Facebook

Jak szukać?»

Uwaga: Wnioski o wyrażenie zgody na opłacenie składek na dobrowolne ubezpieczenia społeczne po terminie, dotyczące okresu sprzed 1 stycznia 2022 r., można składać do 30 czerwca 2022 r. Do 30 czerwca spółki jawne i partnerskie powinny złożyć do KRS oświadczenie o niesporządzaniu sprawozdania finansowego za 2021 r. (czytaj więcej) Do 30 czerwca 2022 r. należy sporządzić sprawozdanie finansowe za 2021 r. (czytaj więcej)
Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Rachunkowość  »  Księgi rachunkowe  »   Odpisy aktualizujące wartość należności w ujęciu bilansowym i podatkowym
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Odpisy aktualizujące wartość należności w ujęciu bilansowym i podatkowym

Zeszyty Metodyczne Rachunkowości nr 10 (562) z dnia 20.05.2022

Nasza spółka z o.o. w grudniu 2021 r. wniosła pozew do sądu o zapłatę należności. Jednocześnie utworzyliśmy odpis aktualizujący na pełną kwotę tej należności. Bilansowo odpis zaliczyliśmy do pozostałych kosztów operacyjnych, natomiast podatkowo do NKUP. W marcu 2022 r. sąd wydał nakaz zapłaty i w tym samym miesiącu dłużnik uregulował całą należność. Czy odpis od spłaconej należności odniesiony na pozostałe przychody operacyjne należy uwzględnić w przychodach podatkowych, jednocześnie zaliczając go statystycznie do kosztów podatkowych?

1. Utworzenie odpisów aktualizujących wartość należności
Wideopomocniki Więcej na temat odpisów aktualizujących można dowiedzieć się z wideoporady dostępnej w serwisie
www.wideoporadniki.gofin.pl

Zasady aktualizacji wartości należności określa art. 35b ustawy o rachunkowości. Stosownie do art. 35b ust. 1 ww. ustawy, odpisu aktualizującego wartość należności dokonuje się w odniesieniu do:

1) należności od dłużników postawionych w stan likwidacji lub w stan upadłości oraz w stosunku do których zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne lub został złożony wniosek o zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu - do wysokości należności nieobjętej gwarancją lub innym zabezpieczeniem należności, zgłoszonej likwidatorowi lub sędziemu-komisarzowi w postępowaniu upadłościowym lub umieszczonej w spisie wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym,

2) należności od dłużników w przypadku oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza lub jedynie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego - w pełnej wysokości należności,

3) należności kwestionowanych przez dłużników oraz z których zapłatą dłużnik zalega, a według oceny sytuacji majątkowej i finansowej dłużnika spłata należności w umownej kwocie nie jest prawdopodobna - do wysokości niepokrytej gwarancją lub innym zabezpieczeniem należności,

4) należności stanowiących równowartość kwot podwyższających należności, w stosunku do których uprzednio dokonano odpisu aktualizującego - w wysokości tych kwot, do czasu ich otrzymania lub odpisania,

5) należności przeterminowanych lub nieprzeterminowanych o znacznym stopniu prawdopodobieństwa nieściągalności, w przypadkach uzasadnionych rodzajem prowadzonej działalności lub strukturą odbiorców - w wysokości wiarygodnie oszacowanej kwoty odpisu, w tym także ogólnego, na nieściągalne należności.

Kwoty odpisów aktualizujących wartość należności obciążają pozostałe koszty operacyjne lub koszty finansowe (por. art. 35b ust. 2 ustawy o rachunkowości). Ocena, w ciężar których kosztów należy odnieść odpis, zależy od charakteru należności. Odpisy dotyczące należności niefinansowych (np. należności z tytułu dostaw i usług) obciążają pozostałe koszty operacyjne, zaś odpisy dotyczące należności finansowych (np. odsetek) - koszty finansowe.

Ewidencja księgowa utworzenia odpisu aktualizującego wartość należności

1. PK - kwota odpisu aktualizującego wartość należności głównej:

- Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne",
- Ma konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności".

2. PK - kwota odpisu aktualizującego wartość odsetek od należności głównej:

- Wn konto 75-1 "Koszty finansowe",
- Ma konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności".

