Bilans 2018

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  BILANS 2018  »  Wycena aktywów i pasywów  »   Zasada ostrożności
POLECAMY
Bilans 2018 - ważne informacje
E-sprawozdania finansowe
Od 1 października 2018 r. wszystkie jednostki prowadzące księgi rachunkowe sprawozdanie finansowe sporządzają się w postaci elektronicznej. Przy czym sprawozdania finansowe jednostek wpisanych do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego sporządza się w strukturze logicznej oraz formacie udostępnianych w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych
E-sprawozdania finansowe
Harmonogram prac dotyczących sprawozdania finansowego za 2018 r.
IV kwartał 2018 r.
 
Na dzień bilansowy, tzn. 31 grudnia 2018 r.
 
Nie później niż do 26 marca 2019 r.
 
Nie później niż do końca marca 2019 r.
 
Harmonogram prac dotyczących sprawozdania finansowego za 2018 rok
Terminy i metody inwentaryzacji aktywów i pasywów
Generalnie inwentaryzację przeprowadza się na ostatni dzień każdego roku obrotowego, czyli w jednostkach, których rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym - na 31 grudnia 2018 r. Inwentaryzację niektórych aktywów drogą spisu z natury lub potwierdzenia salda można jednak rozpocząć w październiku 2018 r. a zakończyć do 15 stycznia 2019 r., są to m.in.:
 
Terminy i metody inwentaryzacji aktywów i pasywów
Podmioty zobowiązane do badania sprawozdania finansowego za 2018 r.
Obowiązkowi badania przez firmę audytorską podlegają roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych oraz roczne sprawozdania finansowe - kontynuujących działalność jednostek wymienionych w art. 64. ust. 1-4 ustawy o rachunkowości
Podmioty zobowiązane do badania sprawozdania finansowego za 2018 r.
Uproszczone sprawozdanie finansowe za 2018 r. 
Jednostki spełniające warunki określone w ustawie o rachunkowości mogą skorzystać z możliwości sporządzania sprawozdania finansowego w formie uproszczonej, tj. według załącznika nr 4 do ustawy o rachunkowości (dla jednostek mikro), według załącznika nr 5 do ustawy o rachunkowości (dla jednostek małych) oraz według załącznika nr 6 do ustawy o rachunkowości, przeznaczonego dla niektórych organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego
Uproszczone sprawozdanie finansowe za 2018 r.
Sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR mają obowiązek sporządzać tylko ściśle określone podmioty
Przepisy ustawy o rachunkowości ściśle określają, które jednostki mają obowiązek, a które prawo do stosowania MSR przy sporządzaniu sprawozdań finansowych.
Sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR mają obowiązek sporządzać tylko ściśle określone podmioty
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Zasada ostrożności

Zeszyty Metodyczne Rachunkowości

1. Co oznacza zasada ostrożności?

Ostrożność można zdefiniować jako wprowadzenie elementu rozwagi przy dokonywaniu ocen i szacunków, wymaganych w danych warunkach i przy istniejącym stopniu niepewności, by nabrać przekonania, że aktywa i przychody nie są zawyżone, a zobowiązania i koszty zaniżone. Zgodnie z ideą zasady ostrożności, każdy podmiot jest zobowiązany do dokonywania realnej wyceny wszelkich składników sprawozdań finansowych tak, aby ich wartość bilansowa była jak najbliższa wartości rzeczywistej. W praktyce księgowej zasada ta najbardziej wpływa na pozycje rachunku zysków i strat oraz bilansu.

W świetle art. 7 ustawy o rachunkowości, poszczególne składniki aktywów i pasywów wycenia się stosując rzeczywiście poniesione na ich nabycie (wytworzenie) ceny (koszty), z zachowaniem zasady ostrożności. W szczególności należy w tym celu w wyniku finansowym, bez względu na jego wysokość, uwzględnić:

  • zmniejszenia wartości użytkowej lub handlowej składników aktywów, w tym również dokonywane w postaci odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych,
     
  • wyłącznie niewątpliwe pozostałe przychody operacyjne i zyski nadzwyczajne,
     
  • wszystkie poniesione pozostałe koszty operacyjne i straty nadzwyczajne,
     
  • rezerwy na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń.

