Wyszukaj

Jak szukać?»

Do 28 lutego br. pracodawca powiadamia ZUS o zarobkach emerytów/rencistów uzyskanych w 2016 r.Do 28 lutego br. pracodawca przekazuje ubezpieczonym informacje o danych wykazanych w raportach przesłanych do ZUS za 2016 r.28 lutego 2017 r. (wtorek) mija ostateczny termin przekazania do US drogą elektroniczną oraz podatnikowi: PIT-11, PIT-8C, IFT-1R, PIT-40, PIT-R
Zamknij
Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Rachunkowość  »  Księga podatkowa  »   Roczne zamknięcie podatkowej księgi przychodów i rozchodów
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Roczne zamknięcie podatkowej księgi przychodów i rozchodów

Przegląd Podatku Dochodowego nr 23 (431) z dnia 1.12.2016

Podatnik, który rozlicza podatek dochodowy na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, w celu ustalenia dochodu osiągniętego w danym roku podatkowym, musi dokonać na koniec roku zamknięcia księgi. Zakres obowiązków z tym związanych określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1037 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem.

Dla dokonania czynności zamknięcia podatkowej księgi nie określono w przepisach żadnego terminu. W praktyce przyjmuje się jednak, że ostateczny termin zamknięcia księgi upływa z dniem, w którym podatnik zobowiązany jest złożyć w urzędzie skarbowym zeznanie podatkowe za dany rok.

Zwróć uwagę!

Podatkowa księga za 2016 r. powinna zostać zamknięta najpóźniej 2 maja 2017 r. (z uwagi na to, że 30 kwietnia 2017 r. przypada w niedzielę).

Przystępując do zamknięcia księgi, należy w szczególności:

  • dokonać podsumowania dokonanych w niej zapisów oraz
     
  • sporządzić, wycenić i wpisać do niej spis z natury.
2.1. Podsumowanie zapisów w księdze

Rozporządzenie przewiduje dwa sposoby podsumowania zapisów dokonanych w podatkowej księdze, w zależności od tego, czy w ciągu roku przychody i koszty ich uzyskania wpisywane w kolumnach 7-14 księgi były:

  • ujmowane narastająco, czy
     
  • sumowane tylko za poszczególne miesiące.

W pierwszym przypadku, podsumowania zapisów w księdze dokonuje się w ten sposób, że po zakończeniu miesiąca wpisy dokonane w danym miesiącu podkreśla się, a dane z kolumn 7-14 sumuje. Uzyskane z podsumowania kwoty podkreśla się. Następnie pod podsumowaniem danego miesiąca wpisuje się w poszczególnych kolumnach sumy od początku roku do miesiąca poprzedzającego dany miesiąc, a w kolejnej pozycji w poszczególnych kolumnach wpisuje się sumę od początku roku. W rezultacie, podsumowanie kolumn 7-14 dokonane po zakończeniu grudnia wyznacza wartość rocznych sum osiągniętych przychodów i poniesionych kosztów. Nie ma więc potrzeby odrębnego sumowania kolumn z poszczególnych miesięcy.

Natomiast w drugim przypadku, tj. gdy w trakcie roku były sumowane jedynie przychody i koszty danego miesiąca, wówczas po zakończeniu roku należy:

1) na oddzielnej stronie księgi sporządzić zestawienie roczne, wpisując w księdze we właściwych kolumnach sumy przychodów i kosztów z poszczególnych miesięcy,

2) dodać zestawione kwoty miesięcznych sum przychodów i kosztów.


2.2. Zasady sporządzania i wyceny spisu z natury

Sporządzanie spisu

Podatnik prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów musi sporządzić spis z natury towarów pozostających na stanie firmy na koniec roku podatkowego, czyli na 31 grudnia 2016 r. Przy czym:

  • o przeprowadzeniu spisu nie zawiadamia się naczelnika urzędu skarbowego,
     
  • spisu nie dołącza się do zeznania i nie przekazuje do urzędu skarbowego.

Końcowym spisem z natury należy objąć: towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe, braki i odpady.

Zwróć uwagę!

