Facebook
Bilans 2020

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  BILANS 2020  »  Pozostałe zagadnienia  »   Kiedy badanie sprawozdania finansowego należy uznać za nieważne ...
POLECAMY
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Kiedy badanie sprawozdania finansowego należy uznać za nieważne z mocy prawa - wyjaśnienie MF

Biuletyn Informacyjny dla Służb Ekonomiczno - Finansowych nr 35 (1078) z dnia 10.12.2020

Na stronie internetowej Polskiej Izby Biegłych Rewidentów (www.pibr.org.pl) zamieszczono odpowiedź Ministerstwa Finansów (dalej: MF) na zapytanie PIBR w sprawie wątpliwości interpretacyjnych, art. 66 ust. 6 ustawy o rachunkowości, tj. okoliczności w jakich badanie sprawozdania finansowego jest nieważne z mocy prawa.

W zapytaniu skierowanym do MF przedstawiono przykładowe okoliczności rodzące liczne wątpliwości, co do rozumienia i stosowania tego przepisu, wśród biegłych rewidentów.

Jako przykładowe zagadnienia wymieniono:

"(...) 1) Wystąpienia nieistotnego naruszenia, które w żaden sposób nie wpływa na niezależność samego procesu badania sprawozdania finansowego (w aspekcie niezależności umysłu i niezależności wizerunku), na przykład, gdy firma należąca do sieci biegłego rewidenta wykona usługę na rzecz jednostki dominującej JZP (jednostki zainteresowania publicznego - przyp. red.), która nie dość, że jest nieistotna, to nie ma w zupełności wpływu na badane sprawozdanie jednostki w Polsce, niemniej jest usługą zabronioną wg prawa krajowego jednostki dominującej? Można tutaj wskazać na zapisy rozporządzenia 537/2014, które dopuszcza (po przyjęciu opcji przez dany kraj członkowski) możliwość świadczenia wybranych usług z czarnej listy usług zabronionych, w sytuacji gdy - nie mają one lub mają nieistotny łącznie lub osobno - bezpośredni wpływ na badane sprawozdania finansowe; oszacowanie wpływu na badanie jest wszechstronne i udokumentowane oraz wyjaśnione komitetowi audytu, a biegły rewident/firma audytorska przestrzegają zasad niezależności ustanowionych w Dyrektywie 2006/43. A zatem nawet rozporządzenie dopuszcza możliwość świadczenia usługi zasadniczo zakazanej przez ustawodawcę unijnego, gdy nie ma ona istotnego wpływu na badane sprawozdanie finansowe.

2) W przypadku wystąpienia nieistotnego naruszenia (jeśli audytor ma utrzymać swój mandat), czy wystarczające są następujące działania: komunikacja z osobami sprawującymi nadzór po stronie badanej jednostki, w tym na poziomie jednostki dominującej i uzyskanie ich oceny sytuacji/potwierdzenie, że naruszenie nie stanowi obciążenia dla niezależności badania sprawozdania finansowego; zastosowanie odpowiednich możliwych do zastosowania zabezpieczeń; komunikacja z PANA/KNF; ujawnienie informacji w sprawozdaniu z badania i w dodatkowym sprawozdaniu dla komitetu audytu (w przypadku badania JZP)?

3) Czy identyfikowane przez PANA w wyniku przeprowadzanych kontroli naruszenia mają prowadzić do "automatycznej" nieważności badania z mocy prawa?

4) Czy jeśli doszło do naruszenia, o którym mowa w przepisie, to czy oświadczenia składane wcześniej przez firmę audytorską (dla celów dokumentacji wewnętrznej oraz wobec stron trzecich, zgodnie z wymogami) należy uznać za składanie fałszywych oświadczeń? Obecne brzmienie przepisu zakłada nieważność z mocy prawa badania ze skutkiem ex nunc (od teraz), a więc badanie powinno być traktowane jakby go nie było od razu, gdy takie naruszenie zostanie zidentyfikowane. Rozumiemy, że podmiotem właściwym do przekazania badanej jednostce informacji o nieważności badania z mocy prawa jest PANA i/lub KRBR w zakresie, w jakim jest podmiotem uprawnionym do prowadzenia postępowań w przedmiocie wymierzenia kar (kar administracyjnych) wobec firm audytorskich lub biegłych rewidentów, a naruszenia te muszą być stwierdzone "ponad wszelką wątpliwość". Co powinna zrobić badana jednostka, która o nieważności badania może się dowiedzieć z dużym opóźnieniem (np. po kilku latach, kiedy prawomocnym wyrokiem zakończyło się postępowanie wobec firmy audytorskiej)? Czy uzasadnione będzie zaangażowanie innego biegłego rewidenta do zbadania tego sprawozdania, nawet w sytuacji, gdy przesłanką uznania nieważności badania było nieistotne naruszenie przepisów, o których mowa, bez wpływu na niezależność całego badania, zarówno w aspekcie niezależności wizerunku jak i umysłu?

