Facebook
Bilans 2019

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  BILANS 2019  »  Wycena aktywów i pasywów  »   Udziały i akcje na dzień bilansowy

Nowa matryca stawek VAT

Nomenklatura scalona Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług www.klasyfikacje.gofin.pl  »
POLECAMY
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Udziały i akcje na dzień bilansowy

Gazeta Podatkowa nr 95 (1657) z dnia 28.11.2019
Karolina Paszkowska

Posiadane przez jednostkę udziały i akcje zalicza się do aktywów finansowych. Mogą one stanowić inwestycje długo- lub krótkoterminowe, w zależności od tego, czy termin przeznaczenia ich do zbycia jest dłuższy niż 12 miesięcy od dnia bilansowego, czy nie. W bilansie są one wykazywane odrębnie, odpowiednio jako aktywa trwałe lub obrotowe.

Udziały i akcje, które posiada jednostka, są zasadniczo inwentaryzowane drogą spisu z natury (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości). W przypadku akcji przechowywanych przez inne podmioty (w tym papierów wartościowych w formie zdematerializowanej) ich inwentaryzacja odbywa się poprzez potwierdzenia sald.

Generalnie wyceny aktywów finansowych, w tym udziałów i akcji zaliczanych do instrumentów finansowych, dokonuje się w oparciu o zasady wskazane w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 277). Jednak niektóre podmioty, korzystając z uproszczenia, o którym mowa w art. 28b ustawy o rachunkowości, mogą nie stosować przepisów tego rozporządzenia. Wówczas aktywa finansowe, w tym m.in. udziały i akcje, wyceniają według reguł zawartych w ustawie o rachunkowości. Takie ułatwienie może zostać zastosowane, jeśli za poprzedni rok obrotowy jednostka nie przekroczyła co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

  • 25.500.000 zł - w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
     
  • 51.000.000 zł - w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
     
  • 50 osób - w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Takiego uproszczenia nie mogą stosować podmioty wskazane w art. 3 ust. 1e pkt 1-6 ustawy o rachunkowości oraz jednostki mikro. Jak wynika z art. 28a ustawy o rachunkowości, jednostki mikro nie mogą wyceniać aktywów i pasywów według wartości godziwej i skorygowanej ceny nabycia. Zatem aktywa finansowe, w tym udziały i akcje, podmioty te wyceniają według reguł zawartych w ustawie o rachunkowości.

W księgach rachunkowych udziały i akcje na dzień ich nabycia ujmuje się w cenie nabycia. Przy czym jeżeli koszty przeprowadzenia i rozliczenia transakcji nie są istotne, mogą one zostać zewidencjonowane w cenie zakupu (art. 35 ust. 1 ustawy o rachunkowości).

Inwestycje krótkoterminowe

Akcje i udziały przeznaczone do obrotu lub dostępne do sprzedaży w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego, zalicza się do krótkoterminowych aktywów finansowych (art. 3 ust. 1 pkt 18 lit. b ustawy o rachunkowości). W księgach rachunkowych udziały lub akcje zaliczone do inwestycji krótkoterminowych ewidencjonowane są na koncie 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe". W bilansie, który jednostka przygotuje na dzień 31 grudnia 2019 r., wartość udziałów i akcji przeznaczonych do obrotu lub dostępnych do sprzedaży w 2020 r. zaprezentuje jako krótkoterminowe aktywa finansowe.

Na dzień bilansowy udziały i akcje stanowiące krótkoterminowe aktywa finansowe wyceniane są według ceny (wartości) rynkowej albo według ceny nabycia lub ceny (wartości rynkowej) w zależności od tego, która z nich jest niższa. Jeżeli jednak dla danych udziałów lub akcji został określony termin wymagalności, mogą być wycenione według skorygowanej ceny nabycia. W sytuacji gdy dla danych inwestycji krótkoterminowych nie istnieje aktywny rynek, wycenia się je w inny sposób określający ich wartość godziwą (art. 28 ust. 1 pkt 5 ustawy o rachunkowości). Jednostka stosująca do wyceny aktywów finansowych rozporządzenie w sprawie instrumentów finansowych, udziały i akcje wycenia w wartości godziwej lub w skorygowanej cenie nabycia.

Jeżeli udziały i akcje ewidencjonowane są w cenie nabycia, a na dzień bilansowy cena ta jest wyższa od ich ceny rynkowej, to skutki wyceny zalicza się do kosztów finansowych zapisem:

- Wn konto 75-1 "Koszty finansowe",

- Ma konto 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe".

