Facebook
Bilans 2019

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  BILANS 2019  »  Wycena aktywów i pasywów  »   Wycena na dzień bilansowy rozrachunków w walucie obcej i ujęcie skutków ...

Nowa matryca stawek VAT

Nomenklatura scalona Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług www.klasyfikacje.gofin.pl  »
POLECAMY
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Wycena na dzień bilansowy rozrachunków w walucie obcej i ujęcie skutków tej wyceny w sprawozdaniu finansowym

Zeszyty Metodyczne Rachunkowości nr 3 (507) z dnia 1.02.2020
Jak stanowi art. 9 ustawy o rachunkowości, księgi rachunkowe prowadzi się w języku polskim i w walucie polskiej. W odniesieniu do dowodów księgowych opiewających na waluty obce istnieje obowiązek przeliczenia ich wartości na walutę polską według kursu obowiązującego w dniu przeprowadzenia operacji gospodarczej. Wynik przeliczenia zamieszcza się bezpośrednio na dowodzie, chyba że system przetwarzania danych zapewnia automatyczne przeliczenie walut obcych na walutę polską, a wykonanie tego przeliczenia potwierdza odpowiedni wydruk (por. art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Nierozliczone na dzień bilansowy rozrachunki z kontrahentami wyrażone w walucie obcej przelicza się na walutę polską, stosując obowiązujący na dzień bilansowy średni kurs ogłoszony dla danej waluty przez NBP (por. art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości).

Kursy walut stosowane do wyceny należności i zobowiązań

Należności i zobowiązania w walutach obcych w celu ujęcia ich w księgach rachunkowych przelicza się na walutę polską na dzień ich powstania. Do przeliczenia stosuje się - na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o rachunkowości - kurs średni ogłoszony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski (NBP) z dnia poprzedzającego dzień przeprowadzenia transakcji zakupu-sprzedaży.

Nierozliczone na dzień bilansowy rozrachunki z kontrahentami wyrażone w walucie obcej przelicza się na walutę polską, stosując obowiązujący na dzień bilansowy średni kurs ogłoszony dla danej waluty przez NBP (por. art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości). W 2019 r. w jednostkach, których rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, do wyceny tej należy zastosować kursy walut ogłoszone przez NBP na 31 grudnia 2019 r., wynikające z tabeli kursów nr 251/A/NBP/2019.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż na dzień bilansowy rozrachunki z kontrahentami, w tym wyrażone w walucie obcej, wycenia się następująco:

a) należności - w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności (por. art. 28 ust. 1 pkt 7 ustawy),

b) zobowiązania - w kwocie wymagającej zapłaty (por. art. 28 ust. 1 pkt 8 ustawy).

Kwota wymaganej/wymagająca zapłaty na dzień bilansowy oznacza wartość należności/zobowiązania na dzień początkowego ujęcia w księgach rachunkowych (wartość nominalna):

a) pomniejszoną o otrzymane do dnia bilansowego spłaty (raty na poczet spłaty zobowiązania), przedpłaty wniesione przez kontrahentów, przyznane kontrahentom zmniejszenia ceny (w formie różnych rodzajów rabatów, uznanych reklamacji),

b) powiększoną o naliczone na dzień bilansowy: odsetki (umowne, ustawowe, za opóźnienie w zapłacie), kary umowne, zasądzone koszty postępowania sądowego.

Z kolei wycena na dzień bilansowy należności od kontrahentów z zachowaniem zasady ostrożności oznacza konieczność zweryfikowania, czy ustalona na dzień bilansowy kwota wymaganej zapłaty, odpowiada na ten dzień realnej wartości należności, tj. wartości możliwej do odzyskania (wartość odzyskiwalna). W przypadku gdy wartość należności możliwa do odzyskania na dzień bilansowy jest niższa od kwoty wymaganej zapłaty, jednostka odpowiednio obniża jej wartość przez dokonanie odpisu aktualizującego wartość należności. Odpis aktualizujący obciąża odpowiednio pozostałe koszty operacyjne lub koszty finansowe.

Ewidencja księgowa różnic kursowych z wyceny bilansowej

Zazwyczaj kurs waluty obcej zastosowany do przeliczenia rozrachunków z kontrahentami w walutach obcych na walutę polską na moment ujęcia ich w księgach rachunkowych różni się od kursu waluty obcej zastosowanego do ich wyceny na dzień bilansowy. W konsekwencji powstają różnice kursowe dodatnie lub ujemne.