Zdarzenia, o których mowa wyżej, należy uwzględnić także wtedy, gdy zostaną one ujawnione między dniem bilansowym a dniem, w którym rzeczywiście następuje zamknięcie ksiąg rachunkowych.

Odniesienie do zasady ostrożności można znaleźć w następujących przepisach ustawy o rachunkowości:

  • w art. 8 ust. 1, który wskazuje, iż określając zasady (politykę) rachunkowości należy zapewnić wyodrębnienie w rachunkowości wszystkich zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu zasady ostrożności, o której mowa w art. 7 ustawy o rachunkowości,
     
  • w art. 28 ust. 1 pkt 7, w świetle którego należności i udzielone pożyczki wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy – w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności,
     
  • w art. 37 ust. 4, na mocy którego aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się w wysokości kwoty przewidzianej w przyszłości do odliczenia od podatku dochodowego, w związku z ujemnymi różnicami przejściowymi, które spowodują w przyszłości zmniejszenie podstawy obliczenia podatku dochodowego oraz straty podatkowej możliwej do odliczenia, ustalonej przy uwzględnieniu zasady ostrożności,
     
  • w art. 39. ust. 3, wskazującym, iż odpisy czynnych i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów mogą następować stosownie do upływu czasu lub wielkości świadczeń. Przy czym czas i sposób rozliczenia powinien być uzasadniony charakterem rozliczanych kosztów, z zachowaniem zasady ostrożności,
     
  • w art. 41 ust. 1, z którego wynika, iż rozliczeń międzyokresowych przychodów, dokonuje się z zachowaniem zasady ostrożności.

Głównym obowiązkiem wynikającym ze stosowania zasady ostrożności jest aktualizacja wartości aktywów do ich wartości możliwej do odzyskania, jeżeli jest ona niższa od wartości, w której dany składnik aktywów jest wykazywany w księgach rachunkowych na dzień bilansowy. Oznacza to konieczność uwzględniania przy wycenie bilansowej aktywów planowego zmniejszenia ich wartości (służy temu amortyzacja i odpisy umorzeniowe niektórych aktywów trwałych – art. 32 i art. 33 ust. 1 ustawy o rachunkowości) oraz nieplanowanych wcześniej zmniejszeń wartości użytkowej lub wartości handlowej składników aktywów, zarówno długoterminowych, jak i krótkoterminowych (art. 28 ust. 7; art. 34 ust. 5; art. 34a ust. 5; art. 35 ust. 2–3; art. 35a ust. 2; art. 35b ustawy o rachunkowości).

Stosowanie tej zasady wymaga uwzględnienia definicji aktywów określonej w art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy o rachunkowości. Aktywa mają bowiem zapewnić w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Jeśli na dzień bilansowy jednostka jest pewna, że dany składnik aktywów nie zapewni tych korzyści w części lub całości, to należy jego wartość zaktualizować, doprowadzając ją do ceny możliwej do uzyskania lub zaliczyć w całości do kosztów. Wskazane wyżej zmniejszenie wartości użytkowej składników aktywów dotyczy przede wszystkim:

  • rzeczowych składników majątku obrotowego i trwałego; może ono nastąpić na skutek trwałej utraty przez nie wartości użytkowej lub handlowej,
     
  • należności, których spłata przez nabywców jest zagrożona, bądź wyegzekwowanie ich może nastręczać trudności lub jest niemożliwe i w związku z tym ich wartość wymaga aktualizacji (art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości),
     
  • finansowych aktywów trwałych i obrotowych, których cena (wartość) rynkowa na dzień bilansowy jest niższa od ich wartości księgowej.

Z zasady ostrożności wynika także obowiązek:

1) utworzenia rezerw na znane jednostce ryzyko, grożące straty (np. rezerwy na straty z tytułu udzielonych gwarancji, poręczeń, skutków toczącego się postępowania sądowego) lub skutki innych zdarzeń (np. na przyszłe zobowiązania spowodowane restrukturyzacją, na skutki likwidacji szkód wyrządzonych środowisku) oraz

