Facebook
Bilans 2020

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  BILANS 2020  »  Wycena aktywów i pasywów  »   Rozliczenie produkcji na dzień bilansowy w jednostce stosującej wyłącznie ...
POLECAMY
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Rozliczenie produkcji na dzień bilansowy w jednostce stosującej wyłącznie konta zespołu 4

Zeszyty Metodyczne Rachunkowości nr 9 (537) z dnia 1.05.2021

Prowadzimy działalność produkcyjną w niewielkim zakresie. Zapasy wyrobów ewidencjonujemy według kosztów wytworzenia na koncie 60. Zmianę stanu produktów ustalamy na koncie 49, księgując po stronie Wn koszt sprzedanych wyrobów, a po stronie Ma wartość przyjętych wyrobów w cenach rzeczywistych. Ewidencję kosztów prowadzimy tylko na kontach zespołu 4, w analityce wyszczególniając koszty produkcji, sprzedaży i zarządu. Czy ten sposób ustalania zmiany stanu produktów jest prawidłowy, czy może na konto 49 powinniśmy przeksięgować również koszty pośrednie produkcji? Czy musimy rozliczać odchylenia od cen ewidencyjnych?

Zasady ewidencji kosztów bieżącej działalności wyłącznie w układzie
rodzajowym w jednostce produkcyjnej

Koszty działalności operacyjnej dzieli się na rodzaje, dla których wyodrębnia się konta syntetyczne (konta księgi głównej). Podział ten może odpowiadać podziałowi tych kosztów w porównawczym rachunku zysków i strat stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości, który składa się z następujących pozycji kosztów: amortyzacja, zużycie materiałów i energii, usługi obce, podatki i opłaty, wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia, pozostałe koszty rodzajowe. Wykaz ten jednostka może rozbudować odpowiednio do swoich potrzeb. Na dzień bilansowy koszty układu rodzajowego przenosi się na wynik finansowy.

Ewidencja kosztów wyłącznie na kontach zespołu 4 polega na bieżącym księgowaniu wszystkich poniesionych kosztów działalności operacyjnej na podstawie dokumentów źródłowych, bez względu na okres, którego dotyczą. Oznacza to, że w danym okresie sprawozdawczym wykazywane są wszystkie koszty wytworzenia produktów, nawet tych, które nie zostały w tym okresie sprzedane.

Uwaga: W jednostkach produkcyjnych stosowanie wyłącznie kont zespołu 4 nie jest dobrym rozwiązaniem. Naszym zdaniem najlepszym wyborem w takich jednostkach będzie stosowanie pełnego rachunku kosztów, tj. zarówno kont zespołu 4, jak i kont zespołu 5 albo przyjęcie uproszczenia polegającego na ewidencji kosztów wyłącznie na kontach zespołu 5.

Ewidencjonując koszty tylko w układzie rodzajowym nie wszystkie poniesione koszty, np. z tytułu zużycia materiałów i energii, usług obcych, czy amortyzacji, przypadają w rzeczywistości na sprzedane wyroby, czyli część kosztów poniesiono w bieżącym okresie, a sprzedaż wyrobów, na które poniesiono te koszty, nastąpi dopiero w przyszłym okresie sprawozdawczym. Może też wystąpić sytuacja, w której w bieżącym okresie zostaną sprzedane wyroby gotowe, na które poniesiono koszty w poprzednim okresie.

W jednostkach produkcyjnych księgujących koszty jedynie w układzie rodzajowym, wskazane jest prowadzenie konta 49 "Rozliczenie kosztów", na którym księguje się:

  • wartość produktów gotowych i produkcji w toku, ustaloną na koniec okresu sprawozdawczego; jednostki produkcyjne, które koszty działalności operacyjnej ewidencjonują wyłącznie na kontach zespołu 4, wybierają zazwyczaj uproszczoną ewidencję wyrobów gotowych, określoną w art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy o rachunkowości; produktów gotowych nie obejmują wówczas ewidencją bilansową, lecz ich wartość odpisują bezpośrednio w koszty; metoda ta wiąże się jednak z koniecznością ustalania stanu produktów i jego wyceny oraz korekty kosztów o wartość tego stanu, nie później niż na dzień bilansowy, zapisem po stronie Wn konta 60 "Produkty gotowe i półprodukty", w korespondencji ze stroną Ma konta 49,
  • koszty rodzajowe podlegające rozliczeniu w czasie, gdy dotyczą następnych okresów sprawozdawczych i rozwiązanie utworzonych w poprzednich okresach sprawozdawczych rezerw na koszty,
  • koszty poniesione w poprzednich okresach, a obciążające koszty okresu sprawozdawczego, a także utworzenie rezerwy na koszty.

