Facebook
Bilans 2020

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  BILANS 2020  »  Wycena aktywów i pasywów  »   Wycena na dzień bilansowy rozrachunków w walutach obcych
POLECAMY
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Wycena na dzień bilansowy rozrachunków w walutach obcych

Zeszyty Metodyczne Rachunkowości nr 3 (531) z dnia 1.02.2021
1. Kursy walut stosowane do wyceny na dzień bilansowy

Zasady wyceny aktywów i pasywów na dzień bilansowy regulują przepisy rozdziału 4 ustawy o rachunkowości, przy czym szczegółowe zasady przeliczania rozrachunków w walutach obcych na walutę polską zawiera stanowisko Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie rozrachunków z kontrahentami.

Rozrachunki z kontrahentami to należności i zobowiązania jednostki, powstałe w wyniku zawarcia przez nią transakcji zakupu-sprzedaży. Obejmują one długoterminowe i krótkoterminowe bezsporne należności i zobowiązania z tytułu:

1) dostaw materiałów, wyrobów, półproduktów, towarów i usług (określane jako rozrachunki z odbiorcami i dostawcami),

2) zakupu lub sprzedaży składników wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych (klasyfikowane jako pozostałe rozrachunki).

Rozrachunki z kontrahentami obejmują także przedpłaty (zaliczki, zadatki) na dostawę dóbr i usług. Przedpłaty przekazane stanowią element należności, których realizacja następuje w momencie dostawy lub zwrotu przekazanej kwoty. Zaś zaliczki otrzymane, to zobowiązania, z których jednostki się wywiązują w chwili realizacji dostawy lub zwrotu otrzymanej kwoty.

Jeżeli należności i zobowiązania z kontrahentami są wyrażone w walutach obcych, to w celu ujęcia ich w księgach rachunkowych należy przeliczyć je na walutę polską. Do przeliczenia stosuje się - na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o rachunkowości - kurs średni ogłoszony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski (NBP) z dnia poprzedzającego dzień przeprowadzenia transakcji zakupu-sprzedaży (jest to de facto kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji). Nierozliczone na dzień bilansowy rozrachunki z kontrahentami, w tym w walucie obcej, podlegają wycenie. W świetle art. 28 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o rachunkowości, należności wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności, a zobowiązania wycenia się w kwocie wymagającej zapłaty. Kwota wymaganej/wymagająca zapłaty jest to wartość należności/zobowiązania ustalona na dzień ich rozliczenia lub na dzień bilansowy, jako:

1) wartość należności/zobowiązania na dzień początkowego ujęcia w księgach rachunkowych (wartość nominalna),

2) minus otrzymane do dnia rozliczenia/dnia bilansowego spłaty (raty na poczet spłaty zobowiązania), przedpłaty wniesione przez kontrahentów, przyznane kontrahentom zmniejszenia ceny (w formie rabatów, uznanych reklamacji),

3) plus naliczone na dzień rozliczenia/dzień bilansowy odsetki (umowne, ustawowe, za opóźnienie w zapłacie), kary umowne, zasądzone koszty postępowania sądowego.

Z kolei wycena na dzień bilansowy należności od kontrahentów z zachowaniem zasady ostrożności oznacza konieczność zweryfikowania, czy ustalona na dzień bilansowy kwota wymaganej zapłaty odpowiada na ten dzień realnej wartości należności, tj. wartości możliwej do odzyskania (wartość odzyskiwalna). W przypadku gdy wartość należności możliwa do odzyskania na dzień bilansowy jest niższa od kwoty wymaganej zapłaty, jednostka odpowiednio obniża jej wartość przez dokonanie odpisu aktualizującego (por. art. 35b ustawy o rachunkowości). Następnie, jeżeli rozrachunki są wyrażone w walucie obcej, to ich kwotę wymaganej/wymagającą zapłaty przelicza się na walutę polską. Do przeliczenia stosuje się - na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości - obowiązujący na dzień bilansowy średni kurs ogłoszony dla danej waluty przez NBP. W 2020 r. w jednostkach, których rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, do wyceny na dzień bilansowy należy zastosować kursy walut ogłoszone przez NBP na 31 grudnia 2020 r., wynikające z tabeli kursów nr 255/A/NBP/2020. Jeżeli kurs waluty obcej zastosowany do przeliczenia rozrachunków z kontrahentami w walutach obcych na walutę polską na moment ujęcia ich w księgach różni się od kursu waluty obcej zastosowanego do ich wyceny na dzień bilansowy, to powstają różnice kursowe. Rozróżnia się różnice kursowe dodatnie i ujemne.

