Wyszukaj

Jak szukać?»

20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin zmiany formy opodatkowania na 2017 r. przez podatników PIT prowadzących działalność gospodarczą20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin wyboru/rezygnacji z kwartalnego ryczałtu ewidencjonowanego20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin wyboru/rezygnacji z ustalania przychodu z wpłat na poczet dostaw towarów i usług20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin złożenia PIT-6 na 2017 r.20 stycznia 2017 r. (piątek) mija ostateczny termin wyboru na 2017 r. podatku liniowego przez podatników prowadzących działy specjalne produkcji rolnej23 stycznia 2017 r. (poniedziałek) mija ostateczny termin zawiadomienia o zaprowadzeniu podatkowej księgiLimit przychodów za 2016 r. uprawniający do ryczałtu ewidencjonowanego w 2017 r. wynosi 1.074.400 zł (czytaj)
Zamknij
Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Rachunkowość  »  Księga podatkowa  »   Roczne zamknięcie podatkowej księgi przychodów i rozchodów
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Roczne zamknięcie podatkowej księgi przychodów i rozchodów

Przegląd Podatku Dochodowego nr 23 (431) z dnia 1.12.2016

Podatnik, który rozlicza podatek dochodowy na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, w celu ustalenia dochodu osiągniętego w danym roku podatkowym, musi dokonać na koniec roku zamknięcia księgi. Zakres obowiązków z tym związanych określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1037 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem.

Dla dokonania czynności zamknięcia podatkowej księgi nie określono w przepisach żadnego terminu. W praktyce przyjmuje się jednak, że ostateczny termin zamknięcia księgi upływa z dniem, w którym podatnik zobowiązany jest złożyć w urzędzie skarbowym zeznanie podatkowe za dany rok.

Zwróć uwagę!

Podatkowa księga za 2016 r. powinna zostać zamknięta najpóźniej 2 maja 2017 r. (z uwagi na to, że 30 kwietnia 2017 r. przypada w niedzielę).

Przystępując do zamknięcia księgi, należy w szczególności:

  • dokonać podsumowania dokonanych w niej zapisów oraz
     
  • sporządzić, wycenić i wpisać do niej spis z natury.
2.1. Podsumowanie zapisów w księdze

Rozporządzenie przewiduje dwa sposoby podsumowania zapisów dokonanych w podatkowej księdze, w zależności od tego, czy w ciągu roku przychody i koszty ich uzyskania wpisywane w kolumnach 7-14 księgi były:

  • ujmowane narastająco, czy
     
  • sumowane tylko za poszczególne miesiące.

W pierwszym przypadku, podsumowania zapisów w księdze dokonuje się w ten sposób, że po zakończeniu miesiąca wpisy dokonane w danym miesiącu podkreśla się, a dane z kolumn 7-14 sumuje. Uzyskane z podsumowania kwoty podkreśla się. Następnie pod podsumowaniem danego miesiąca wpisuje się w poszczególnych kolumnach sumy od początku roku do miesiąca poprzedzającego dany miesiąc, a w kolejnej pozycji w poszczególnych kolumnach wpisuje się sumę od początku roku. W rezultacie, podsumowanie kolumn 7-14 dokonane po zakończeniu grudnia wyznacza wartość rocznych sum osiągniętych przychodów i poniesionych kosztów. Nie ma więc potrzeby odrębnego sumowania kolumn z poszczególnych miesięcy.

Natomiast w drugim przypadku, tj. gdy w trakcie roku były sumowane jedynie przychody i koszty danego miesiąca, wówczas po zakończeniu roku należy:

1) na oddzielnej stronie księgi sporządzić zestawienie roczne, wpisując w księdze we właściwych kolumnach sumy przychodów i kosztów z poszczególnych miesięcy,

2) dodać zestawione kwoty miesięcznych sum przychodów i kosztów.


2.2. Zasady sporządzania i wyceny spisu z natury

Sporządzanie spisu

Podatnik prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów musi sporządzić spis z natury towarów pozostających na stanie firmy na koniec roku podatkowego, czyli na 31 grudnia 2016 r. Przy czym:

  • o przeprowadzeniu spisu nie zawiadamia się naczelnika urzędu skarbowego,
     
  • spisu nie dołącza się do zeznania i nie przekazuje do urzędu skarbowego.

Końcowym spisem z natury należy objąć: towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe, braki i odpady.