2) częściowe odstępstwo od zasady memoriału i zasady współmierności, wyrażające się w tym, że ustawa o rachunkowości nakazuje zaliczyć do wyniku finansowego roku bieżącego, bez względu na jego wielkość:

a) wyłącznie niewątpliwe pozostałe przychody operacyjne (np. ze sprzedaży środków trwałych, odszkodowania przyznane jednostce, należne kwoty ze sprzedaży zorganizowanej części jednostki),

b) wszystkie poniesione w danym roku pozostałe koszty operacyjne (np. skutki aktualizacji wartości aktywów, odszkodowania, kary i grzywny wypłacone, straty z restrukturyzacji, ze sprzedaży zorganizowanej części jednostki, szkody spowodowane zdarzeniami losowym, tj. pożar, powódź, huragan, grad)

– co wyklucza możliwość rozliczeń międzyokresowych z powyższych (pkt a i b) tytułów.

Zwracamy uwagę, iż stosowanie zasady ostrożności nie uprawnia jednak do zaniżania realnej wartości aktywów przez dokonywanie nadmiernych odpisów aktualizujących oraz tworzenia niepotrzebnych rezerw i wypaczania w ten sposób wyniku finansowego, sytuacji finansowej i majątkowej oraz informacji zawartych w sprawozdaniu finansowym. Jeżeli uprzednio dokonane odpisy aktualizujące aktywa lub utworzone wcześniej rezerwy okazują się zbędne, to nie później niż na dzień bilansowy, należy je odpowiednio skorygować, doprowadzając stany aktywów i pasywów do realnej ich wartości.

Stosowanie zasady ostrożnej wyceny nie uprawnia jednak do tworzenia ukrytych kapitałów rezerwowych lub nadmiernych rezerw, celowego zaniżania aktywów lub przychodów, czy też celowego zawyżania zobowiązań lub kosztów, ponieważ w takim wypadku sprawozdanie finansowe nie byłoby neutralne, czyli nie byłoby wiarygodne.

Zasadniczo do stosowania zasady ostrożności zobowiązane są wszystkie jednostki prowadzące księgi rachunkowe i sporządzające sprawozdania finansowe zgodnie z ustawą o rachunkowości. Odstępstwo od tej zasady dotyczy niektórych jednostek mikro. Na podstawie art. 7 ust. 2a ustawy o rachunkowości jednostka mikro, o której mowa w art. 3 ust. 1a pkt 2, może zrezygnować z zachowania zasady ostrożności przy wycenie poszczególnych składników aktywów i pasywów.

Do jednostek mikro, które mogą niestosować zasady ostrożności zalicza się związki zawodowe, organizacje pracodawców, izby gospodarcze, przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, społeczno-zawodowe organizacje rolników, organizacje samorządu zawodowego, organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła i Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - jeżeli nie prowadzą działalności gospodarczej. Rezygnacja ze stosowania zasady ostrożności oznacza w praktyce możliwość odstąpienia od dokonywania odpisów aktualizujących aktywa (z tytułu utraty wartości) i tworzenia rezerw. Należy jednak pamiętać, że wynikająca z przepisów możliwość jest prawem, a nie obowiązkiem ww. jednostek. Zarówno bowiem odpisy ze strony aktywów, jak i rezerwy ze strony pasywów, dają możliwość rzetelnej prezentacji sytuacji majątkowej i finansowej jednostki. Podkreślić należy, iż zasada ostrożnej wyceny aktywów i pasywów jest ściśle związana z zasadą indywidualnej wyceny każdego składnika majątku oraz finansujących te składniki zobowiązań i funduszy.

2. Zdarzenia ujawnione po dniu bilansowym a stosowanie zasady ostrożności

Jak już zaznaczyliśmy na wstępie zdarzenia, które należy uwzględnić w wyniku finansowym za dany rok obrotowy, w tym m.in. zmniejszenia wartości aktywów czy utworzenie rezerwy, należy uwzględnić także wtedy, gdy zostaną one ujawnione między dniem bilansowym a dniem, w którym rzeczywiście następuje zamknięcie ksiąg rachunkowych. Co to oznacza w praktyce?

