Facebook

Jak szukać?»

Uwaga: Od 30 września br. nowe wykazy prac wzbronionych młodocianym 2 października 2023 r. (poniedziałek) mija termin złożenia do US za 2022 r. zeznań PIT-CFC i CIT-CFC. Zeznania te można sporządzić za pomocą DRUKI Gofin Uwaga: Do 30 września - przekazanie drugiej raty odpisów i zwiększeń na rachunek bankowy ZFŚS Uwaga: Do 30 września - obowiązek udzielenia urlopu zaległego
Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Prawo pracy  »  Inne zagadnienia  »   Praca zdalna i nowe uprawnienia rodzicielskie w wyjaśnieniach urzędów
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Praca zdalna i nowe uprawnienia rodzicielskie w wyjaśnieniach urzędów

Gazeta Podatkowa nr 61 (2040) z dnia 31.07.2023
Agata Barczewska

Z dniem 7 kwietnia 2023 r. do Kodeksu pracy zostały wprowadzone przepisy o pracy zdalnej. Nieco później, bo od 26 kwietnia br., znowelizowano regulacje dotyczące urlopu rodzicielskiego. Ze względu na krótki okres obowiązywania nowych lub zmienionych przepisów ich praktyczne stosowanie wzbudza wiele wątpliwości. Niektóre sporne kwestie, nieuregulowane wprost w nowych przepisach kodeksowych, były przedmiotem stanowisk urzędowych.

Zwrot kosztów pracy zdalnej

Stosowanie pracy zdalnej w zakładzie pracy wiąże się dla pracodawcy z wieloma obowiązkami, w tym dotyczącymi zwrotu kosztów świadczenia takiej pracy. Jak wynika z art. 6724 K.p., pracodawca jest zobowiązany wobec pracownika wykonującego pracę zdalną (z wyjątkiem pracy zdalnej okazjonalnej) m.in. do:

  • pokrycia kosztów związanych z instalacją, serwisem, eksploatacją i konserwacją narzędzi pracy, kosztów energii elektrycznej oraz niezbędnych usług telekomunikacyjnych,
  • pokrycia innych (niż określone powyżej) kosztów bezpośrednio związanych z wykonywaniem pracy zdalnej, jeżeli zwrot takich kosztów został określony w dotyczącym pracy zdalnej: porozumieniu, regulaminie, jednostronnym poleceniu lub porozumieniu zawartym z pracownikiem.

Praca zdalna w zdecydowanej większości przypadków jest wykonywana w miejscu zamieszkania pracownika. Oprócz kosztów świadczenia pracy zdalnej wskazanych powyżej - takich jak koszty prądu czy usług telekomunikacyjnych - pracownik ponosi jeszcze inne koszty związane z użytkowaniem pomieszczenia (domu), jak chociażby koszty zużycia wody. Powstało więc pytanie, czy pracodawca jest zobowiązany zwrócić w odpowiednim zakresie również takie koszty.

Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej w cyklu pytań i odpowiedzi dotyczących pracy zdalnej, opublikowanych na stronie www.gov.pl/web/rodzina, uznało, że nie, chyba że korzystniejsze zasady w tym zakresie wynikają z aktów zakładowych regulujących pracę zdalną.

Okazjonalna praca zdalna

Niektóre grupy zatrudnionych mają prawo do złożenia generalnie wiążącego wniosku o pracę zdalną. Takie uprawnienie przysługuje pracownikom wskazanym w art. 6719 § 6 K.p., m.in. pracownicom w ciąży czy pracownikom opiekującym się dzieckiem do lat 4. W kontekście tej regulacji pojawiła się jednak wątpliwość, czy pracodawca może odmówić uwzględnienia wniosku o okazjonalną pracę zdalną, w tym pracownikom uprzywilejowanym, wskazanym w art. 6719 § 6 K.p.

Nie było też jasne, czy 24-dniowa roczna pula okazjonalnej pracy zdalnej podlega proporcjonalnej redukcji do niepełnego etatu, jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy. Obie te kwestie były przedmiotem opinii Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, które uznało, że roczna pula pracy zdalnej okazjonalnej w wymiarze 24 dni nie podlega proporcjonalnej redukcji do niepełnego etatu, a pracodawca ma prawo odmówić uwzględnienia wniosku o taką pracę.

Przy czym wymiar 24 dni okazjonalnej pracy zdalnej w roku kalendarzowym przysługuje pracownikowi łącznie u wszystkich pracodawców, u których był zatrudniony w danym roku.

