Facebook
PIT 2020

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  PIT 2020  »  Odliczenia od podatku  »   Ulga prorodzinna w rozliczeniu rodziców - wybrane aspekty
POLECAMY
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Ulga prorodzinna w rozliczeniu rodziców - wybrane aspekty

Przegląd Podatku Dochodowego nr 4 (532) z dnia 20.02.2021

W zeznaniu PIT-36 lub PIT-37 składanym za 2020 r. podatnicy mogą skorzystać z ulgi na dzieci, zwanej też ulgą prorodzinną. Umożliwia ona odliczenie od podatku określonej kwoty na dziecko. Zasady i warunki korzystania z tej ulgi są uregulowane w art. 27f updof i często budzą wątpliwości, o czym świadczą wydane w tej sprawie interpretacje organów podatkowych oraz orzeczenia sądów administracyjnych.

Zróżnicowane przesłanki nabycia prawa do ulgi na dzieci małoletnie i pełnoletnie

Rodzice mogą korzystać z ulgi prorodzinnej w odniesieniu do dzieci małoletnich oraz dzieci pełnoletnich, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 i 3 updof, z tym że przesłanki nabycia prawa do ulgi na te dzieci są zróżnicowane.

Do uzyskania prawa do odliczenia ulgi prorodzinnej na dziecko małoletnie konieczne jest wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zgodnie z wykładnią sądową, przez wykonywanie władzy rodzicielskiej rozumie się faktyczne uczestnictwo rodzica w realizacji powinności wynikających ze stosunków prawnorodzinnych w stosunku do dziecka. W szczególności konieczne jest wychowywanie dziecka, co oznacza osobiste zajmowanie się sprawami dziecka, w tym sprawowanie nad nim faktycznej pieczy, wykonywanie zarządu jego majątkiem, troszczenie się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka, poprzez zabezpieczenie jego potrzeb życiowych, edukacyjnych, rozwojowych i zdrowotnych (por. wyroki NSA z: 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 851/16, 26 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1420/15, II FSK 590/16, II FSK 447/16, 27 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 2360/15, 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1957/14). Nie daje podstaw do korzystania przez rodzica z ulgi prorodzinnej jedynie opłacanie alimentów oraz utrzymywanie sporadycznych kontaktów z małoletnim dzieckiem.

Z kolei aby rodzice nabyli prawo do odliczenia od podatku kwoty ulgi prorodzinnej na dzieci pełnoletnie (tj. dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek/dodatek pielęgnacyjny albo rentę socjalną, a także dzieci do ukończenia 25 roku życia, uczące się w szkołach), wystarczające jest, aby utrzymywali dzieci w związku z wykonywaniem ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego. To oznacza, że podatnik może skorzystać z ulgi na dziecko pełnoletnie, gdy wykaże, np. że opłacał alimenty na rzecz takiego dziecka albo łożył na jego utrzymanie w inny sposób, np. zapewniając mieszkanie, odzież, wyżywienie itp.

Dochody dzieci

Jedną z grup dzieci, na które przysługuje ulga prorodzinna, są dzieci do ukończenia 25 roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w państwie innym niż Polska. Ulga na takie dziecko przysługuje, gdy roczne jego dochody nie przekraczają kwoty 3.089 zł (tj. 525,12 zł : 17%).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 3 updof, w limicie tym uwzględnia się:

a) dochody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 updof (tj. według skali podatkowej) oraz w art. 30b updof (tj. niektóre dochody z kapitałów pieniężnych rozliczane w zeznaniu PIT-38), z wyjątkiem renty rodzinnej,

b) wolne od podatku dochodowego przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 updof, otrzymane przez osoby, które nie ukończyły 26 roku życia.

Do limitu dochodów pełnoletnich uczących się dzieci przyjmuje się dochody, czyli różnicę między przychodami a kosztami uzyskania przychodów, bez ich pomniejszania o odliczenia przysługujące na podstawie art. 26 ust. 1 updof (m.in. składki na ubezpieczenia społeczne, wydatki na cele rehabilitacyjne) i inne. Obejmuje on również dochody osiągane za granicą i to bez względu na stosowaną metodę unikania podwójnego opodatkowania. Tak wynika z broszury pt. "Ulga prorodzinna - roczne rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r." dostępnej na stronie Ministerstwa Finansów (www.sip.mf.gov.pl, nr dokumentu 195178/K).

W przypadku uzyskania przez dziecko pełnoletności w trakcie roku podatkowego, do limitu dochodów wlicza się wyłącznie dochody otrzymane po uzyskaniu pełnoletności.