Rodzaj rozrachunków Różnice kursowe
dodatnie ujemne
Należności kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest wyższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest niższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach
Zobowiązania kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest niższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest wyższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach

Jeśli wycena bilansowa dotyczy należności objętych odpisem aktualizującym, to generalnie równolegle do wyceny tych należności po obowiązującym w tym dniu kursie waluty, dokonuje się przeliczenia uprzednio dokonanego odpisu aktualizującego. Należy jednak zauważyć, iż należności objęte 100% odpisem nie są wykazane w aktywach bilansu (ich wartość bilansowa wynosi zero). W takim przypadku jednostka może - naszym zdaniem - zrezygnować z bilansowej wyceny zarówno należności głównej, jak i odpisu aktualizującego dokonanego od tej należności.


2. Sposoby ujmowania różnic kursowych w księgach rachunkowych

Sposób ujmowania w księgach rachunkowych różnic kursowych reguluje art. 30 ust. 4 ustawy o rachunkowości. W świetle tego przepisu powstałe różnice kursowe ujmuje się w księgach rachunkowych jako przychody lub koszty finansowe. Jest to tzw. wynikowe rozliczanie różnic kursowych. Oznacza to, że różnice kursowe wpływają na wynik finansowy jednostki i są wykazywane w odpowiedniej pozycji rachunku zysków i strat.

W określonych przypadkach do rozliczania różnic kursowych stosuje się tzw. podejście bilansowe. Oznacza to, że różnice wpływają nie na wynik finansowy, lecz na odpowiednie pozycje aktywów wykazywanych w bilansie. Obowiązkowo podejście bilansowe stosuje się do rozliczania różnic kursowych powstałych przy wycenie zobowiązań związanych z nabyciem lub wytworzeniem środków trwałych, środków trwałych w budowie lub wartości niematerialnych i prawnych. Takie różnice kursowe (do momentu oddania tych składników do używania) zwiększają lub zmniejszają ich wartość początkową, tj. cenę nabycia lub koszt wytworzenia (por. art. 28 ust. 8 ustawy o rachunkowości).

W wyjątkowych sytuacjach różnice kursowe mogą być również zaliczane do kosztu wytworzenia produktów lub ceny nabycia towarów. Decyzję w tej kwestii podejmuje kierownik jednostki i zapisuje w polityce rachunkowości. Z treści art. 28 ust. 4 ustawy o rachunkowości wynika bowiem, iż w przypadkach uzasadnionych niezbędnym, długotrwałym przygotowaniem towaru lub produktu do sprzedaży bądź długim okresem wytwarzania produktu, cenę nabycia lub koszt wytworzenia można zwiększyć o koszty obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu finansowania zapasu towarów lub produktów w okresie ich przygotowania do sprzedaży bądź wytworzenia i związanych z nimi różnic kursowych, pomniejszone o przychody z tego tytułu.