Zwróć uwagę!

Obowiązek sporządzenia spisu z natury dotyczy wszystkich podatników rozliczających podatek dochodowy na podstawie podatkowej księgi. Spis trzeba sporządzić i wpisać do księgi nawet wówczas, gdy na koniec roku podatkowego na stanie firmy brak jest składników majątku, które podlegają ujęciu w spisie. W takim przypadku, przy określaniu ilościowo-wartościowego stanu poszczególnych kategorii towarów należy wpisać zero. Taką "zerową" wartość spisu z natury trzeba też wpisać do księgi.

Należy pamiętać, że ujęciu w spisie z natury podlegają także towary:

  • stanowiące własność podatnika, znajdujące się w dniu sporządzenia spisu poza zakładem podatnika oraz
     
  • niestanowiące własności podatnika (towary obce), znajdujące się w dniu sporządzenia spisu na terenie zakładu podatnika; przy czym towarów obcych objętych spisem nie wycenia się, a jedynie podaje ich ilość oraz wskazuje, czyją własność stanowią.

W spisie nie wykazuje się natomiast: środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz składników wyposażenia.

Zwróć uwagę!

Do podatnika mogą należeć sfinansowane dotacją np. towary handlowe, których koszt zakupu nie jest kosztem uzyskania przychodu w myśl art. 23 updof, a w rezultacie nie jest wykazany w księdze w kolumnie 10 "Zakup towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu". Takie towary, niesprzedane w trakcie roku podatkowego, również należy uwzględnić w końcowym spisie z natury. Z tym że ustalając różnice remanentowe na potrzeby obliczenia dochodu za rok podatkowy, wartość końcowego spisu z natury trzeba pomniejszyć o wartość wspomnianych towarów sfinansowanych dotacją. Inaczej bowiem doszłoby do pomniejszenia kosztów podatkowych o kwoty, które nie były kosztami.

Spis z natury powinien być sporządzony w sposób staranny i trwały oraz zakończony i zaopatrzony w podpisy osób uczestniczących w spisie. Spis ten powinien zawierać co najmniej następujące dane:

  • imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy),
     
  • datę sporządzenia spisu,
     
  • numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury,
     
  • szczegółowe określenie towaru i innych składników objętych spisem,
     
  • jednostkę miary,
     
  • ilość stwierdzoną w czasie spisu,
     
  • cenę w złotych i groszach za jednostkę miary,
     
  • wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową,
     
  • łączną wartość spisu z natury,
     
  • klauzulę "Spis zakończono na pozycji...",
     
  • podpisy osób sporządzających spis,
     
  • podpis właściciela zakładu (wspólników).

Pewne odstępstwa przy sporządzaniu spisu z natury dopuszcza się z uwagi na specyfikę niektórych rodzajów działalności gospodarczej. Przedstawia je tabela.

Szczególne zasady sporządzania spisu z natury
rodzaj działalności składniki majątku objęte spisem
księgarnie i antykwariaty księgarskie wydawnictwa o tej samej cenie, bez względu na nazwę i nazwisko autora, z podziałem na książki, broszury, albumy i inne można obejmować w spisie jedną pozycją
kantorowa niesprzedane wartości dewizowe
udzielanie pożyczek pod zastaw rzeczy zastawione pod udzielone pożyczki
działy specjalne produkcji rolnej niezużyte w toku produkcji materiały i surowce oraz ilość zwierząt według gatunków z podziałem na grupy

W przypadku przedsiębiorstwa wielozakładowego, gdy podatnik prowadzi jedną podatkową księgę dla wszystkich zakładów, może sporządzić jeden wspólny spis z natury, który wpisze do tej księgi lub odrębne spisy z natury, których wartości także wpisze do tej księgi. Jeżeli dla każdego zakładu prowadzi się odrębną księgę, wówczas wskazane jest sporządzenie odrębnych spisów z natury dla każdego zakładu i wpisanie każdego z tych spisów do księgi właściwej dla danego zakładu.

Wycena spisu

Spis z natury sporządzany na koniec roku należy wycenić.

Zwróć uwagę!

Wyceny spisu z natury dokonuje się najpóźniej w terminie 14 dni od dnia jego zakończenia.