Natomiast dochody osiągane przez dzieci małoletnie oraz dzieci pełnoletnie mające prawo do zasiłku (dodatku) pielęgnacyjnego albo renty socjalnej, nie podlegają limitowaniu. Oznacza to, że poziom dochodów uzyskanych przez te dzieci pozostaje bez wpływu na prawo do stosowania ulgi prorodzinnej przez ich rodziców.

Niezależnie od wieku dziecka i wysokości uzyskanych przez nie dochodów (przychodów) ulga prorodzinna nie przysługuje rodzicom, jeżeli w roku podatkowym dziecko podlegało przepisom:

  • o podatku liniowym w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub działami specjalnymi produkcji rolnej,
  • ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (z wyjątkiem dotyczącym ryczałtu ewidencjonowanego z prywatnego najmu),
  • ustawy o podatku tonażowym lub
  • ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Tak wynika z art. 27f ust. 7 updof.

Przesłanka dotycząca kształcenia się dziecka

W przypadku dziecka, które nie ukończyło 25 roku życia i nie uzyskało dochodów w wysokości przekraczającej kwotę 3.089 zł, aby można zastosować ulgę na takie dziecko, musi ono pobierać naukę w szkole. Kształcenie dziecka może odbywać się w Polsce lub za granicą w szkole, o której mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Polska państwie. Bez znaczenia jest tryb, w jakim odbywa się kształcenie (tj. tryb wieczorowy, zaoczny, stacjonarny lub niestacjonarny). Szkołami, o których mowa wcześniej, są m.in. publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe i ponadpodstawowe, a także uczelnie wyższe.

Ustalając okres, za jaki przysługuje ulga na dziecko uczące się, można kierować się wytycznymi określonymi w powołanej wcześniej broszurze. Z zawartych w niej informacji wynika, że w przypadku:

  • ucznia kontynuującego naukę w szkole - ulga przysługuje za wszystkie miesiące roku podatkowego,
  • maturzysty, który nie kontynuuje nauki - ulga przysługuje łącznie z miesiącami wakacyjnymi,
  • maturzysty, który podejmuje naukę w szkole wyższej - ulga przysługuje za wszystkie miesiące roku podatkowego, pod warunkiem podjęcia przez niego nauki od października,
  • studenta kształcącego się w dwóch etapach w jednym roku podatkowym (zakończenie studiów licencjackich i rozpoczęcie po nich studiów magisterskich) - ulga przysługuje za wszystkie miesiące roku podatkowego, w sytuacji gdy student został zakwalifikowany na studia magisterskie,
  • studenta podejmującego bezpośrednio po ukończeniu studiów magisterskich studia podyplomowe, doktoranckie - ulga przysługuje do tego miesiąca włącznie, w którym kończy 25 lat,
  • studenta, który ukończył studia pierwszego stopnia i nie kontynuuje nauki, ulga przysługuje za 10 miesięcy z październikiem włącznie.

Dochody rodziców jednego dziecka

Podatnicy (rodzice) mający jedno dziecko, na które przysługuje ulga prorodzinna, mogą skorzystać z odliczenia od podatku ustalonej kwoty ulgi tylko pod warunkiem, że wysokość dochodów osiągniętych przez nich w danym roku podatkowym nie przekroczy limitu określonego w art. 27f ust. 2 updof. I tak, wysokość dochodów nie może przekroczyć:

  • 112.000 zł - u podatnika pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim; limit dotyczy sumy dochodów podatnika i jego małżonka,
  • 112.000 zł - gdy podatnik jest osobą samotnie wychowującą dziecko,
  • 56.000 zł - gdy podatnik nie pozostaje w związku małżeńskim (w tym przez część roku).

Uzyskanie dochodów w kwocie przekraczającej limit pozbawia rodzica ulgi na dziecko.

Dochody uwzględniane w limicie*) Dochody/przychody nieuwzględniane w limicie
- opodatkowane na zasadach określonych w art. 27 updof, a więc według skali podatkowej,
- z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 30b updof, wykazywane do opodatkowania w PIT-38 (np. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych),
- opodatkowane podatkiem liniowym na podstawie art. 30c updof
- opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym na podstawie art. 29-30a updof,
- z kwalifikowanych praw własności intelektualnej opodatkowane preferencyjną 5% stawką podatku,
- z niezrealizowanych zysków, o których mowa w art. 30da updof,
- z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c updof,
- podlegające opodatkowaniu ryczałtem ewidencjonowanym i kartą podatkową
*) dotyczy dochodów pomniejszonych o krajowe i zagraniczne składki na ubezpieczenia społeczne

Z uwagi na wyższy limit dochodów (112.000 zł) przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, dla podatników niepozostających w związku małżeńskim a wychowujących jedno dziecko, posiadanie takiego statusu ma istotne znaczenie. Z art. 6 ust. 4 updof wynika, że podstawowym warunkiem uzyskania tego statusu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: pozostawanie osobą stanu wolnego (np. wdową/wdowcem, rozwódką/rozwodnikiem) oraz samotne wychowywanie dziecka.

