Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Podatki  »  VAT i akcyza  »   Niedobory towaru a obowiązek korekty odliczonego VAT
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Niedobory towaru a obowiązek korekty odliczonego VAT

Poradnik VAT nr 19 (475) z dnia 10.10.2018

Przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r. poz. 395 ze zm.) nakładają na podatników obowiązek przeprowadzenia inwentaryzacji składników majątku. W wyniku takiej inwentaryzacji może zostać stwierdzony niedobór lub nadwyżka towaru.

Niedobory te mogą być zawinione i niezawinione. Niedobory zawinione są to niedobry, których powstanie jest związane z niedopełnieniem obowiązków przez osobę materialnie odpowiedzialną za powierzone mienie. Natomiast niedobory niezawinione to te, które powstały z przyczyn niezależnych od osób materialnie odpowiedzialnych np. na skutek zdarzeń losowych takich jak powódź, pożar, kradzież, bądź też z przyczyn naturalnych związanych z uszkodzeniem towarów podczas transportu, złymi warunkami przechowywania, na które osoba materialnie odpowiedzialna nie ma wpływu itd.

Przy powstaniu niedoborów (niezależnie czy zawinionych czy niezawinionych) dochodzi do sytuacji, w której nabyte towary nie zostaną wykorzystane do czynności opodatkowanych, co jest niezbędnym warunkiem dokonania odliczenia. W związku z tym wątpliwość podatników dotyczy ewentualnej korekty podatku naliczonego związanego z zakupem towarów, których niedobór stwierdzono.

W przypadku niedoborów niezawinionych zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne stoją na stanowisku, że podatnik nie ma obowiązku korekty odliczonego VAT. Przykładowo Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 13 lipca 2017 r., nr 0112-KDIL1-3.4012.169.2017.1.JNa powołał się na wyrok TSUE z dnia 15 stycznia 1998 r., w sprawie C-37/95 zgodnie z którym: "(...) w sytuacji kiedy nabycie towarów i usług zostało poczynione z zamiarem wykorzystania ich do działalności opodatkowanej, ale z powodów pozostających poza kontrolą podatnika, nie wykorzystał on nabytych towarów i usług w prowadzeniu tej działalności, prawo podatnika do odliczenia podatku VAT zostaje zachowane. (...)"

Z kolei na temat obowiązku korekty VAT w przypadku niedoborów zawinionych wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 6 czerwca 2015 r., sygn. akt I FSK 889/14 powołując się na przepisy art. 91 ust. 7 i 7d w związku z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT orzekł, że prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturach zakupu towarów czy materiałów nabytych pierwotnie w celu ich wykorzystania w prowadzonej działalności gospodarczej, a uznanych następnie za niedobory - może nadal przysługiwać podatnikowi, tylko wtedy, gdy niedobory te powstały niezależnie od woli podatnika, zaś okoliczności i przyczyny ich powstania zostały wyczerpująco udokumentowane.

W rozpatrywanej sprawie ustalono, że podatnik w toku postępowania podatkowego nie przedstawił żadnych dowodów, które pozwoliłyby na weryfikację zdarzeń prowadzących do powstania niedoborów towarów ani nie udokumentował i nie wyjaśnił okoliczności i przyczyn zaistniałych w tym zakresie różnic inwentaryzacyjnych. Nie przedstawił również żadnych argumentów pozwalających przyjąć, że strata powstała z przyczyn od niego niezależnych. Zdaniem NSA, nie ulega wątpliwości, że w gestii podatnika było zabezpieczenie warunków gospodarowania towarami i materiałami oraz zorganizowanie obiegu dokumentów w sposób pozwalający na pełną kontrolę zamówień i dostaw celem zminimalizowania strat. Powyższe uzasadniało przyjęcie przez Sąd stanowiska prezentowanego przez organ, że prowadzona niewłaściwie przez spółkę gospodarka magazynowa, a także brak umów o odpowiedzialności materialnej pracowników nie pozwala na uznanie powstałego niedoboru w całości za niezawiniony.

Ostatecznie NSA uznał, że: "(...) Prawidłowo (...) Sąd wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że fakt uznania przez kierownika jednostki danych niedoborów za niezawinione nie jest wiążący dla organu podatkowego, zważywszy, że organ ten na podstawie dostępnych informacji i dokumentów może dokonać odmiennej oceny okoliczności powstania niedoboru, m.in. na skutek zbadania czy ujawnione straty w towarach (materiałach) wystąpiły, pomimo dołożenia przez podatnika należytej staranności w celu ich uniknięcia.