Sposób wyceny towarów objętych spisem z natury nie jest jednolity. Zgodnie z rozporządzeniem, zastosowanie w tym zakresie może mieć:

  • cena zakupu - czyli cena, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, pomniejszona o podlegający odliczeniu VAT, rabaty, opusty, inne podobne obniżenia, a przy imporcie powiększona o należne cło, podatek akcyzowy oraz opłaty celne dodatkowe; w przypadku otrzymania składnika majątku w drodze darowizny lub spadku - wartość odpowiadająca cenie zakupu takiego samego lub podobnego składnika,
     
  • cena nabycia - tj. cena zakupu powiększona o koszty uboczne związane z zakupem towarów i składników majątku do chwili złożenia w magazynie według ich cen zakupu, a w szczególności koszty transportu, załadunku i wyładunku oraz ubezpieczenia w drodze,
     
  • cena rynkowa - tzn. cena stosowana w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia,
     
  • koszt wytworzenia - a więc wszelkie koszty związane bezpośrednio i pośrednio z przerobem materiałów, z wykonywaniem usług lub pozyskaniem (wydobyciem) kopalin, z wyłączeniem kosztów dotyczących sprzedaży wyrobów gotowych i usług.

W przypadku gdy wyceny składników objętych spisem z natury dokonuje się według ceny nabycia, konieczne jest:

1) ustalenie procentowego wskaźnika kosztów ubocznych zakupu (kolumna 11 księgi) w stosunku do ogólnej wartości zakupu towarów handlowych i materiałów (kolumna 10 księgi), przy pomocy wzoru:

koszty uboczne zakupu x 100
koszty zakupu towarów handlowych i materiałów

2) podwyższenie o ustalony wskaźnik jednostkowego kosztu zakupu (tj. ceny zakupu),

3) ustalenie wartości poszczególnych składników spisu.

Kwestię, do jakich składników majątkowych wykazywanych w spisie z natury ma zastosowanie konkretny sposób wyceny, przedstawia tabela.

Składnik spisu z natury Sposób wyceny
towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze według cen zakupu lub nabycia albo według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są one niższe od cen zakupu lub nabycia
półwyroby (półfabrykaty), wyroby gotowe, braki własnej produkcji według kosztów wytworzenia
odpady użytkowe, które w toku działalności utraciły swoją pierwotną wartość użytkową według wartości wynikającej z oszacowania uwzględniającego ich przydatność do dalszego użytkowania
niesprzedane wartości dewizowe według cen zakupu z dnia sporządzenia spisu, jednak w wysokości nie wyższej niż kurs średni ogłaszany przez NBP w dniu kończącym rok podatkowy
rzeczy zastawione według ich wartości rynkowej
produkcja niezakończona przy działalności usługowej i budowlanej według kosztów wytworzenia, z tym że nie może to być wartość niższa od kosztów materiałów bezpośrednich zużytych do produkcji niezakończonej
produkcja zwierzęca według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, z uwzględnieniem gatunku, grupy i wagi zwierząt

Wpisanie spisu do księgi

Spis z natury sporządzony na 31 grudnia 2016 r. podlega wpisaniu do księgi jako ostatnia pozycja. W rozporządzeniu brak jest wytycznych wskazujących, w której kolumnie księgi należy wpisać ten spis. Z reguły zapisu dokonuje się w kolumnie 10 "Zakup towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu".

W myśl przepisów rozporządzenia dopuszcza się dwa sposoby ujęcia końcowego spisu z natury w księdze, tj.:

  • według poszczególnych rodzajów składników spisu, lub
     
  • w jednej pozycji (sumie) - jeżeli na podstawie spisu zostało sporządzone odrębne, szczegółowe zestawienie poszczególnych jego składników; zestawienie to przechowuje się łącznie z księgą.

Nowe prawo Warto dodać, że w myśl § 27 ust. 1a rozporządzenia, który obowiązuje od 8 kwietnia 2016 r., podatników, którzy sporządzili spis z natury na koniec poprzedniego roku podatkowego, nie dotyczy obowiązek sporządzenia spisu z natury na dzień 1 stycznia następnego roku podatkowego. W takim przypadku do księgi wystarczy wpisać spis z natury sporządzony na dzień 31 grudnia poprzedniego roku podatkowego.

Oznacza to, że u podatników kontynuujących działalność gospodarczą i jej rozliczanie na podstawie podatkowej księgi, spis z natury sporządzony na koniec 2016 r. będzie podlegał ujęciu jako pierwsza pozycja w księdze założonej na 2017 r.

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Księga podatkowa - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60