Przedmiotem sporów interpretacyjnych pozostaje kwestia, czy status osoby samotnie wychowującej dzieci może przysługiwać rozwiedzionym rodzicom, którzy sprawują opiekę naprzemienną. Organy podatkowe konsekwentnie odmawiają rodzicom w takiej sytuacji prawa do preferencyjnego rozliczania dochodu, uznając, że żaden z nich nie ma statusu osoby samotnie wychowującej dziecko (por. interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 13 marca 2019 r., nr 0112-KDIL3-2.4011.70.2019.1.AK). Z kolei sądy administracyjne zajmują w tej sprawie różne stanowiska. Kierunek wykładni korzystnej dla podatników prezentuje m.in. NSA w wyroku z 20 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 383/20 i z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 573/15).

Liczba dzieci

Kwotę odliczenia z tytułu ulgi prorodzinnej ustala się odrębnie na każde dziecko. Jednocześnie liczba dzieci wpływa na wysokość kwoty odliczenia, gdyż stawki różnią się w zależności od tego, na które kolejne dziecko ulga jest ustalana.

Liczba dzieci Miesięczna stawka ulgi Roczny limit ulgi na dziecko
pierwsze dziecko 92,67 zł 1.112,04 zł
drugie dziecko 92,67 zł 1.112,04 zł
trzecie dziecko 166,67 zł 2.000,04 zł
czwarte dziecko i każde kolejne 225,00 zł 2.700,00 zł

Ustalając liczbę dzieci, należy pamiętać, że nie ma znaczenia faktyczna liczba dzieci, które podatnik posiada i wychowuje/utrzymuje. Do wyliczenia kwoty odliczenia trzeba przyjmować tylko te dzieci, na które przysługuje ulga prorodzinna. Liczba takich dzieci w trakcie roku podatkowego może podlegać zmianom (zwiększeniu/zmniejszeniu), m.in. w wyniku takich zdarzeń jak: urodzenie się kolejnego dziecka, ukończenie przez dziecko uczące się 25 roku życia, zakończenie procesu nauki w szkole, przekroczenie limitu dochodów przez uczące się dziecko w wieku do 25 lat, wstąpienie w związek małżeński.

Podział kwoty ulgi pomiędzy rodziców

Generalnie z ulgi prorodzinnej może skorzystać podatnik, który indywidualnie spełnia wszystkie przesłanki do jej zastosowania w stosunku do konkretnego dziecka. Przepisy ustawy o PIT stanowią przy tym, że kwota odliczenia z tytułu ulgi na dziecko przysługuje obojgu rodzicom.

Zasadą jest, że gdy oboje rodzice dziecka spełniają warunki do skorzystania z ulgi, kwotę przysługującego odliczenia mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. W razie braku porozumienia co do podziału kwoty ulgi, każdy z rodziców ma prawo do odliczenia połowy kwoty ulgi (por. interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 4 lutego 2021 r., nr 0115-KDIT2.4011.699.2020.2.KC i wyrok NSA z 27 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 2360/15).

Zwróć uwagę!

Odliczenia kwoty przysługującej ulgi dokonuje się w składanym zeznaniu podatkowym PIT-37 lub PIT-36 oraz w załączniku PIT/O.

W przypadku łącznego opodatkowania małżonków składa się jeden PIT/O. Jeżeli obojgu rodzicom przysługuje ulga, ale składają oni odrębne zeznania podatkowe, każde z nich w załączniku PIT/O wpisuje kwotę, którą odlicza od podatku. Jeżeli odliczenia dokonuje tylko jeden rodzic, drugi nie dołącza PIT/O do swojego zeznania. Gdyby jednak drugi rodzic korzystał z odliczenia ulgi na inne dzieci (np. z wcześniejszego związku), to w zeznaniu PIT/O wymienia również dziecko, na które odliczenia nie dokonuje. Wykazanie takiego dziecka ma na celu naliczenie na kolejne dzieci wyższej kwoty odliczenia.

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.