Obowiązek sporządzenia spisu z natury dotyczy wszystkich podatników rozliczających podatek dochodowy na podstawie podatkowej księgi. Spis trzeba sporządzić i wpisać do księgi nawet wówczas, gdy na koniec roku podatkowego na stanie firmy brak jest składników majątku, które podlegają ujęciu w spisie. W takim przypadku, przy określaniu ilościowo-wartościowego stanu poszczególnych kategorii towarów należy wpisać zero. Taką "zerową" wartość spisu z natury trzeba też wpisać do księgi.

Należy pamiętać, że ujęciu w spisie z natury podlegają także towary:

  • stanowiące własność podatnika, znajdujące się w dniu sporządzenia spisu poza zakładem podatnika oraz
     
  • niestanowiące własności podatnika (towary obce), znajdujące się w dniu sporządzenia spisu na terenie zakładu podatnika; przy czym towarów obcych objętych spisem nie wycenia się, a jedynie podaje ich ilość oraz wskazuje, czyją własność stanowią.

W spisie nie wykazuje się natomiast: środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz składników wyposażenia.

Zwróć uwagę!

Do podatnika mogą należeć sfinansowane dotacją np. towary handlowe, których koszt zakupu nie jest kosztem uzyskania przychodu w myśl art. 23 updof, a w rezultacie nie jest wykazany w księdze w kolumnie 10 "Zakup towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu". Takie towary, niesprzedane w trakcie roku podatkowego, również należy uwzględnić w końcowym spisie z natury. Z tym że ustalając różnice remanentowe na potrzeby obliczenia dochodu za rok podatkowy, wartość końcowego spisu z natury trzeba pomniejszyć o wartość wspomnianych towarów sfinansowanych dotacją. Inaczej bowiem doszłoby do pomniejszenia kosztów podatkowych o kwoty, które nie były kosztami.

Spis z natury powinien być sporządzony w sposób staranny i trwały oraz zakończony i zaopatrzony w podpisy osób uczestniczących w spisie. Spis ten powinien zawierać co najmniej następujące dane:

  • imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy),
     
  • datę sporządzenia spisu,
     
  • numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury,
     
  • szczegółowe określenie towaru i innych składników objętych spisem,
     
  • jednostkę miary,
     
  • ilość stwierdzoną w czasie spisu,
     
  • cenę w złotych i groszach za jednostkę miary,
     
  • wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową,
     
  • łączną wartość spisu z natury,
     
  • klauzulę "Spis zakończono na pozycji...",
     
  • podpisy osób sporządzających spis,
     
  • podpis właściciela zakładu (wspólników).

Pewne odstępstwa przy sporządzaniu spisu z natury dopuszcza się z uwagi na specyfikę niektórych rodzajów działalności gospodarczej. Przedstawia je tabela.

Szczególne zasady sporządzania spisu z natury
rodzaj działalności składniki majątku objęte spisem
księgarnie i antykwariaty księgarskie wydawnictwa o tej samej cenie, bez względu na nazwę i nazwisko autora, z podziałem na książki, broszury, albumy i inne można obejmować w spisie jedną pozycją
kantorowa niesprzedane wartości dewizowe
udzielanie pożyczek pod zastaw rzeczy zastawione pod udzielone pożyczki
działy specjalne produkcji rolnej niezużyte w toku produkcji materiały i surowce oraz ilość zwierząt według gatunków z podziałem na grupy

W przypadku przedsiębiorstwa wielozakładowego, gdy podatnik prowadzi jedną podatkową księgę dla wszystkich zakładów, może sporządzić jeden wspólny spis z natury, który wpisze do tej księgi lub odrębne spisy z natury, których wartości także wpisze do tej księgi. Jeżeli dla każdego zakładu prowadzi się odrębną księgę, wówczas wskazane jest sporządzenie odrębnych spisów z natury dla każdego zakładu i wpisanie każdego z tych spisów do księgi właściwej dla danego zakładu.

Wycena spisu

Spis z natury sporządzany na koniec roku należy wycenić.

Zwróć uwagę!

Wyceny spisu z natury dokonuje się najpóźniej w terminie 14 dni od dnia jego zakończenia.