Według punktu 6.1. KSR nr 7 do zdarzeń po dniu bilansowym zalicza się wszystkie dotyczące jednostki zdarzenia, które nastąpiły po dniu bilansowym do dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego. Ze względu na wpływ na sprawozdanie finansowe, zdarzenia te można podzielić na:

1) dostarczające dowodów na istnienie określonego stanu na dzień bilansowy – wymagają korekty stanu na dzień bilansowy – skutki tych zdarzeń odpowiednio uwzględnia się w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym roku obrotowego, kończącego się tym dniem bilansowym, a jeżeli informacje wpłynęły po sporządzeniu sprawozdania, ale przed jego zatwierdzeniem, to skutki te odpowiednio uwzględnia się w księgach rachunkowych i koryguje już sporządzone roczne sprawozdanie finansowe za rok obrotowy,

2) wskazujące na stan zaistniały po dniu bilansowym – nie wymagają korekty stanu na dzień bilansowy, przy czym w sytuacji gdy mogą być one istotne dla użytkowników sprawozdania finansowego należy zamieścić odpowiednie informacje w dodatkowych informacjach i objaśnieniach.

Przykłady zdarzeń występujących po dniu bilansowym przedstawiono w tabeli.

Zdarzenia po dniu bilansowym

dostarczające dowodów na istnienie
określonego stanu na dzień bilansowy

wskazujące na stan zaistniały
po dniu bilansowym

korekty przychodów ze sprzedaży wykazanych w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym jednostki za rok obrotowy, polegające zarówno na zmianach kwot faktur, jak i anulowaniu sprzedaży,
rozstrzygnięcie sprawy sądowej, które potwierdza lub zmienia wysokość wykazanej na dzień bilansowy rezerwy na zobowiązanie jednostki bądź powoduje powstanie zobowiązania, na które nie utworzono rezerwy,
uzyskanie informacji o tym, że na dzień bilansowy wartość składnika aktywów na skutek utraty wartości była niższa od wykazanej w księgach rachunkowych jednostki,
ustalenie ostatecznej ceny nabycia zakupionych przez jednostkę w roku sprawozdawczym (przed dniem bilansowym) aktywów,
przychody ze sprzedanych po dniu bilansowym aktywów, pomniejszone o koszty sprzedaży, są niższe od wartości, w jakiej aktywa te figurują na dzień bilansowy w księgach rachunkowych,
wykrycie błędów, w tym wywołanych oszustwami.

 

spadek wartości rynkowej inwestycji posiadanych przez jednostkę,
zadeklarowanie dywidend należnych posiadaczom instrumentów kapitałowych jednostki,
połączenie jednostki z inną jednostką,
znaczące zakupy aktywów przez jednostkę,
przeznaczenie do sprzedaży lub znacząca sprzedaż aktywów przez jednostkę,
zniszczenie przez pożar, powódź ważnego zakładu jednostki,
ogłoszenie rozpoczęcia lub rozpoczęcie wdrażania restrukturyzacji jednostki,
znaczące zmiany cen aktywów lub kursów wymiany walut obcych mających związek z działalnością jednostki,
zaciągnięcie znaczących zobowiązań przez jednostkę,
udzielenie przez jednostkę wysokich gwarancji, poręczeń,
wniesienie sprawy do sądu lub otrzymanie pozwu przez jednostkę w sprawach wynikających ze zdarzeń, które nastąpiły po dniu bilansowym.


Przykład

Spadek wartości rynkowej akcji posiadanych przez jednostkę wskazujący na stan zaistniały po dniu bilansowym

Spółka z o.o. kontynuująca działalność, w której rok obrotowy jest tożsamy z rokiem kalendarzowym, dokonała na dzień bilansowy 31 grudnia wyceny aktywów i pasywów. Wartość bilansowa inwestycji długoterminowych w akcje w jednostce wynosiła na 31 grudnia: 124.000 zł. Sprawozdanie finansowe jednostka sporządziła 9 lutego następnego roku obrotowego. Na dzień sporządzenia sprawozdania wartość tych akcji, według kursu giełdowego, spadła o 20% do wartości: 99.200 zł. Kwota spadku stanowi 6% sumy bilansowej, co kierownik jednostki ocenił jako kwotę istotną.

Mamy w tym przypadku do czynienia ze spadkiem wartości akcji na dzień 9 lutego. Jest to zdarzenie wpływające na stan zaistniały po dniu bilansowym i nie wymaga korekty wartości akcji na dzień bilansowy. Spółka powinna jednak stosowną informację o spadku wartości akcji zamieścić w informacji dodatkowej stanowiącej element sprawozdania finansowego.

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.