5) Czy w powyższym przypadku zastosowanie mają przepisy art. 82 ustawy o biegłych rewidentach (zastąpienie firmy audytorskiej inną firmą audytorską)?

6) Czy obowiązki firmy audytorskiej, o których mowa w art. 67 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach (sporządzanie i przechowywanie dokumentacji dotyczącej naruszeń przepisów ustawy o biegłych rewidentach i rozporządzenia nr 537/2014 i skutków tych naruszeń, a także środków podjętych w celu przeciwdziałania tym naruszeniom) odnoszą się także do naruszeń, o których mowa w rozważanym przepisie ustawy o rachunkowości?

7) W sytuacji, gdy badanie nie zostało jeszcze rozpoczęte lub jest na wczesnym etapie, a zidentyfikowane zostaną naruszenia, o których mowa w przepisie, zmiana audytora nie spowoduje dużych kosztów zarówno po stronie jednostki jak i audytora. Niemniej jednak, gdy badanie jest już zaawansowane bądź zostało zakończone, zmiana audytora wiązać się będzie z dodatkowymi kosztami po stronie jednostki (koszt zatrudnienia innego audytora plus koszty związane z "obsługą" ponownego badania). Czy w takich sytuacjach, w przypadku zidentyfikowania nieistotnych naruszeń nie byłoby uzasadnione interesem publicznym i względami ekonomicznymi dopuszczenie ważności badania, pod warunkiem, że określone kryteria zostaną spełnione (patrz pkt 2 powyżej)?".

Zgodnie z wyjaśnieniem Departamentu Efektywności Wydatków Publicznych i Rachunkowości w MF:

"(...) każde naruszenie ww. przepisów prowadzi do skutku nieważności badania sprawozdania finansowego z mocy prawa - niezależnie od stopnia naruszenia przepisów. W związku z powyższym przy ocenie nieważności badania sprawozdania finansowego z mocy prawa należy ocenić, czy w konkretnych okolicznościach danej sprawy naruszenie występuje czy też nie. Ewentualne wyjątki w tym zakresie przewidziane przez przepisy prawa nie prowadzą do powstania naruszenia przepisów, a co za tym idzie nie prowadzą do skutku nieważności badania z mocy prawa.

Należy mieć na uwadze, że przepisy ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. z 2020 r. poz. 1415, dalej: "uob") nie przewidują procedury unieważniania badania sprawozdania finansowego. W tym sensie nieważność badania sprawozdania finansowego z mocy prawa należałoby traktować jako powodującą skutek wstecz (ex tunc).

Ocena, co do prawdziwości złożonych oświadczeń, o których mowa w ustawie o biegłych rewidentach winna być dokonywana przez organy stosujące przepisy prawa w konkretnych okolicznościach danej sprawy. W związku z tym nie można z góry przyjąć założenia, iż np. oświadczenia składane przez firmę audytorską (dla celów dokumentacji wewnętrznej oraz wobec stron trzecich) należałoby uznać za składanie fałszywych oświadczeń, w przypadku gdyby doszło do naruszenia przepisów skutkujących nieważnością badania z mocy prawa.

Odnośnie stosowania art. 82 uob, należy zaznaczyć, iż obowiązek przekazywania dokumentacji, o którym mowa w tym przepisie nie został uzależniony od okoliczności ważności badania sprawozdania finansowego.

Wyjaśnić należy również, że w przypadku naruszeń, o których mowa w art. 66 ust. 6 ustawy o rachunkowości, firma audytorska ma obowiązek przechowywać dokumentację odnośnie tych naruszeń. Zgodnie z art. 67 ust. 1 uob firma audytorska sporządza i przechowuje przez okres nie krótszy niż 5 lat dokumentację dotyczącą:

1) Naruszeń przepisów ustawy lub rozporządzenia nr 537/2014 oraz skutków tych naruszeń;

2) Środków podjętych w celu:

a) przeciwdziałania naruszeniom, o których mowa w pkt 1,

b) zmiany systemu wewnętrznej kontroli jakości.

Co więcej zgodnie z art. 67 ust. 8 uob w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub postępowania w sprawie odpowiedzialności firmy audytorskiej okres przechowywania dokumentacji klienta, akt badania lub też innych dokumentów istotnych dla oceny zgodności działalności firmy audytorskiej lub biegłych rewidentów z przepisami ustawy lub rozporządzenia nr 537/2014 ulega wydłużeniu do czasu przedawnienia okresu karalności przewinienia dyscyplinarnego.

W związku z tym, iż ewentualne wystąpienie nieważności badania z mocy prawa może powodować poważne konsekwencje prawne oraz finansowe (koszty dla różnych podmiotów), gdyż może pociągną za sobą różnego rodzaju szeroko rozumianą odpowiedzialność, niezbędne jest, aby firmy audytorskie oraz biegli rewidenci na każdym etapie badania sprawozdania finansowego dołożyli wszelkiej staranności i zwracali szczególną uwagę na dochowanie wymogów wynikających z przepisów praw, tak aby nie dopuścić do sytuacji naruszenia ww. przepisów. (...)"

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Pozostałe zagadnienia - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.