3. Prezentacja skutków wyceny bilansowej w sprawozdaniu finansowym

W ewidencji księgowej różnice kursowe rozliczane wynikowo ujmuje się odrębnie, tj. dodatnie różnice kursowe ujmuje się na koncie 75-0 "Przychody finansowe", a ujemne - na koncie 75-1 "Koszty finansowe". Natomiast w rachunku zysków i strat prezentuje się je (zgodnie z zasadą ustalania wyniku operacji finansowych, określoną w art. 42 ust. 3 ustawy o rachunkowości) po ich skompensowaniu, tj. per saldem. Nadwyżkę dodatnich różnic kursowych nad ujemnymi wykazuje się w rachunku zysków i strat (załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości) w przychodach finansowych w pozycji J.V (wariant kalkulacyjny) lub G.V (wariant porównawczy) - jako inne przychody finansowe. Natomiast nadwyżkę ujemnych różnic kursowych nad dodatnimi wykazuje się w kosztach finansowych (załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości) w pozycji K.IV (wariant kalkulacyjny) lub H.IV (wariant porównawczy) - jako inne koszty finansowe. Różnice kursowe rozliczane bilansowo, tj. zwiększające lub zmniejszające wartości aktywów, prezentuje się w odpowiedniej pozycji aktywów bilansu, dotyczącej wycenianego składnika.


4. Przykłady liczbowe ilustrujące ewidencję różnic kursowych i ich prezentację w sprawozdaniu finansowym

Przykład

Wycena należności i zobowiązań z tytułu dostaw i usług na dzień bilansowy

I. Założenia:

  1. Spółka "Y" wykazuje na dzień bilansowy (31 grudnia 2020 r.) należność handlową na kwotę: 85.000 EUR, przeliczoną na złote w dniu zarachowania po kursie: 4,4961 zł/EUR, oraz zobowiązanie handlowe na kwotę: 50.000 EUR, przeliczone na złote w dniu zarachowania po kursie: 4,4799 zł/EUR.
  2. Na dzień bilansowy (31 grudnia 2020 r.) średni kurs NBP wynosi: 4,6148 zł/EUR.
  3. Zgodnie z polityką rachunkowości spółka sporządza porównawczy rachunek zysków i strat według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.

II. Wycena rozrachunków na dzień bilansowy:

Pozycja Wartość księgowa (EUR) Kurs Wartość Różnice kursowe
historyczny (zł/EUR) z 31.12.2020 r. (zł/EUR) historyczna (zł) na 31.12.2020 r. (zł) dodatnie (zł) ujemne (zł)
Należności 85.000 4,4961 4,6148 382.168,50 392.258,00 10.089,50  
Zobowiązania 50.000 4,4799 4,6148 223.995,00 230.740,00   6.745,00

III. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - różnice kursowe wynikające z wyceny bilansowej:      
   a) należności 10.089,50 zł 20 75-0
   b) zobowiązania 6.745,00 zł 75-1 21

IV. Księgowania:

Wycena należności i zobowiązań z tytułu dostaw i usług na dzień bilansowy

V. Fragment rachunku zysków i strat (wariant porównawczy):

Pozycja Wyszczególnienie Dane za 2020 r.
(w złotych)
G. Przychody finansowe 3.344,50
V. Inne 3.344,50

Przykład

Wycena należności z tytułu dostaw i usług, objętej odpisem aktualizującym

I. Założenia:

  1. Spółka "X" wykazuje na dzień bilansowy należność handlową od kontrahenta zagranicznego w kwocie: 8.500 EUR, przeliczoną na złote w dniu zarachowania po kursie: 4,4799 zł/EUR. Należność ta jest objęta 60% odpisem aktualizującym. 
  2. Na dzień bilansowy (31 grudnia 2020 r.) średni kurs NBP wynosi: 4,6148 zł/EUR.
  3. Zgodnie z polityką rachunkowości spółka sporządza porównawczy rachunek zysków i strat według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.

