Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Prawo pracy  »  Czas pracy i urlopy  »   Odpoczynki tygodniowe pracownika instytucji kultury
POLECAMY
P R E N U M E R A T A
www.czasopismaksiegowych.pl
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Odpoczynki tygodniowe pracownika instytucji kultury

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 16 (490) z dnia 10.08.2019

W jaki sposób liczyć tydzień w 12-miesięcznym okresie rozliczeniowym i jak wpływa on na możliwości planowania czasu pracy pracowników zatrudnionych w instytucji kultury? Czy można przyjąć, że odpoczynek tygodniowy pracownika obejmuje godziny przypadające przed rozpoczęciem pracy w pierwszym dniu kolejnego tygodnia? Czy w przypadku stosowania ruchomego czasu pracy i planowania pracownikom pracy od 800do 1600 lub od 1000 do 1800 pracodawca może skrócić pracownikowi odpoczynek tygodniowy w oparciu o art. 133 § 2 K.p.?

Tydzień dla celów rozliczenia czasu pracy obejmuje 7 kolejnych dni kalendarzowych, licząc od 1. dnia okresu rozliczeniowego (art. 128 § 3 pkt 2 K.p.). W efekcie przedłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy powoduje, że układ tygodni trwających np. od niedzieli do soboty, czy też od piątku do czwartku będzie się utrzymywał przez cały okres rozliczeniowy. Jest to o tyle istotne, że w tak rozumianym tygodniu, liczonym od godziny 000 pierwszego dnia okresu rozliczeniowego do 2400 siódmego dnia okresu rozliczeniowego (analogicznie od 8 do 14, od 15 do 21 itd.) pracownik musi mieć zapewniony nieprzerwany 35-godzinny okres odpoczynku tygodniowego (art. 133 § 1 K.p.). Przy czym sygnalizujemy, że część autorów postuluje odmienny sposób liczenia tygodnia dla omawianych celów, o czym pisaliśmy m.in. w UiPP nr 5/2019, str. 31-33.

Przepisy Kodeksu pracy dopuszczają możliwość skrócenia odpoczynku tygodniowego do 24 godzin:

  • w przypadku pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy,
     
  • w razie prowadzenia akcji ratowniczej służącej ochronie życia lub zdrowia ludzkiego, mienia bądź środowiska ewentualnie w celu usunięcia awarii, oraz
     
  • w przypadku zmiany pory wykonywania pracy przez pracownika w związku z jego przejściem na inną zmianę, zgodnie z ustalonym rozkładem czasu pracy (art. 133 § 2 K.p.).

Ostatnią z wymienionych regulacji trzeba interpretować zgodnie z literalną wykładnią zwrotu "przejściem na inną zmianę", czyli w kontekście definicji pracy zmianowej z art. 128 § 2 pkt 1 K.p. Przewiduje ona, że przez pracę zmianową należy rozumieć wykonywanie pracy według ustalonego rozkładu czasu pracy, przewidującego zmianę pory wykonywania pracy przez poszczególnych pracowników po upływie określonej liczby godzin, dni lub tygodni.

Ważne: Praca zmianowa powinna wynikać z układu zbiorowego pracy, regulaminu pracy, a w przypadku mniejszego pracodawcy, który nie jest nimi objęty z obwieszczenia pracodawcy o czasie pracy (art. 150 § 1 K.p.).

Samo stosowanie ruchomego czasu pracy z art. 1401 § 1 K.p. nie daje podstaw, aby skracać pracownikom odpoczynki tygodniowe w związku z przejściem na inną zmianę (tu z pracy od 800 do 1600 na pracę od 1000 do 1800).

Przykład

Przyjmujemy, że pracownik instytucji kultury jest zatrudniony w elastycznym systemie czasu pracy i rocznym okresie rozliczeniowym trwającym od 1 stycznia do 31 grudnia. W czerwcu br. wykonywał pracę zgodnie z przedstawionym rozkładem, gdzie WN to wolne za niedziele, a W5 dzień wolny z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy:

Dzień 10.06. 11.06. 12.06. 13.06. 14.06. 15.06. 16.06. 17.06. 18.06.
Pn Wt Śr Cz Pt So Nd Pn Wt
od godz. WN
za 16.06.
800 800 1000 800 1000 1000 W5
za 22.06.
800
do godz. 1600 1600 1800 1600 1800 1800 1600
czas pracy 8 8 8 8 8 8 8

Pierwszym dniem okresu rozliczeniowego był wtorek 1 stycznia 2019 r., a kolejne tygodnie trwają od 000 we wtorki do 2400 w poniedziałki. W przedstawionym tygodniu przypadającym od 11 do 17 czerwca br. nie można przyjąć założenia, że pracownik skorzystał z regularnego 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. Zgodnie z rozkładem wykonywał pracę od wtorku do niedzieli (czyli przez 6 kolejnych dni), a z uwagi na to, że w niedzielę zakończył pracę o 1800, do 2400 w poniedziałek skorzystał jedynie z 30 godzin odpoczynku.

Bez wpływu na ocenę tego przypadku pozostaje, iż do rozpoczęcia pracy o 800 we wtorek 18 czerwca pracownik miał zapewnione łącznie 38 godzin odpoczynku. Sytuacja ta ma znaczenie z perspektywy zapewnienia pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, ale nie chroni pracodawcy przed zarzutem naruszenia przepisów o czasie pracy.


W przedstawionym przykładzie teoretycznie można by zastosować prawo skrócenia odpoczynku tygodniowego poniżej 35 godzin w oparciu o art. 133 § 2 K.p. Pracownik po wykorzystaniu tego odpoczynku przechodzi ze zmiany późniejszej w niedzielę (1000-1800) na zmianę wcześniejszą we wtorek (800-1600). Rodzima definicja zmianowości pracy nie wymaga przy tym, jak czyni to art. 2 ust. 5 dyrektywy nr 2003/88/WE z dnia 4 listopada 2003 r. w sprawie niektórych aspektów organizacji czasu pracy (Dz. U. UE L 2003.299.9), by pracownicy zmieniali się na tych samych stanowiskach pracy według określonego harmonogramu, bądź następowali po sobie. W efekcie art. 128 § 2 pkt 1 K.p. dopuszcza traktowanie jako pracy zmianowej przypadków, w których "zmiany" nakładają się częściowo na siebie, a przez to pracownicy poszczególnych zmian przez część dniówki wykonują pracę równolegle. Ma to duże znaczenie praktyczne, gdyż obok możliwości skrócenia odpoczynku tygodniowego zmianowość pracy jest jedną z przesłanek umożliwiających planowanie i polecanie jej pracownikom w ustawowo wolne od pracy niedziele i święta. Aby jednak pracodawca mógł to zastosować, musi uprzednio wprowadzić tę formę organizacji pracy w przepisach wewnętrznych, czyli w układzie zbiorowym lub regulaminie pracy, a jeśli zatrudnia mniej niż 50 pracowników i nie jest objęty układem ani nie wydał regulaminu - w drodze obwieszczenia.

Czas pracy i urlopy - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.