Warto dodać, iż przy tworzeniu i rozwiązywaniu odpisów aktualizujących wartość należności jednostki mogą korzystać ze wskazówek zawartych w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 4 "Utrata wartości aktywów" (KSR nr 4).


2. Rozwiązanie i korekta odpisów aktualizujących wartość należności

W świetle art. 35b ust. 3 ustawy o rachunkowości, należności umorzone, przedawnione lub nieściągalne zmniejszają dokonane uprzednio odpisy aktualizujące ich wartość. Oznacza to, że w przypadku gdy na należności umorzone, przedawnione lub nieściągalne był dokonywany odpis aktualizujący, to ostateczne ich wyksięgowanie z ewidencji bilansowej będzie powodowało rozwiązanie tego odpisu do wysokości, w jakiej został on uprzednio dokonany.

Ewidencja księgowa rozwiązania odpisu aktualizującego na skutek umorzenia,
przedawnienia lub nieściągalności należności

1. PK - rozwiązanie odpisu aktualizującego:

- Wn konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności",
- Ma konto 20 "Rozrachunki z odbiorcami" lub 24 "Pozostałe rozrachunki".

Natomiast art. 35c ustawy o rachunkowości stanowi, iż w przypadku ustania przyczyny, dla której dokonano odpisu aktualizującego wartość należności, równowartość całości lub odpowiedniej części uprzednio dokonanego odpisu aktualizującego zwiększa wartość należności i podlega zaliczeniu odpowiednio do pozostałych przychodów operacyjnych lub przychodów finansowych. Przykładowo spłata należności powoduje, że ustaje przyczyna, dla której utworzono odpis aktualizujący wartość tej należności. W takiej sytuacji jednostka powinna obniżyć kwotę dokonanego odpisu o spłaconą należność.

Ewidencja księgowa rozwiązania odpisu aktualizującego wartość należności
na skutek jej spłaty

1. PK - rozwiązanie odpisu aktualizującego w wyniku spłaty należności głównej:

- Wn konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności",
- Ma konto 76-0 "Pozostałe przychody operacyjne".

2. PK - rozwiązanie odpisu aktualizującego w wyniku spłaty odsetek od należności głównej:

- Wn konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności",
- Ma konto 75-0 "Przychody finansowe".


3. Prezentacja odpisów aktualizujących w sprawozdaniu finansowym

W bilansie nie wykazuje się oddzielnie salda konta 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności". Jak bowiem wynika z art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości, wykazana w aktywach bilansu wartość należności wynika z ich wartości księgowej, skorygowanej o odpisy aktualizujące ich wartość. W związku z tym saldo Ma konta 28 nie jest wykazywane odrębnie w pasywach bilansu, lecz koryguje wartość należności.

W rachunku zysków i strat kwoty odpisów aktualizujących wartość należności prezentuje się w odpowiednich pozycjach przychodów lub kosztów, z uwzględnieniem tego czy dotyczą aktywów niefinansowych (np. należności głównej z tytułu dostaw i usług), czy finansowych (np. odsetek). Sposób prezentacji zależy od załącznika do ustawy o rachunkowości, według którego sprawozdanie finansowe jest sporządzane.