Podróż służbowa i ocena ryzyka

Przez podróż służbową, zgodnie z ogólną definicją zawartą w art. 775 K.p., rozumie się wyjazd pracownika, na polecenie pracodawcy, w celu wykonania zadania służbowego poza miejscowość siedziby pracodawcy albo poza miejsce wykonywania pracy określone w umowie o pracę. W świetle tej definicji pojawiła się wątpliwość, jak zakwalifikować ewentualne wyjazdy służbowe podejmowane przez pracownika świadczącego pracę zdalną, tj. czy taki wyjazd z miejsca wykonywania pracy zdalnej do siedziby pracodawcy jest podróżą służbową. Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, rozpatrując tę kwestię, uznało, że pracownik świadczący pracę zdalną, wykonując przejazdy z miejsca pracy zdalnej (którym jest zazwyczaj miejsce jego zamieszkania) do zakładu pracy, nie odbywa podróży służbowej.

Kolejną wątpliwą sprawą było przeprowadzanie oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy zdalnej, które zazwyczaj zlokalizowane jest w prywatnym domu pracownika. Stawiane były pytania, jak dokonać oceny ryzyka w takich warunkach.

Jak wynika z art. 6731 § 5 K.p. pracodawca może sporządzić uniwersalną ocenę ryzyka zawodowego dla poszczególnych grup stanowisk pracy zdalnej. Nie musi więc jej dokonywać do każdego stanowiska pracy zdalnej indywidualnie.

Zdaniem Głównego Inspektoratu Pracy oraz Centralnego Instytutu Ochrony Pracy nie jest też konieczna osobista wizyta w domu pracownika w celu oceny warunków na stanowisku pracy zdalnej. Ze względu na konieczność zachowania sfery prywatności pracownika, pracodawca może poprzestać na ocenie ryzyka w oparciu o dostarczone przez pracownika wyjaśnienia i materiały, np. zdjęcia stanowiska pracy zdalnej czy wypełnione przez pracownika listy kontrolne.

Dodatkowy urlop rodzicielski

Od 26 kwietnia br. obowiązują nowe regulacje dotyczące urlopu rodzicielskiego. Wprowadziła je ustawa o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 641). Wśród zmian dotyczących udzielania wspomnianego urlopu można wymienić wydłużenie jego wymiarów (o 9 tygodni), zwiększenie liczby części, na które można podzielić urlop (z 4 do 5) oraz wprowadzenie prawa każdego rodzica do 9 tygodni tego urlopu, którego nie można przenieść na drugiego rodzica (tzw. wyłączna część urlopu).

Tak duży zakres modyfikacji przepisów dotyczących urlopu rodzicielskiego wymagał wprowadzenia regulacji przejściowych. Zawarto je m.in. w art. 27 powołanej ustawy nowelizującej, dotyczącym pracownika, który korzystał z urlopu rodzicielskiego lub z jego części w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 26 kwietnia 2023 r. - na podstawie tzw. długiego wniosku, a więc w trybie art. 1791 albo art. 1824 K.p. obowiązujących do 25 kwietnia br. W takiej sytuacji pracownik ma prawo do skorzystania z tego urlopu w nowym, dłuższym wymiarze, jednak na zasadach dotychczasowych, tj. obowiązujących do 25 kwietnia br. (z wyjątkiem nowych regulacji o wyłącznej części urlopu rodzicielskiego).

W kontekście art. 27 ustawy nowelizującej pojawiła się wątpliwość, czy do dodatkowych 9 tygodni tego urlopu należy stosować poprzednio obowiązującą zasadę, że urlop rodzicielski (lub jego pierwsza część) powinien rozpocząć się bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego. Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej w piśmie z dnia 18 maja 2023 r. stanęło na stanowisku, że dodatkowa część urlopu rodzicielskiego (9 tygodni) nie musi być wykorzystana bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego. Resort rodziny w piśmie z dnia 23 maja 2023 r. wypowiedział się również w sprawie podziału tych dodatkowych 9 tygodni urlopu na części.

» Zakres zwrotu kosztów pracy zdalnej

"Obowiązkowe pokrycie kosztów w zakresie kosztów zużycia mediów dotyczy wyłącznie kosztów energii elektrycznej oraz usług telekomunikacyjnych niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej. Zatem nie obejmuje ono kosztów zużycia wody lub użytkowania powierzchni w domu, o ile regulacje dotyczące obowiązku zwrotu takich kosztów nie zostały wprowadzone do wewnątrzzakładowych aktów prawnych (porozumienia lub regulaminu)".


» Charakter wniosku pracownika o pracę zdalną okazjonalną

"Wniosek pracownika dotyczący pracy zdalnej okazjonalnej nie jest wiążący dla pracodawcy, pracodawca może więc odmówić jego uwzględnienia".