Na dzień bilansowy saldo konta 49 przenosi się na konto 86 "Wynik finansowy". Poprzez takie przeniesienie, poziom kosztów rodzajowych na koncie 86 zostaje skorygowany do wysokości odnoszącej się do danego okresu sprawozdawczego.

Uwaga: Przy uproszczonej ewidencji wyrobów gotowych, określonej w art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy o rachunkowości, nie prowadzi się konta 70-1 "Koszt sprzedanych produktów".

Jeśli mimo prowadzenia ewidencji kosztów wyłącznie na kontach zespołu 4 jednostka zdecyduje się objąć wyroby gotowe bieżącą ewidencją bilansową, to - na podstawie art. 28 ust. 11 pkt 1 ustawy o rachunkowości - zapasy wyrobów gotowych na dzień ich powstania ujmie w księgach rachunkowych według kosztów wytworzenia.

Koszt wytworzenia produktu, w myśl art. 28 ust. 3 ustawy o rachunkowości, obejmuje koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu. Koszty bezpośrednie obejmują wartość zużytych materiałów bezpośrednich, koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją i inne koszty poniesione w związku z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje w dniu wyceny. Do uzasadnionej, odpowiedniej do okresu wytwarzania produktu, części kosztów pośrednich zalicza się zmienne pośrednie koszty produkcji oraz tę część stałych, pośrednich kosztów produkcji, które odpowiadają poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych. Przy czym, na podstawie art. 28 ust. 4a ustawy o rachunkowości, jednostki mogą nie kalkulować kosztów niewykorzystanych zdolności produkcyjnych i odnosić je w całości w koszty produkcji, jeżeli za poprzedni rok obrotowy nie przekroczyły co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

1) 25.500.000 zł - w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,

2) 51.000.000 zł - w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,

3) 50 osób - w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

W celu ustalenia kosztu wytworzenia produktu, konieczne jest takie uszczegółowienie ewidencji kosztów na kontach rodzajowych, aby na podstawie dokonanych zapisów można było ustalić kwotę kosztów, które są uwzględniane w koszcie wytworzenia produktu gotowego. Trzeba także prowadzić odrębną ewidencję kosztów zarządu i sprzedaży, których nie zalicza się do kosztów wytworzenia produktów.

Przyjęcie produktów gotowych z produkcji do magazynu można księgować na podstawie dowodu "PW - Przyjęcie wyrobu", zapisem po stronie Wn konta 60, w korespondencji ze stroną Ma konta 49.

Ponadto, w przypadku stosowania do wyceny wyrobów stałych cen ewidencyjnych (por. art. 34 ust. 2 ustawy o rachunkowości), co miesiąc należy porównywać koszty zgromadzone na kontach zespołu 4 z kwotą ujętą po stronie Ma konta 49 i ustalać odchylenia od cen ewidencyjnych, odnosząc je na konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów", zapisem po stronie Wn lub Ma konta 49, w korespondencji ze stroną Ma lub Wn konta 62, celem dalszego ich rozliczenia. Jeżeli na koniec okresu nie ma zapasu wyrobów, to różnice pomiędzy kosztem wytworzenia a ceną przyjętą do ewidencji zapasów wyrobów gotowych można odnieść bezpośrednio na wynik finansowy, zapisem po stronie Wn lub Ma konta 49, w korespondencji ze stroną Ma lub Wn konta 70-1.

Zwracamy uwagę, iż w przypadku ewidencji bilansowej wyrobów gotowych na koncie 60, księgowaniu podlega także koszt wytworzenia sprzedanych produktów. Ujmuje się go na koncie 70-1 w oparciu o dowód "WZ - Wydanie na zewnątrz". Ustalając wynik finansowy metodą porównawczą, koszty sprzedanych produktów, tj. saldo konta 70-1, przenosi się na dzień bilansowy na konto 49.

Ustalenie zmiany stanu produktów przy sporządzaniu rachunku zysków i strat
w wariancie porównawczym

Prawo bilansowe wskazuje, iż koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów muszą być ujęte w księgach rachunkowych w tym samym roku obrotowym, co osiągnięte za ich przyczyną przychody. Oznacza to, że sporządzając rachunek zysków i strat w wariancie porównawczym należy dokonać korekty kosztów poprzez pozycję "Zmiana stanu produktów" (pozycja A.II - załącznik nr 1 i 5, pozycja A - załącznik nr 4). Występuje ona jako pozycja przychodów, ale służy korekcie kosztów i jest różnicą między stanem końcowym a początkowym produktów gotowych, półproduktów i produkcji w toku oraz rozliczeń międzyokresowych kosztów. W praktyce mogą wystąpić dwie sytuacje:

1) stan końcowy jest większy niż początkowy (zmiana stanu produktów ze znakiem "+"), co oznacza, że w bieżącym okresie jednostka poniosła koszty na wytworzenie produkcji (koszty te znajdują się w kosztach rodzajowych), której w bieżącym okresie nie sprzedała (koszty muszą zostać skorygowane na minus),

2) stan początkowy jest większy niż końcowy (zmiana stanu produktów ze znakiem "-"), co oznacza, że w bieżącym okresie jednostka sprzedała produkcję, której wytworzenie nastąpiło w okresach wcześniejszych (koszty muszą zostać skorygowane na plus).