Odpisy aktualizujące wartość
należności głównej
Odpisy aktualizujące wartość
odsetek
Załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości
Wariant kalkulacyjny
G. Pozostałe przychody operacyjne
  III. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych
lub
H. Pozostałe koszty operacyjne
  II. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych
J. Przychody finansowe
  IV. Aktualizacja wartości aktywów finansowych
lub
K. Koszty finansowe
  III. Aktualizacja wartości aktywów finansowych
Wariant porównawczy
D. Pozostałe przychody operacyjne
  III. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych
lub
E. Pozostałe koszty operacyjne
  II. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych
G. Przychody finansowe
  IV. Aktualizacja wartości aktywów finansowych
lub
H. Koszty finansowe
  III. Aktualizacja wartości aktywów finansowych
Załącznik nr 4 do ustawy o rachunkowości
C. Pozostałe przychody i zyski, w tym aktualizacja wartości aktywów
lub
D. Pozostałe koszty i straty, w tym aktualizacja wartości aktywów
C. Pozostałe przychody i zyski, w tym aktualizacja wartości aktywów
lub
D. Pozostałe koszty i straty, w tym aktualizacja wartości aktywów
Załącznik nr 5 do ustawy o rachunkowości
Wariant kalkulacyjny
F. Pozostałe przychody operacyjne, w tym:
  - aktualizacja wartości aktywów niefinansowych
lub
G. Pozostałe koszty operacyjne, w tym:
  - aktualizacja wartości aktywów niefinansowych
H. Przychody finansowe, w tym:
  IV. Aktualizacja wartości aktywów finansowych
lub
I. Koszty finansowe, w tym:
  III. Aktualizacja wartości aktywów finansowych
Wariant porównawczy
D. Pozostałe przychody operacyjne, w tym:
  - aktualizacja wartości aktywów niefinansowych
lub
E.  Pozostałe koszty operacyjne, w tym:
  - aktualizacja wartości aktywów niefinansowych
F. Przychody finansowe, w tym:
  IV. Aktualizacja wartości aktywów finansowych
lub
G. Koszty finansowe, w tym:
  III. Aktualizacja wartości aktywów finansowych
Załącznik nr 6 do ustawy o rachunkowości
I. Pozostałe przychody operacyjne
lub
J. Pozostałe koszty operacyjne
K. Przychody finansowe
lub
L. Koszty finansowe

Zwracamy uwagę, iż w literaturze przedmiotu można także znaleźć inny sposób prezentacji w rachunku zysków i strat odpisów aktualizujących z tytułu odsetek od należności głównej. Polega on na wykazaniu takich odpisów wraz z odpisami od należności głównej w pozycji aktualizacja wartości aktywów niefinansowych (por. "Zamknięcie roku 2021", str. 346, Wydawnictwo Rachunkowość sp. z o.o.).

Ponadto kwoty dokonanych odpisów aktualizujących wartość należności należy ujawnić w ustępie 1 pkt 1 dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania finansowego sporządzanego według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.


4. Podatkowe rozliczenie odpisów aktualizujących wartość należności

Odpisy aktualizujące zasadniczo nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Kosztami podatkowymi są jednak odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie o rachunkowości, od tej części należności, która była uprzednio zaliczona do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona w określony sposób (por. art. 16 ust. 1 pkt 26a updop). Na podstawie art. 16 ust. 2a pkt 1 updop, nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną w ww. przypadku, w szczególności jeżeli:

  • dłużnik zmarł, został wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona jego upadłość albo
  • zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne lub został złożony wniosek o zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1588 ze zm.), lub zostało wszczęte postępowanie ugodowe w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, albo
  • wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, albo
  • wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego.

Obciążenie kosztów podatkowych odpisem aktualizującym ma charakter przejściowy. Jak bowiem wynika z art. 12 ust. 1 pkt 4e updop, przychodem z działalności gospodarczej jest równowartość odpisów aktualizujących wartość należności, zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów lub potrąconych dla celów ustalania zysku (straty) netto w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek - w przypadku ustania przyczyn, dla których dokonano tych odpisów.

Natomiast zaliczenie do kosztów podatkowych wierzytelności odpisanych jako nieściągalne może nastąpić w oparciu o art. 16 ust. 1 pkt 25 updop. W świetle tego przepisu, kosztem podatkowym są wierzytelności, w części, w jakiej uprzednio zostały zarachowane do przychodów należnych i których nieściągalność została udokumentowana w sposób określony w art. 16 ust. 2 updop, tj.:

1) postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadającym stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo

2) postanowieniem sądu o:

a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów, lub

b) umorzeniu postępowania upadłościowego, jeżeli zachodzi okoliczność wymieniona w lit. a, lub

c) zakończeniu postępowania upadłościowego, albo

3) protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.

Z treści pytania nie wynika, czy wierzytelność została skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Jeżeli spółka otrzymała nakaz zapłaty i bez skierowania wierzytelności na drogę postępowania egzekucyjnego dłużnik dokonał zapłaty należności, to jednostka nie zalicza do kosztów uzyskania przychodów odpisu aktualizującego wartość należności oraz spłata tej należności nie spowoduje powstania przychodu podatkowego.

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Księgi rachunkowe - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.