Rodzaje różnic kursowych Należności Zobowiązania
Dodatnie gdy kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest wyższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach rachunkowych gdy kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest niższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach rachunkowych
Ujemne gdy kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest niższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach rachunkowych gdy kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest wyższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach rachunkowych

Sposób ujmowania w księgach rachunkowych różnic kursowych uregulowany jest w art. 30 ust. 4 ustawy o rachunkowości. W świetle tego przepisu powstałe różnice kursowe ujmuje się w księgach rachunkowych jako przychody lub koszty finansowe. Jest to tzw. wynikowe rozliczanie różnic kursowych. Oznacza to, że różnice kursowe wpływają na wynik finansowy jednostki i są wykazywane w odpowiedniej pozycji rachunku zysków i strat. W określonych przypadkach do rozliczania różnic kursowych stosuje się tzw. bilansowe podejście. Oznacza to, że różnice wpływają nie na wynik finansowy, lecz na odpowiednie pozycje aktywów wykazywanych w bilansie jednostki. Obowiązkowo bilansowe podejście stosuje się do rozliczania różnic kursowych powstałych przy wycenie zobowiązań związanych z nabyciem lub wytworzeniem środków trwałych, środków trwałych w budowie lub wartości niematerialnych i prawnych. Takie różnice kursowe (do momentu oddania do użytkowania tych składników) zwiększają lub zmniejszają (korygują) ich wartość początkową, tj. cenę nabycia lub koszt wytworzenia (por. art. 28 ust. 8 ustawy o rachunkowości). Niemniej, w myśl art. 30 ust. 4 ww. ustawy, w uzasadnionych przypadkach różnice kursowe dotyczące już oddanych do używania środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych mogą (gdy oczywisty jest związek tych różnic z określonym obiektem) korygować wartość tych składników.

W wyjątkowych sytuacjach różnice kursowe mogą być również zaliczane do kosztu wytworzenia produktów lub ceny nabycia towarów. Decyzję w tej kwestii podejmuje kierownik jednostki i zapisuje w polityce rachunkowości. Jak bowiem wskazano w art. 28 ust. 4 ustawy o rachunkowości, w przypadkach uzasadnionych niezbędnym, długotrwałym przygotowaniem towaru lub produktu do sprzedaży bądź długim okresem wytwarzania produktu, cenę nabycia lub koszt wytworzenia można zwiększyć o koszty obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu finansowania zapasu towarów lub produktów w okresie ich przygotowania do sprzedaży bądź wytworzenia i związanych z nimi różnic kursowych, pomniejszone o przychody z tego tytułu.

Należy podkreślić, iż nie kompensuje się różnic kursowych dodatnich z ujemnymi w ewidencji księgowej.

Ewidencja księgowa różnic kursowych od należności i zobowiązań

1. PK - różnice kursowe rozliczane wynikowo:
   a) dodatnie różnice kursowe:
      - Wn konto zespołu 2,
      - Ma konto 75-0 "Przychody finansowe",
   b) ujemne różnice kursowe:
      - Wn konto 75-1 "Koszty finansowe",
      - Ma konto zespołu 2.
2. PK - różnice kursowe zmniejszające lub zwiększające wartość składnika aktywów:
   a) dodatnie różnice kursowe:
      - Wn konto zespołu 2,
      - Ma konto 01 "Środki trwałe", 08 "Środki trwałe w budowie" lub 02 "Wartości
          niematerialne i prawne", 33 "Towary", 60-0 "Produkty gotowe",
   b) ujemne różnice kursowe:
      - Wn konto 01 "Środki trwałe", 08 "Środki trwałe w budowie" lub 02 "Wartości
         niematerialne i prawne", 33 "Towary", 60-0 "Produkty gotowe",
      - Ma konta zespołu 2.

Przykład

I. Założenia:

  1. Spółka "Y" wykazuje na dzień bilansowy (31 grudnia 2019 r.):

a) należność handlową na kwotę: 85.000 EUR, przeliczoną na złote w dniu zarachowania po kursie: 4,29 zł/EUR,

b) zobowiązanie handlowe na kwotę: 50.000 EUR, przeliczone na złote w dniu zarachowania po kursie: 4,26 zł/EUR.

  1. Na dzień bilansowy (31 grudnia 2019 r.) średni kurs NBP wynosi: 4,2585 zł/EUR.

II. Wycena rozrachunków na dzień bilansowy:

Pozycja Wartość księgowa (EUR) Kurs historyczny Kurs z 31.12.2019 r. Wartość historyczna (zł) Wartość na 31.12.2019 r. (zł) Różnice kursowe
dodatnie (zł) ujemne (zł)
Należności handlowe 85.000 4,29
zł/EUR
4,2585 zł/EUR 364.650 361.972,50   2.677,50
Zobowiązania handlowe 50.000 4,26
zł/EUR
4,2585 zł/EUR 213.000 212.925,00 75,00  

III. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - różnice kursowe wynikające z wyceny bilansowej:      
   a) należności 2.677,50 zł 75-1 20
   b) zobowiązania 75,00 zł 21 75-0

IV. Księgowania:

Wycena na dzień bilansowy rozrachunków w walucie obcej i ujęcie skutków tej wyceny w sprawozdaniu finansowym

Wycena bilansowa należności w walucie obcej, objętej odpisem aktualizującym

 

W sytuacji gdy jednostka dokonała odpisu aktualizującego wartość należności od kontrahenta w walucie obcej i należność ta nie została na dzień bilansowy rozliczona, odpis ten jednostka przelicza na walutę polską według tego samego kursu, po jakim przeliczyła należność, tj. po kursie średnim NBP dla danej waluty obowiązującym na dzień bilansowy.