II. Wycena należności na dzień bilansowy:

Pozycja Wartość księgowa (EUR) Kurs Wartość Różnice kursowe
historyczny (zł/EUR) z 31.12.2020 r. (zł/EUR) historyczna (zł) na 31.12.2020 r. (zł) dodatnie (zł) ujemne (zł)
Należność 8.500 4,4799 4,6148 38.079,15 39.225,80 1.146,65  
Odpis aktualizujący 8.500 × 60% = 5.100 4,4799 4,6148 22.847,49 23.535,48   687,99

III. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - wycena bilansowa należności wyrażonej w euro:      
   a) dodatnia różnica kursowa 1.146,65 zł 20 75-0
   b) równolegle - wycena odpisu aktualizującego 687,99 zł 75-1 28

IV. Księgowania:

Wycena należności z tytułu dostaw i usług, objętej odpisem aktualizującym

V. Fragment rachunku zysków i strat (wariant porównawczy):

Pozycja Wyszczególnienie Dane za 2020 r.
(w złotych)
G. Przychody finansowe 458,66
V. Inne 458,66

Przykład

Wycena bilansowa zobowiązania z tytułu zakupu środka trwałego

I. Założenia:

  1. Spółka "Y" wykazuje na dzień bilansowy (31 grudnia 2020 r.) zobowiązanie wobec kontrahenta zagranicznego z tytułu zakupu środka trwałego na kwotę: 100.000 EUR, przeliczone na złote w dniu zarachowania po kursie: 4,5288 zł/EUR; na dzień bilansowy środek trwały nie został oddany do używania.
  2. Na dzień bilansowy (31 grudnia 2020 r.) średni kurs NBP wynosi: 4,6148 zł/EUR.

II. Wycena rozrachunków na dzień bilansowy:

Pozycja Wartość księgowa (EUR) Kurs Wartość Różnice kursowe
historyczny (zł/EUR) z 31.12.2020 r. (zł/EUR) historyczna (zł) na 31.12.2018 r. (zł) dodatnie (zł) ujemne (zł)
Zobowiązanie z tytułu zakupu środka trwałego 100.000 4,5288 4,6148 452.880 461.480   8.600

III. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - różnice kursowe wynikające z wyceny bilansowej zobowiązania z tytułu zakupu środka trwałego 8.600 zł 08 24

IV. Księgowania:

Wycena bilansowa zobowiązania z tytułu zakupu środka trwałego

Uwaga Ujemne różnice kursowe w kwocie: 8.600 zł zwiększą wartość środka trwałego w budowie wykazaną w pozycji A.II.2 aktywów bilansu sporządzanego według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.


5. Przedpłaty, zaliczki, zadatki wyrażone w walucie obcej

W przypadku gdy jednostka wpłaciła lub otrzymała przedpłatę (zaliczkę, zadatek) przed dniem bilansowym, a realizacja dostawy nastąpi w roku następnym, kwota tej zaliczki widnieje w księgach rachunkowych na dzień bilansowy. W świetle art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości, składniki aktywów (z wyłączeniem udziałów w jednostkach podporządkowanych wycenianych metodą praw własności) i pasywów wycenia się na dzień bilansowy po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez NBP. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, że wszystkie aktywa i pasywa (z pewnym wyłączeniem) należy na dzień bilansowy wycenić według średniego kursu NBP obowiązującego na ten dzień. Należy jednak zauważyć, iż ze wskazówek zawartych w pkt 6.18 Krajowego Standardu Rachunkowości nr 11 "Środki trwałe" wynika, że przedpłaty/zaliczki udzielone na poczet pozyskania środka trwałego - wyrażone w walucie obcej - przelicza się na walutę polską jedynie na moment ich przekazania. Ze względu na ich treść ekonomiczną nie dokonuje się ponownej wyceny przekazanych przedpłat/zaliczek, ani na dzień bilansowy, ani na dzień przeprowadzenia transakcji zakupu (przyjęcia dostawy).

Powyższą zasadę - według stanowiska w sprawie rozrachunków z kontrahentami - stosuje się również do:

1) należności z tytułu przekazanych przedpłat w walucie obcej na poczet pozyskania składnika wartości niematerialnej i prawnej, składnika zapasów oraz wykonania usług,

2) zobowiązań wobec odbiorcy z tytułu przedpłat otrzymanych w walucie obcej na poczet wykonania dostaw i usług.

Wycena aktywów i pasywów - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.