Facebook

Jak szukać?»

Uwaga: Wnioski o wyrażenie zgody na opłacenie składek na dobrowolne ubezpieczenia społeczne po terminie, dotyczące okresu sprzed 1 stycznia 2022 r., można składać do 30 czerwca 2022 r. Do 30 czerwca spółki jawne i partnerskie powinny złożyć do KRS oświadczenie o niesporządzaniu sprawozdania finansowego za 2021 r. (czytaj więcej) Do 30 czerwca 2022 r. należy sporządzić sprawozdanie finansowe za 2021 r. (czytaj więcej)
Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Podatki  »  Podatek dochodowy  »   Umowa użyczenia między przedsiębiorcami
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Umowa użyczenia między przedsiębiorcami

Gazeta Podatkowa nr 50 (1925) z dnia 23.06.2022
Małgorzata Marek

Umowa użyczenia to kontrakt, którego istotą jest zezwolenie użyczającego na bezpłatne używanie należącej do niego rzeczy przez inny podmiot. Pomimo swojego nieodpłatnego charakteru ten rodzaj umowy jest wykorzystywany również w kontraktach B2B. Ponadto w obrocie gospodarczym spotkać można transakcje przypominające umowę użyczenia, które jednak nią nie są. Wszystkim tego typu relacjom organy podatkowe przyglądają się szczególnie czujnie.

Przychód z nieodpłatnych świadczeń

Jak wynika z treści art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o pdof (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.) oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o pdop (Dz. U. z 2021 r. poz. 1800 ze zm.), otrzymanie świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń obliguje podatników do ustalenia przychodu z tego tytułu.

Pojęcie "nieodpłatne świadczenia" nie posiada definicji legalnej. Jego znaczenie ukształtowało się pod wpływem orzecznictwa sądów administracyjnych (por. uchwały NSA: z dnia 18 listopada 2002 r., sygn. akt FPS 9/02 oraz z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06). Zgodnie z nim istotą nieodpłatnego świadczenia jest uzyskanie korzyści mającej konkretny wymiar finansowy kosztem innego podmiotu, tj. bez zapłaty lub innej formy ekwiwalentu ze strony świadczeniobiorcy.

Skoro umowa użyczenia jest kontraktem pod tytułem darmym, to należy przyjąć, że biorący w używanie otrzymuje realną korzyść majątkową, kwalifikowaną jako przychód z działalności gospodarczej.

Obowiązek wykazania przychodu z tego tytułu nie dotyczy jedynie przedsiębiorców opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych, którzy bez zapłaty używają składników majątku należących do członków rodziny, zaliczonych do I lub II grupy podatkowej zgodnie z przepisami ustawy o podatku od spadków i darowizn (art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o pdof). W kręgu tym znajdują się: małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie, zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, rodzeństwo małżonków i małżonkowie rodzeństwa, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych.

Jednak zwolnienie powyższe nie wchodzi w grę, jeśli stroną umowy użyczenia będzie spółka osobowa prowadzona przez członków rodziny (przykład).

Brak zapłaty w każdej formie

Nieodpłatność umowy użyczenia oznacza nie tylko brak zapłaty w pieniądzu, ale też w jakiejkolwiek innej formie. W kontaktach pomiędzy przedsiębiorcami dość często można spotkać takie transakcje, w których nieobecność świadczenia wzajemnego ze strony biorącego w używanie jest pozorna.

Jeżeli np. przedsiębiorca otrzymuje od innego podmiotu specjalistyczną maszynę, za pomocą której wytwarzać będzie produkty, których odbiorcą stanie się udostępniający maszynę, a cena tych produktów będzie niższa niż gdyby właścicielem maszyn był producent, to dochodzi do świadczeń dwustronnych.

Podobną sytuację analizował Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z dnia 10 listopada 2021 r., nr 0112-KDWL.4011.110.2021.2.DK. Stwierdził w niej, że przepisy podatkowe nie ograniczają ekwiwalentności tylko do świadczeń materialnych. Za świadczenia wzajemne należy uznać także wartości niematerialne, np. przekazanie wiedzy i doświadczenia, a nawet rodzaj "pewności", że dana czynność zostanie wykonana profesjonalnie.

Typowym postanowieniem niweczącym nieodpłatny charakter umowy jest zastrzeżenie, że biorący w używanie zobowiązuje się do regulowania za "użyczającego" rozmaitych opłat związanych z udostępnioną rzeczą, np. podatków lub kosztów ubezpieczenia. Wprawdzie art. 713 K.c. przewiduje, że biorący w używanie ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej, ale są to nakłady związane z konserwacją, bieżącymi remontami lub drobnymi naprawami. Przerzucanie na niego ciężaru świadczeń obciążających "użyczającego", które ten musiałby ponieść niezależnie od zawarcia umowy, wykracza poza zakres wymienionego przepisu.

Skoro więc obowiązek poniesienia tego typu wydatków stanowi formę odpłatności, to kontrakt nie może być uznany za umowę użyczenia.

Określenie wysokości przychodu

Jeśli dochodzi do zawarcia rzeczywistej umowy użyczenia, wówczas wartość przysporzenia majątkowego wycenia się w oparciu o treść art. 11 ust. 2a ustawy o pdof oraz art. 12 ust. 6 ustawy o pdop. Zgodnie z tym przepisami wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

  • jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku,
  • w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy udostępnianiu rzeczy tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Po stronie użyczającego oddanie składnika majątkowego do używania innemu przedsiębiorcy nie skutkuje obowiązkiem wykazania przychodu. Ujemne konsekwencje podatkowe mogą się jednak pojawić w sytuacji, gdy przedmiotem użyczenia jest środek trwały. W takim przypadku użyczającemu nie przysługuje prawo zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od tego środka trwałego za miesiące, w których został on oddany do nieodpłatnego używania (art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. c ustawy o pdof i art. 16 ust. 1 pkt 63 lit. c ustawy o pdop).

Przykład

Spółkę jawną tworzy troje rodzeństwa: siostra i dwóch braci. Jeden z braci użycza nieruchomość na potrzeby prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej. Stroną umowy użyczenia jest spółka jawna, gdyż posiada ona zdolność do czynności prawnych, tzn. może we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. Na gruncie podatku dochodowego spółka jawna nie jest jednak podatnikiem. Podatnikami są natomiast wspólnicy tej spółki i to oni rozliczają się z fiskusem z dochodów (przychodów) osiągniętych przez tę spółkę (art. 8 ustawy o pdof). Transparentność podatkowa spółki jawnej nie zmienia faktu, że to ona, a nie wspólnicy, otrzymała nieodpłatne świadczenie. Wartość tego świadczenia jako przychodu w pdof należy więc przypisać poszczególnym wspólnikom proporcjonalnie do posiadanych przez nich udziałów w zysku spółki.

Podatek dochodowy - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.