Ewidencja księgowa różnic kursowych z wyceny bilansowej należności
objętych odpisem aktualizującym

1. PK - dodatnie różnice kursowe:
      - Wn konto 20 "Rozrachunki z odbiorcami" lub 24 "Pozostałe rozrachunki",
      - Ma konto 75-0 "Przychody finansowe"
   oraz równolegle należy podwyższyć wartość odpisu aktualizującego:
      - Wn konto 75-1 "Koszty finansowe",
      - Ma konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności".
2. PK - ujemne różnice kursowe:
      - Wn konto 75-1 "Koszty finansowe",
      - Ma konto 20 "Rozrachunki z odbiorcami" lub 24 "Pozostałe rozrachunki"
   oraz równolegle należy obniżyć wartość odpisu aktualizującego:
      - Wn konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności",
      - Ma konto 75-0 "Przychody finansowe".

W przypadku należności objętych 100% odpisem aktualizującym, jednostka może - naszym zdaniem - zrezygnować z bilansowej wyceny zarówno należności głównej, jak i odpisu aktualizującego dokonanego od tej należności. Wartość takich należności nie jest wykazana w aktywach bilansu (ich wartość bilansowa wynosi zero) - por. art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości.

Przykład

I. Założenia:

  1. Spółka "X" wykazuje na dzień bilansowy należność handlową od kontrahenta zagranicznego w kwocie: 8.500 EUR, przeliczoną na złote w dniu zarachowania po kursie: 4,28 zł/EUR. Zapłata jest wątpliwa i na 60% należności spółka utworzyła odpis aktualizujący.
     
  2. Na dzień bilansowy (31 grudnia 2019 r.) średni kurs NBP wynosi: 4,2585 zł/EUR.

II. Wycena należności na dzień bilansowy:

Pozycja Wartość księgowa (EUR) Kurs historyczny Kurs z 31.12.2019 r. Wartość historyczna (zł) Wartość na 31.12.2019 r. (zł) Różnice kursowe
dodatnie (zł) ujemne (zł)
Należności handlowe 8.500 4,28
zł/EUR
4,2585 zł/EUR 36.380,00 36.197,25   182,75
Odpis aktualizujący wartość należności 8.500 × 60% = 5.100 4,28
zł/EUR
4,2585 zł/EUR  21.828,00 21.718,35 109,65  

III. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - utworzenie odpisu aktualizującego wartość należności:
(8.500 EUR × 4,28 zł/EUR) × 60% = 
21.828,00 zł 76-1 28
2. PK - wycena bilansowa należności wyrażonej w euro:      
   a) ujemna różnica kursowa 182,75 zł 75-1 20
   b) równolegle - wycena odpisu aktualizującego 109,65 zł 28 75-0

IV. Księgowania:

Wycena bilansowa należności w walucie obcej, objętej odpisem aktualizującym

Przedpłaty na dostawę dóbr i świadczenie usług w walucie obcej nierozliczone
na dzień bilansowy

 

W praktyce gospodarczej realizacja świadczeń jest często zaliczkowana określonymi płatnościami na rzecz sprzedawcy. Jeżeli przedpłaty te są wyrażone w walucie obcej, to wymagają na dzień ich ujęcia w księgach rachunkowych przeliczenia na walutę polską po odpowiednim kursie. Do ich przeliczenia stosuje się art. 30 ust. 2 ustawy o rachunkowości.

Rodzaj przedpłaty w walucie obcej Kurs zastosowany do wyceny przedpłaty
na dzień ujęcia w księgach rachunkowych
Zobowiązanie
wobec odbiorcy z tytułu otrzymanej przedpłaty
a) kurs średni NBP waluty obcej z dnia poprzedzającego dzień wpływu przedpłaty - jeżeli wpłynęła ona na rachunek bankowy jednostki (sprzedawcy) prowadzony w walucie obcej lub została wpłacona do kasy walutowej,
b) kurs faktycznie zastosowany przez bank prowadzący rachunek jednostki (sprzedawcy) - jeżeli przedpłata w walucie obcej wpłynęła na rachunek bankowy jednostki w walucie krajowej (jednostka sprzedała walutę obcą bankowi)
Należność
od sprzedawcy z tytułu przekazanej mu przedpłaty
1) jeżeli przedpłata została przekazana z rachunku bankowego jednostki w walucie obcej lub z kasy walutowej w zależności od rozwiązań przyjętych przez jednostkę w zasadach (polityce) rachunkowości:
  a) kurs ustalony zgodnie z przyjętą przez jednostkę metodą wyceny rozchodu waluty z rachunku bankowego w walucie obcej lub kasy walutowej, tj. kurs historyczny (zgodnie z art. 35 ust. 8 ustawy o rachunkowości w zw. z art. 34 ust. 4 pkt 1-3), lub
  b) średni NBP waluty obcej z dnia poprzedzającego dzień przekazania przedpłaty,
2) jeżeli przedpłata w walucie obcej została przekazana z rachunku bankowego jednostki w walucie polskiej (jednostka zakupiła walutę obcą w banku) - kurs faktycznie zastosowany przez bank prowadzący rachunek jednostki