Sposób wyceny towarów objętych spisem z natury nie jest jednolity. Zgodnie z rozporządzeniem, zastosowanie w tym zakresie może mieć:

  • cena zakupu - czyli cena, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, pomniejszona o podlegający odliczeniu VAT, rabaty, opusty, inne podobne obniżenia, a przy imporcie powiększona o należne cło, podatek akcyzowy oraz opłaty celne dodatkowe; w przypadku otrzymania składnika majątku w drodze darowizny lub spadku - wartość odpowiadająca cenie zakupu takiego samego lub podobnego składnika,
     
  • cena nabycia - tj. cena zakupu powiększona o koszty uboczne związane z zakupem towarów i składników majątku do chwili złożenia w magazynie według ich cen zakupu, a w szczególności koszty transportu, załadunku i wyładunku oraz ubezpieczenia w drodze,
     
  • cena rynkowa - tzn. cena stosowana w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia,
     
  • koszt wytworzenia - a więc wszelkie koszty związane bezpośrednio i pośrednio z przerobem materiałów, z wykonywaniem usług lub pozyskaniem (wydobyciem) kopalin, z wyłączeniem kosztów dotyczących sprzedaży wyrobów gotowych i usług.

W przypadku gdy wyceny składników objętych spisem z natury dokonuje się według ceny nabycia, konieczne jest:

1) ustalenie procentowego wskaźnika kosztów ubocznych zakupu (kolumna 11 księgi) w stosunku do ogólnej wartości zakupu towarów handlowych i materiałów (kolumna 10 księgi), przy pomocy wzoru:

koszty uboczne zakupu x 100
koszty zakupu towarów handlowych i materiałów

2) podwyższenie o ustalony wskaźnik jednostkowego kosztu zakupu (tj. ceny zakupu),

3) ustalenie wartości poszczególnych składników spisu.

Kwestię, do jakich składników majątkowych wykazywanych w spisie z natury ma zastosowanie konkretny sposób wyceny, przedstawia tabela.

Składnik spisu z natury Sposób wyceny
towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze według cen zakupu lub nabycia albo według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są one niższe od cen zakupu lub nabycia
półwyroby (półfabrykaty), wyroby gotowe, braki własnej produkcji według kosztów wytworzenia
odpady użytkowe, które w toku działalności utraciły swoją pierwotną wartość użytkową według wartości wynikającej z oszacowania uwzględniającego ich przydatność do dalszego użytkowania
niesprzedane wartości dewizowe według cen zakupu z dnia sporządzenia spisu, jednak w wysokości nie wyższej niż kurs średni ogłaszany przez NBP w dniu kończącym rok podatkowy
rzeczy zastawione według ich wartości rynkowej
produkcja niezakończona przy działalności usługowej i budowlanej według kosztów wytworzenia, z tym że nie może to być wartość niższa od kosztów materiałów bezpośrednich zużytych do produkcji niezakończonej
produkcja zwierzęca według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, z uwzględnieniem gatunku, grupy i wagi zwierząt

Wpisanie spisu do księgi

Spis z natury sporządzony na 31 grudnia 2016 r. podlega wpisaniu do księgi jako ostatnia pozycja. W rozporządzeniu brak jest wytycznych wskazujących, w której kolumnie księgi należy wpisać ten spis. Z reguły zapisu dokonuje się w kolumnie 10 "Zakup towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu".

W myśl przepisów rozporządzenia dopuszcza się dwa sposoby ujęcia końcowego spisu z natury w księdze, tj.:

  • według poszczególnych rodzajów składników spisu, lub
     
  • w jednej pozycji (sumie) - jeżeli na podstawie spisu zostało sporządzone odrębne, szczegółowe zestawienie poszczególnych jego składników; zestawienie to przechowuje się łącznie z księgą.

Nowe prawo Warto dodać, że w myśl § 27 ust. 1a rozporządzenia, który obowiązuje od 8 kwietnia 2016 r., podatników, którzy sporządzili spis z natury na koniec poprzedniego roku podatkowego, nie dotyczy obowiązek sporządzenia spisu z natury na dzień 1 stycznia następnego roku podatkowego. W takim przypadku do księgi wystarczy wpisać spis z natury sporządzony na dzień 31 grudnia poprzedniego roku podatkowego.

Oznacza to, że u podatników kontynuujących działalność gospodarczą i jej rozliczanie na podstawie podatkowej księgi, spis z natury sporządzony na koniec 2016 r. będzie podlegał ujęciu jako pierwsza pozycja w księdze założonej na 2017 r.

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Księga podatkowa - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60