Gdy na skutek przeprowadzonej wyceny zostanie dokonany odpis aktualizujący wartość udziałów lub akcji zaliczonych do krótkoterminowych aktywów finansowych, można go ująć następująco: Wn konto 75-1, Ma konto 14-5 "Odpisy aktualizujące krótkoterminowe aktywa finansowe". Natomiast jeśli na dzień bilansowy cena rynkowa udziałów lub akcji zaliczonych do krótkoterminowych aktywów finansowych jest wyższa od ceny ich nabycia, skutków tej wyceny nie ujmuje się w księgach.

Jednostki stosujące wycenę udziałów i akcji (stanowiących inwestycje krótkoterminowe) w cenie rynkowej, skutki wzrostu lub obniżenia ich wartości na dzień bilansowy zaliczają odpowiednio do przychodów finansowych lub kosztów finansowych. Gdy wycena udziałów i akcji odbywa się z zastosowaniem innych reguł niż wskazane w art. 28 ust. 1 pkt 5 ustawy o rachunkowości, w ciężar kosztów finansowych odnosi się skutki obniżenia ich wartości w pełnej wysokości. Z kolei jeżeli ich wartość wzrośnie, w przychodach finansowych ujmuje się tylko wartość nie wyższą od kwoty różnic uprzednio odpisanych w koszty finansowe.

W bilansie sporządzonym według wzorów zawartych w poszczególnych załącznikach do ustawy do rachunkowości udziały i akcje zakwalifikowane jako inwestycje krótkoterminowe, stanowiące część majątku obrotowego, ujmuje się po stronie aktywów odpowiednio w pozycji:

a) B.III.1 "Krótkoterminowe aktywa finansowe - udziały lub akcje" z wyodrębnieniem udziałów i akcji w jednostkach powiązanych (B.III.1 lit. a) oraz w pozostałych jednostkach (B.III.1 lit. b) - załącznik nr 1 (patrz ramka),

b) B "Aktywa obrotowe" - załącznik nr 4,

c) B.III "Inwestycje krótkoterminowe, w tym krótkoterminowe aktywa finansowe" - załącznik nr 5,

d) B.III "Inwestycje krótkoterminowe" - załącznik nr 6.

Inwestycje długoterminowe

Gdy termin wymagalności lub przeznaczenia do zbycia posiadanych przez jednostkę udziałów lub akcji jest dłuższy niż 12 miesięcy od dnia bilansowego, zalicza się je do inwestycji długoterminowych. W księgach ich wartość ewidencjonuje się na koncie 03 "Długoterminowe aktywa finansowe". Na dzień bilansowy są one wyceniane według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości lub według wartości godziwej albo skorygowanej ceny nabycia - jeżeli dla danego składnika aktywów został określony termin wymagalności (art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o rachunkowości). Istnieje także możliwość przeszacowania ich wartości w cenie nabycia do wartości w cenie rynkowej z uwzględnieniem art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości.

Jeśli z ustaleń jednostki wynika, że dane udziały lub akcje nie przyniosą w przyszłości przewidywanych korzyści ekonomicznych, czyli nastąpiła trwała utrata ich wartości, zasadne jest dokonanie odpisu aktualizującego. Ma on na celu doprowadzenie wartości udziałów/akcji, która figuruje w księgach, do ceny sprzedaży netto, a w przypadku jej braku do ustalonej w inny sposób wartości godziwej (art. 28 ust. 7 ustawy o rachunkowości).

Skutki przeszacowania wartości udziałów i akcji w cenie nabycia do wartości rynkowej powodujące wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych odnosi się na zwiększenie kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny (przykład). Natomiast skutki obniżenia zalicza się do kosztów finansowych. Przy czym jeśli nastąpiło obniżenie wartości tych udziałów i akcji uprzednio przeszacowanej do wysokości kwoty, o którą podwyższono z tego tytułu kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny, gdy kwota różnicy z przeszacowania nie była do dnia wyceny rozliczona, zmniejsza ten kapitał (fundusz). Wzrost wartości danej inwestycji bezpośrednio wiążący się z uprzednim obniżeniem jej wartości, zaliczonym do kosztów finansowych, ujmuje się do wysokości tych kosztów jako przychody finansowe (art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości).

W bilansie wartość akcji i udziałów stanowiących inwestycje długoterminowe ujmowana jest w kwocie wynikającej z konta 03 pomniejszonej o wartość ewentualnych odpisów aktualizujących z konta 03-5 "Odpisy aktualizujące długoterminowe aktywa finansowe".