» Wymiar pracy zdalnej okazjonalnej a wymiar etatu

"Wymiar pracy zdalnej wykonywanej okazjonalnie wynosi nie więcej niż 24 dni w roku kalendarzowym i jest niezależny od wymiaru czasu pracy pracownika (wymiaru etatu), jak również liczby godzin wynikających z rozkładu czasu pracy w dniu, w którym pracownik wykonuje pracę w ww. trybie".

Wyjaśnienia Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej dostępne na stronie www.gov.pl/web/rodzina


» Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku pracy zdalnej

"(...) Obowiązek oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą spoczywa na każdym pracodawcy, w tym także w stosunku do wykonywania pracy zdalnej. (...) Decyzja czy w procesie analizy ryzyka zawodowego pracodawca skorzysta z prawa do przeprowadzenia kontroli w zakresie bhp w miejscu wykonywania pracy zdalnej przez pracownika (art. 6728 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy), czy też przygotuje inne narzędzia wspomagające ocenę ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą w sposób zdalny np. listy kontrolne, fotografie, filmy z miejsca wykonywania pracy zdalnej itp., należy wyłącznie do pracodawcy. (...)".

Pismo Głównego Inspektoratu Pracy udostępnione naszemu Wydawnictwu w dniu 9 lutego 2023 r.


"(...) Konieczność poszanowania prawa do prywatności sprawia, że w większości przypadków, informacje potrzebne do oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy zdalnej będzie dostarczał sam pracownik. (...) zaleca się stosowanie na tym etapie (obejmującym zebranie informacji potrzebnych do identyfikacji zagrożeń - przyp. red.) list kontrolnych, które pozwolą zidentyfikować zagrożenia i oszacować związane z nimi ryzyko zawodowe. (...)".

Wyjaśnienia Centralnego Instytutu Ochrony Pracy dostępne na stronie www.ciop.pl


» Podróż służbowa przy pracy zdalnej

"(...) Powierzenie pracownikowi przez pracodawcę wykonania określonego zadania służbowego poza stałym miejscem pracy (w ramach podróży służbowej - przyp. red.) wymaga odpowiedniego udokumentowania. W orzecznictwie wskazuje się, że w treści takiego dokumentu niezbędne jest określenie zadania, jakie ma wykonać delegowany pracownik poza miejscowością, w której znajduje się jego stałe miejsce pracy, miejscowość docelowa, data i godzina wyjazdu oraz powrotu, liczba godzin i dni przebywania w podróży, stawka i wartość przysługujących diet.

W związku z powyższym przejazd z miejscowości wykonywania pracy zdalnej do miejscowości, w której mieści się siedziba pracodawcy, nie powinien być traktowany jako podróż służbowa. (...)".

Pismo MRiPS udostępnione naszemu Wydawnictwu w dniu 13 kwietnia 2023 r.


» Wykorzystanie nowego wymiaru urlopu rodzicielskiego

"(...) zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 641) pracownik, który w dniu wejścia w życie ww. ustawy korzysta z urlopu rodzicielskiego albo jego części, udzielonego na podstawie tzw. długiego wniosku (art. 1791 albo art. 1824 Kodeksu pracy) w brzmieniu dotychczasowym, ma prawo do skorzystania z tego urlopu w nowym, wyższym wymiarze określonym odpowiednio w art. 1821a § 1 albo 2 albo w art. 183 § 4-45 Kodeksu pracy w brzmieniu nadanym ww. ustawą, na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Jako zasady dotychczasowe należałoby rozumieć wykorzystywanie urlopu rodzicielskiego w wymiarze tygodnia albo jego wielokrotności, a także zgodnie z zasadą, że żadna z części urlopu rodzicielskiego nie może być krótsza niż 8 tygodni, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 1821c § 4 Kodeksu pracy w dotychczasowym brzmieniu".

Odpowiedź MRiPS z dnia 18 maja 2023 r. na pytanie naszego Wydawnictwa


"(...) pracownik-rodzic będzie mógł wykorzystać dodatkowe 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, zgodnie z art. 1821c Kodeksu pracy. Pracownicy-rodzice będą mogli korzystać z urlopu rodzicielskiego w dowolnym terminie, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6. rok życia i nie więcej niż w 5 częściach. (...)

Podsumowując, urlop rodzicielski będzie mógł zostać udzielony zarówno w wymiarze pełnego tygodnia lub udzielony w wymiarze niepełnego tygodnia - określonej liczbie dni, wybranej przez pracownika - rodzica dziecka, z zachowaniem zasady podziału urlopu na nie więcej niż 5 części przez obojga z pracowników - rodziców dziecka".

Odpowiedź MRiPS z dnia 23 maja 2023 r. na pytanie naszego Wydawnictwa

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 ze zm.)

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Inne zagadnienia - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.