W niniejszej sprawie stwierdzając, że kwestionowane niedobory nie są stratami niezawinionymi, wskazano na okoliczności świadczące o niewłaściwej organizacji pracy, potwierdzające brak zachowania należytej staranności oraz niedopełnienie obowiązków przez podatnika w związku z czym ocena ta nie była zatem oceną dowolną.

W konsekwencji prawidłowo Sąd ocenił, że podatnik miał obowiązek dokonania korekty wcześniej już odliczonego podatku naliczonego (...) wykazanego na fakturach VAT dotyczących zakupu towarów (materiałów) następnie zakwalifikowanych jako niedobory zawinione. (...)"

W podobny sposób wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, który w wyroku z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 70/18 (orzeczenie nieprawomocne) orzekł, iż:

W sytuacji gdy z przyczyn od podatnika zależnych (w wyniku niedoborów zawinionych powstałych na skutek niewystarczającego nadzoru nad pracownikami a ich rozmiar został pogłębiony na skutek lekceważenia przez osoby zarządzające sygnałów o istniejących nieprawidłowościach), nie dochodzi do wykorzystania nabytych towarów do działalności opodatkowanej, prawo podatnika do odliczenia zostaje utracone.

Sąd podkreślił w uzasadnieniu wyroku, że skoro nastąpiła zmiana prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od towarów i usług, nabytych z zamiarem wykorzystania ich do czynności, w stosunku do których przysługuje pełne prawo do obniżenia podatku należnego, ale towary te nie zostały wykorzystane zgodnie z takim zamiarem, to w myśl art. 91 ust. 7d ustawy o VAT, należało dokonać korekty podatku naliczonego.

Wskazano również, że przesłanki powodujące utratę prawa do odliczenia mogą być różne, a przepisy ustawy o VAT nie wymieniają ich wprost. Zgodnie jednak z obowiązującym w tym zakresie art. 185 dyrektywy w sprawie VAT, nie powodują konieczności korekty udowodnione albo potwierdzone przypadki zniszczenia, utraty lub kradzieży własności (składników majątku). Podobnie przekazanie towarów w charakterze prezentów o małej wartości lub próbek nie wiąże się z obowiązkiem korekty.

Odnośnie kwestii kradzieży (bowiem była ona przedmiotem rozważania przez Sąd) - powołując się na orzeczenie TSUE (sprawa C-550/110) przyznano, że państwa członkowskie mogą wprowadzić obowiązek korekty podatku (odliczonego przy nabyciu towarów) w przypadku stwierdzenia niedoboru tych towarów, gdy podatnik padł ofiarą kradzieży, a jej sprawca nie został wykryty. Jednak, jak podkreślono, Polska nie skorzystała z możliwości wprowadzenia obowiązku korekty w takich przypadkach. W związku z powyższym, według Sądu: "(...) przepis art. 91 ust. 7 u.p.t.u. należy interpretować w taki sposób, by utrata, zniszczenie lub kradzież towarów nie były uznawane za okoliczności zmieniające prawo do odliczenia a w konsekwencji, jeśli utracone, zniszczone lub skradzione towary były przeznaczone do działalności opodatkowanej i odliczono podatek naliczony przy ich nabyciu, nie powstaje konieczność korekty. W konsekwencji, stwierdzone niedobory towarów (np. na skutek zniszczeń bądź kradzieży), o ile zostaną prawidłowo udokumentowane, nie będą powodować konieczności korekty podatku naliczonego od towarów, których dotknęły niedobory. (...)"

Wprawdzie w rozpatrywanej sprawie Sąd podzielił stanowisko podatnika, że jeżeli dochodzi do kradzieży, która ma charakter losowy, a podmiot poszkodowany nie ma wpływu na to zdarzenie, to prawo do odliczenia podatku VAT zostaje zachowane. Jednakże, w ślad za organem podatkowym uznał, że jeśli utrata towaru nastąpiła z przyczyn od podatnika zależnych, to prawo do odliczenia w związku z nabyciem nie zostaje zachowane. Jak podkreślił Sąd, gdyby przyjąć, że w przypadku każdej kradzieży podatnik zachowuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, otwierałoby to drogę do nadużyć i wykorzystywania podatku VAT do działań nieuczciwych.

VAT i akcyza - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.