W bilansie sporządzonym według załączników do ustawy o rachunkowości udziały i akcje zaliczone do inwestycji długoterminowych wykazuje się jako aktywa trwałe odpowiednio w pozycji:

a) A.IV.3 "Długoterminowe aktywa finansowe - udziały lub akcje" z podziałem na te: w jednostkach powiązanych (A.IV.3 lit. a), w pozostałych jednostkach, w których jednostka posiada zaangażowanie w kapitale (A.IV.3 lit. b) oraz w pozostałych jednostkach (A.IV.3 lit. c) - załącznik nr 1,

b) A "Aktywa trwałe" (bez wyszczególniania w wierszu do tej pozycji) - załącznik nr 4,

c) A.IV "Inwestycje długoterminowe, w tym długoterminowe aktywa finansowe" - załącznik nr 5,

d) A.IV "Inwestycje długoterminowe" - załącznik nr 6.

Udziały i akcje własne

Jednostki generalnie nie mogą nabywać akcji lub udziałów własnych. Wyjątkowo można tego dokonać w celu ich zbycia lub umorzenia. Własne akcje lub udziały ujmuje się na koncie 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe", na którym figurują do momentu ich zbycia albo umorzenia. W spółkach zależnych w taki sam sposób traktowane są udziały lub akcje spółki dominującej.

Na dzień bilansowy udziały i akcje własne, w myśl art. 28 ust. 1 pkt 9a ustawy o rachunkowości, wycenia się według ceny nabycia. Jeśli zostały one nabyte w drodze egzekucji, cenę tę stanowi cena nabycia ustalona w postępowaniu egzekucyjnym. Na jej zwiększenie wpływają wówczas niezwrócone jednostce koszty poniesione w toku postępowania egzekucyjnego. Natomiast gdy nabyto je nieodpłatnie, za cenę nabycia uważa się wszystkie koszty ponoszone przez spółkę na ich nabycie (art. 28 ust. 2a ustawy o rachunkowości). W bilansie sporządzonym według załączników nr 1, 4 i 5 do ustawy o rachunkowości udziały i akcje własne ujawnia się w aktywach w pozycji D "Udziały (akcje) własne".

Przykład

Założenia

  1. Jednostka w 2019 r. za kwotę 80.000 zł zakupiła 100 szt. akcji spółki giełdowej, tj. 800 zł/szt., które zakwalifikowała do długoterminowych aktywów finansowych.
     
  2. Zakładając, że na dzień bilansowy 31 grudnia 2019 r. kurs giełdowy akcji wyniesie 880 zł/szt., łączna wartość posiadanych przez jednostkę akcji zwiększy się o 8.000 zł, tj. 100 szt. × (880 zł/szt. - 800 zł/szt.). Skutki wyceny zwiększą kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny.
     
  3. Zgodnie z zasadami (polityką) rachunkowości akcje na dzień bilansowy wyceniane są w wartości godziwej a bilans sporządzany jest według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.

Dekretacja

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - wzrost wartości akcji na dzień 31 grudnia 2019 r.: 8.000 zł 03-5 81-3

Księgowania

Udziały i akcje na dzień bilansowy

W aktywach bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2019 r. w pozycji A.IV.3 lit. c) jednostka wykaże wartość akcji w kwocie 88.000 zł.


Kiedy w świetle ustawy o rachunkowości jednostki są powiązane?

» Jednostkami powiązanymi na gruncie przepisów bilansowych mogą być jedynie spółki prawa handlowego, czyli spółki kapitałowe oraz osobowe, a także przedsiębiorstwa państwowe.
» Warunkiem powiązania między jednostkami jest posiadanie własności, czyli sprawowanie kontroli, np. przez spółkę prawa handlowego, a nie przez jej właściciela - osobę fizyczną lub prawną.
» Spółki prawa handlowego, które są powiązane tylko przez osoby fizyczne, a nie przez kapitał, nie są jednostkami powiązanymi dla celów rachunkowych. Przy czym sporządzając sprawozdanie finansowe według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, transakcje zawarte na warunkach innych niż rynkowe, które łączy osoba fizyczna będąca współwłaścicielem lub udziałowcem, podlegają obowiązkowi ujawniania w pkt 5 ppkt 2 dodatkowych informacji i objaśnień.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351)

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Wycena aktywów i pasywów - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.