W przypadku gdy jednostka wpłaciła lub otrzymała zaliczkę przed dniem bilansowym, a realizacja dostawy nastąpi w roku następnym, kwota tej zaliczki widnieje w księgach rachunkowych na dzień bilansowy. W świetle art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości, składniki aktywów (z wyłączeniem udziałów w jednostkach podporządkowanych wycenianych metodą praw własności) i pasywów wycenia się na dzień bilansowy po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez NBP. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, że wszystkie aktywa i pasywa (z pewnym wyłączeniem) należy na dzień bilansowy wycenić według średniego kursu NBP obowiązującego na ten dzień.

Należy jednak zauważyć, iż ze wskazówek zawartych w pkt 6.18 Krajowego Standardu Rachunkowości nr 11 "Środki trwałe" wynika, że przedpłaty/zaliczki udzielone na poczet pozyskania środka trwałego - wyrażone w walucie obcej - przelicza się na walutę polską jedynie na moment ich przekazania. Ze względu na ich treść ekonomiczną nie dokonuje się ponownej wyceny przekazanych przedpłat/zaliczek, ani na dzień bilansowy, ani na dzień przeprowadzenia transakcji zakupu (przyjęcia dostawy).

Powyższą zasadę - według stanowiska Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie rozrachunków z kontrahentami - stosuje się również do:

a) należności z tytułu przekazanych przedpłat w walucie obcej na poczet pozyskania składnika wartości niematerialnej i prawnej, składnika zapasów oraz wykonania usług,

b) zobowiązań wobec odbiorcy z tytułu przedpłat otrzymanych w walucie obcej na poczet wykonania wymienionych powyżej świadczeń.

Zatem jednostki nie dokonują na dzień bilansowy ponownej wyceny przekazanych i otrzymanych przedpłat (zaliczek).

Prezentacja skutków wyceny bilansowej w sprawozdaniu finansowym

Ujemne i dodatnie różnice kursowe rozliczane wynikowo, zarówno powstałe w dniu rozliczenia transakcji, jak i z wyceny bilansowej, prezentuje się w rachunku zysków i strat per saldo, mimo że w księgach rachunkowych ujmuje się je odpowiednio na przychodach lub kosztach finansowych. Powyższe wynika z art. 42 ust. 3 ustawy o rachunkowości. W myśl tego przepisu, wynik operacji finansowych stanowi różnicę między przychodami finansowymi, w szczególności z tytułu dywidend (udziałów w zyskach), odsetek, zysków ze zbycia oraz aktualizacji wartości inwestycji innych niż wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1a ww. ustawy, nadwyżki dodatnich różnic kursowych nad ujemnymi, a kosztami finansowymi, w szczególności z tytułu odsetek, strat ze zbycia oraz aktualizacji wartości inwestycji innych niż wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1a ww. ustawy, nadwyżki ujemnych różnic kursowych nad dodatnimi, z wyjątkiem odsetek, prowizji, dodatnich i ujemnych różnic kursowych, o których mowa w art. 28 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 ww. ustawy.

Oznacza to, iż w sytuacji gdy dodatnie różnice kursowe zarachowane na koncie przychodów finansowych przewyższają ujemne różnice kursowe zarachowane na koncie kosztów finansowych, powstałą nadwyżkę dodatnich różnic kursowych nad ujemnymi wykazuje się w rachunku zysków i strat w jednostkach sporządzających sprawozdanie finansowe według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, w przychodach finansowych w pozycji J.V (wariant kalkulacyjny) lub G.V (wariant porównawczy) - jako inne przychody finansowe.

W przypadku gdy ujemne różnice kursowe przewyższają dodatnie różnice kursowe, nadwyżkę ujemnych różnic kursowych wykazuje się w kosztach finansowych w jednostkach sporządzających sprawozdanie finansowe według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, odpowiednio w pozycji K.IV (wariant kalkulacyjny) lub H.IV (wariant porównawczy) - jako inne koszty finansowe.

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Wycena aktywów i pasywów - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.