Przy ustalaniu zmiany stanu produktów bierze się pod uwagę salda początkowe i końcowe następujących kont:

60 "Produkty gotowe i półprodukty" (60-0 "Produkty gotowe", 60-1 "Półprodukty"),
62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów",
64 "Rozliczenia międzyokresowe kosztów".

Co istotne, w przypadku rozliczeń międzyokresowych czynnych, ich wartość uwzględnia się w zmianie stanu produktów tylko wówczas, gdy koszt był wstępnie ujęty na koncie 40.

Przykład

I. Założenia:

Jednostka produkcyjna rozlicza koszty działalności operacyjnej wyłącznie na kontach zespołu 4 i prowadzi ewidencję bilansową wyrobów na koncie 60. W danym okresie jednostka sprzedała wyroby, których wartość według kosztu wytworzenia wyniosła: 393.000 zł. Według ewidencji analitycznej wartości poszczególnych kosztów rodzajowych w tym okresie były następujące:

Konto Koszty
ogółem (zł)
Koszty produkcji
(zł)
Koszty nieprodukcyjne (zł)
bezpośrednie pośrednie sprzedaży zarządu
40-0 "Amortyzacja" 200.000 100.000 38.000 2.000 60.000
40-1 "Zużycie materiałów i energii" 125.000 88.000 12.000 10.000 15.000
40-2 "Usługi obce" 80.000 70.000 2.000 6.000 2.000
40-3 "Podatki i opłaty" 30.000   26.000 800 3.200
40-4 "Wynagrodzenia" 94.000 76.000 4.000 4.000 10.000
40-5 "Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia" 21.000 16.700 900 800 2.600
40-9 "Pozostałe koszty rodzajowe" 62.000 9.000 3.000 20.000 30.000
Razem 612.000 359.700 85.900 43.600 122.800

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PW - przyjęcie produktów gotowych z produkcji do magazynu po koszcie wytworzenia: 359.700 zł + 85.900 zł =  445.600 zł 60 49
2. WZ - rozchód sprzedanych produktów z magazynu według rzeczywistego kosztu wytworzenia 393.000 zł 70-1 60
3. Przeksięgowanie na dzień bilansowy sald kont kosztów rodzajowych:      
   a) amortyzacja 200.000 zł 86 40-0
   b) zużycie materiałów i energii 125.000 zł 86 40-1
   c) usługi obce 80.000 zł 86 40-2
   d) podatki i opłaty 30.000 zł 86 40-3
   e) wynagrodzenia 94.000 zł 86 40-4
   f) ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia 21.000 zł 86 40-5
   g) pozostałe koszty rodzajowe 62.000 zł 86 40-9
   h) koszt sprzedanych wyrobów 393.000 zł 49 70-1
4. Przeksięgowanie na dzień bilansowy salda konta 49: 445.600 zł - 393.000 zł =  52.600 zł 49 86

III. Księgowania:

Rozliczenie produkcji na dzień bilansowy w jednostce stosującej wyłącznie konta zespołu 4

IV. Fragment porównawczego rachunku zysków i strat sporządzonego według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości:

Pozycja Wyszczególnienie Dane za rok obrotowy
(w złotych)
A. Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 52.600
I. Przychody netto ze sprzedaży produktów  
II. Zmiana stanu produktów
(zwiększenie - wartość dodatnia, zmniejszenie - wartość ujemna)
52.600
III. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki  
IV. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów  
B. Koszty działalności operacyjnej 612.000
I. Amortyzacja 200.000
II. Zużycie materiałów i energii 125.000
III. Usługi obce 80.000
IV. Podatki i opłaty 30.000
V. Wynagrodzenia 94.000
VI. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia 21.000
VII. Pozostałe koszty rodzajowe 62.000
VIII. Wartość sprzedanych towarów i materiałów  
C. Zysk (strata) ze sprzedaży (A - B) - 559.400*

Na wynik finansowy danego okresu wpływają koszty sprzedanych produktów (393.000 zł), koszty sprzedaży (43.600 zł) oraz koszty zarządu (122.800 zł), co daje ogółem kwotę: 559.400 zł.

Wycena aktywów i pasywów - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.