza kontrolą podatnika nie wykorzystał on nabytych towarów w prowadzeniu tej działalności, prawo podatnika do odliczenia VAT zostaje zachowane.

Także Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 9 listopada 2020 r., nr 0114-KDIP4-2.4012.479.2020.1.WH, uznał, że w sytuacji gdy niedobory powstały w wyniku kradzieży towaru dokonanej przez osobę zatrudnioną na podstawie umowy agencyjnej (odpowiedzialną materialnie za ich powstanie), to mamy do czynienia z niedoborami niezawinionymi przez podatnika. Wobec tego w razie utraty towaru z przyczyn niezależnych od podatnika prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z nabyciem utraconych towarów zostaje zachowane, a co za tym idzie - nie ma podstaw do dokonywania korekt odliczonego podatku VAT.

Podobne stanowisko zaprezentował Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 13 lipca 2017 r., nr 0112-KDIL1-3.4012.169.2017.1.JNa. Organ interpretacyjny również uznał za niezawinione niedobory towarów, które w wyniku kradzieży dokonanej przez pracownika (odpowiedzialnego materialnie) zostały utracone.

Niedobór zawiniony

W wyroku WSA w Białymstoku z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 70/18 (orzeczenie nieprawomocne), uznano, że jeżeli dochodzi do kradzieży, które mają charakter losowy, a podmiot poszkodowany nie ma wpływu na to zdarzenie, to prawo do odliczenia podatku VAT zostaje zachowane. Jeśli jednak utrata towaru nastąpiła z przyczyn od podatnika zależnych, to prawo do odliczenia w związku z nabyciem nie zostaje zachowane. Jest to logiczne, gdyż gdyby przyjąć, że w przypadku każdej kradzieży podatnik zachowuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, otwierałoby to drogę do nadużyć i wykorzystywania podatku VAT do działań nieuczciwych. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się podejście, zgodnie z którym podatnik traci prawo do odliczenia VAT od towarów, których dotknęły niedobory zawinione przez podatnika. W przypadku niedoborów zawinionych podatnikowi nie przysługuje więc prawo do odliczenia podatku naliczonego, a jeśli podatnik z tego prawa skorzystał, zobowiązany jest dokonać korekty podatku naliczonego. Jeśli niedobory wynikły z powodu niewystarczającego nadzoru nad pracownikami, a ich rozmiar został pogłębiony na skutek lekceważenia przez podatnika sygnałów o istniejących nieprawidłowościach, to w takim przypadku mamy do czynienia z niedoborami zawinionymi.

Natomiast WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/PO 210/20 (orzeczenie prawomocne), rozstrzygał spór pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym dotyczący oceny pozbawienia podatnika prawa do odliczenia VAT związanego z zakupem telefonów komórkowych, które zostały następnie uszkodzone. W ocenie organu brak było dowodów dających podstawę do uznania, że niedobory wykazane przez podatnika w podsumowaniu inwentaryzacji powstały z przyczyn od niego niezależnych. Podatnik nie przedstawił żadnych dowodów, które pozwoliłyby na weryfikację zdarzeń prowadzących do powstania niedoborów towarów ani nie udokumentował i nie wyjaśnił okoliczności oraz przyczyn zaistniałych różnic inwentaryzacyjnych. Złożył jedynie protokół strat i zniszczeń telefonów, ilość sztuk oraz powód uszkodzenia poszczególnych sztuk towarów. Z dokumentu tego wynikało, że przyczyną zniszczeń telefonów były uszkodzenia wyświetlaczy wskutek upadku z wysokości, uszkodzenia płyty głównej, zalania telefonów wodą podczas awarii instalacji w siedzibie, uszkodzenia baterii, w tym m.in. w wyniku zmarznięcia. Podatnik jednak nie wyjaśnił szczegółów okoliczności i przyczyn, w jakich doszło do uszkodzeń. Nie udzielił odpowiedzi, kiedy i jak doszło do powstania uszkodzeń telefonów. Zatem, zdaniem Sądu, podatnik nie wykazał okoliczności świadczących o tym, że uszkodzenia powstały z przyczyn od niego niezależnych.


Orzecznictwo sądowe dostępne jest w serwisie www.orzecznictwo.gofin.pl.

Obowiązek korekty VAT naliczonego

Organy podatkowe oraz sądy administracyjne stoją na stanowisku, że obowiązek korekty VAT naliczonego dotyczy tylko niedoborów zawinionych, które powstały z powodu niedopełnienia obowiązków przez osobę materialnie odpowiedzialną za powierzone mienie. Korekta zaś nie obejmuje niedoborów niezawinionych zaistniałych z przyczyn niezależnych od osób materialnie odpowiedzialnych. Na temat obowiązku korekty VAT w przypadku niedoborów zawinionych wypowiedział się przykładowo NSA w wyroku z dnia 6 czerwca 2015 r., sygn. akt I FSK 889/14. NSA, powołując się na art. 91 ust. 7 i 7d w związku z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, uznał, że prawo do odliczenia VAT wykazanego na fakturach zakupu towarów czy materiałów nabytych pierwotnie w celu ich wykorzystania w prowadzonej działalności gospodarczej, a uznanych następnie za niedobory - może nadal przysługiwać podatnikowi tylko wtedy, gdy niedobory te powstały niezależnie od woli podatnika, zaś okoliczności i przyczyny ich powstania zostały wyczerpująco udokumentowane.

Sprawa dotyczyła podatnika, który podczas postępowania podatkowego nie przedstawił żadnych dowodów, które pozwoliłyby na weryfikację zdarzeń prowadzących do powstania niedoborów towarów ani nie udokumentował i nie wyjaśnił okoliczności oraz przyczyn zaistniałych w tym zakresie różnic inwentaryzacyjnych. Nie przedstawił także żadnych argumentów pozwalających przyjąć, że strata powstała z przyczyn od niego niezależnych. Zdaniem NSA w takim przypadku nie ulega wątpliwości, że w gestii podatnika było zabezpieczenie warunków gospodarowania towarami i materiałami oraz zorganizowanie obiegu dokumentów w sposób pozwalający na pełną kontrolę zamówień i dostaw celem zminimalizowania strat. Uzasadniało to przyjęcie przez Sąd stanowiska prezentowanego przez organ, że prowadzona niewłaściwie przez podatnika gospodarka magazynowa, a także brak umów o odpowiedzialności materialnej pracowników nie pozwalają na uznanie powstałego niedoboru w całości za niezawiniony.

Ostatecznie NSA stwierdził, że podatnik miał obowiązek dokonania korekty wcześniej już odliczonego podatku naliczonego wykazanego na fakturach dotyczących zakupu towarów (materiałów) następnie zakwalifikowanych jako niedobory zawinione.

"(...) konieczność korekty powstaje, jeżeli do utraty własności dochodzi z przyczyn od podatnika zależnych, tj. w następstwie takich sytuacji, które mógł lub powinien przewidzieć i im zapobiec (...)".

Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 234/20 - orzeczenie nieprawomocne

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.)

VAT i akcyza - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.