Wyszukaj

Jak szukać?»

Do 28 lutego br. pracodawca powiadamia ZUS o zarobkach emerytów/rencistów uzyskanych w 2016 r.Do 28 lutego br. pracodawca przekazuje ubezpieczonym informacje o danych wykazanych w raportach przesłanych do ZUS za 2016 r.28 lutego 2017 r. (wtorek) mija ostateczny termin przekazania do US drogą elektroniczną oraz podatnikowi: PIT-11, PIT-8C, IFT-1R, PIT-40, PIT-R
Zamknij
Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Składki, zasiłki, emerytury  »  Zasiłki i inne świadczenia  »   Podstawa wymiaru zasiłku należnego zleceniobiorcy
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Podstawa wymiaru zasiłku należnego zleceniobiorcy

Gazeta Podatkowa nr 57 (1307) z dnia 18.07.2016
Bożena Dziuba

Zleceniobiorca podlegający ubezpieczeniu chorobowemu, które jest dla niego dobrowolne, w razie choroby, macierzyństwa lub też konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem bądź innym chorym członkiem rodziny, może - po spełnieniu określonych przez ustawodawcę warunków - skorzystać z odpowiedniego w danej okoliczności świadczenia. Podstawę jego wymiaru z reguły stanowi przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy, chyba że prawo do świadczenia uzyska przed upływem tego okresu.

Średnia z 12 lub pełnych miesięcy

Zleceniobiorca zaliczany jest do ubezpieczonych niebędących pracownikami, dla których podstawę wymiaru zasiłku ustala się na zasadach określonych w rozdziale 9 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwanej ustawą zasiłkową, z uwzględnieniem niektórych przepisów dotyczących pracowników.

Oznacza to, że podstawę tę z reguły stanowi odpowiednio:

  • przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy/prawo do świadczenia lub
     
  • przeciętny miesięczny przychód za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia - gdy niezdolność do pracy/prawo do świadczenia powstanie przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia chorobowego.

Pełnym miesiącem kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego dla ubezpieczonych niebędących pracownikami, zgodnie z wyjaśnieniami ZUS zawartymi w komentarzu do ustawy zasiłkowej, dostępnym na stronie internetowej www.zus.pl, jest miesiąc, w którym ubezpieczenie rozpoczyna się od pierwszego dnia miesiąca (np. 1 lutego, 1 marca, 1 kwietnia). Jako niepełny kalendarzowy miesiąc ubezpieczenia traktuje się zatem m.in. miesiąc, w którym przed datą objęcia ubezpieczeniem przypada sobota lub dzień ustawowo wolny od pracy (np. maj 2016 r., gdy ubezpieczeniem chorobowym dana osoba została objęta 2 maja 2016 r.).

Ponadto uwzględnieniu podlega przychód uzyskany za okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, z tytułu którego przysługuje zasiłek. Za taki nieprzerwany okres uważa się także kolejne nieprzerwane okresy podlegania ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu kolejnych umów zlecenia zawartych z tym samym zleceniodawcą oraz okresy, między którymi wystąpiła przerwa przypadająca na niedzielę lub inny dzień ustawowo wolny od pracy.

Przeciętny miesięczny przychód stanowiący podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się przez podzielenie przychodu ubezpieczonego za okres odpowiednio 12 lub pełnych miesięcy ubezpieczenia przez liczbę miesięcy, w których przychód ten został osiągnięty (przykład 1).

Przez przychód natomiast należy rozumieć kwotę stanowiącą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe zleceniobiorcy, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składki na to ubezpieczenie.

Bez uzupełniania

Podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo była ona krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe. Po dłuższej przerwie między świadczeniami podstawę kolejnego ustala się na nowo.

Jeśli się zdarzy, że w uwzględnianych miesiącach przychód zleceniobiorcy uległ zmniejszeniu wskutek niewykonywania pracy w okresie pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego albo odbywania ćwiczeń wojskowych, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego:

  • wyłącza się przychód za miesiące, w których ubezpieczony wykonywał pracę przez mniej niż połowę miesiąca,
     
  • przyjmuje się przychód za miesiące, w których ubezpieczony wykonywał pracę przez co najmniej połowę miesiąca - przychód ten podlega uwzględnieniu w kwocie faktycznie wypłaconej, a więc bez uzupełnienia do pełnego miesiąca.

Przy czym w przypadku, gdy przychód ubezpieczonego w każdym miesiącu uległ zmniejszeniu z wymienionych wyżej przyczyn, uwzględnieniu podlega przychód za wszystkie miesiące.

Jeśli natomiast zmniejszenie przychodu nastąpiło z innych przyczyn niż wskazane wyżej, to przychód za taki miesiąc nie podlega wyłączeniu z tej podstawy. Zostaje uwzględniony, w kwocie faktycznie wypłaconej, nawet jeśli w danym miesiącu zlecenie było wykonywane przez mniej niż połowę miesiąca.

Niepełny miesiąc ubezpieczenia

Jeśli niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, podstawę wymiaru zasiłku stanowi:

  • najniższa miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składki na to ubezpieczenie - w przypadku ubezpieczonych, dla których jest określona najniższa podstawa wymiaru składek,
     
  • kwota przychodu ustalona w umowie przypadająca za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku, po odliczeniu wartości odpowiadającej 13,71% - dla zleceniobiorców, dla których odpłatność za wykonywanie umowy określono kwotowo,
     
  • kwota przeciętnego miesięcznego przychodu innych ubezpieczonych, z którymi płatnik składek zawarł takie same lub podobne umowy - w przypadku zleceniobiorców, dla których odpłatność za wykonywanie umowy określono w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

Przy czym, jeżeli u płatnika składek w miesiącu, w którym powstało prawo do zasiłku, nie ma innych ubezpieczonych, których przychód powinien zostać przyjęty, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przychód osiągnięty przez ubezpieczonego.

Jeśli jednak okres ubezpieczenia chorobowego rozpoczął się po przerwie nieprzekraczającej 30 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu, przy ustaleniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego stosuje się odpowiednio przepis art. 37 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Oznacza to, że przyjmuje się przychód ubezpieczonego za miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy (prawo do zasiłku), po uzupełnieniu go do pełnej miesięcznej kwoty, od której zostałaby opłacona składka na ubezpieczenie chorobowe, gdyby osoba ta podlegała ubezpieczeniu chorobowemu przez pełny miesiąc kalendarzowy. Co istotne, przychód podlega uzupełnieniu także za okres niezdolności do pracy, za który ubezpieczonemu przysługuje zasiłek, przypadającej w miesiącu kalendarzowym, w którym powstała niezdolność do pracy (przykład 2).


Kwota uzupełnionego do pełnego miesiąca przychodu nie może przekraczać kwoty 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, po pomniejszeniu o kwotę odpowiadającą 13,71%.


Jeżeli niezdolność do pracy powstała w drugim kalendarzowym miesiącu ubezpieczenia chorobowego i trwa nieprzerwanie cały miesiąc (od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca), a pierwszy miesiąc ubezpieczenia jest niepełnym kalendarzowym miesiącem, przy obliczaniu podstawy wymiaru zasiłku uwzględniana jest podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za pierwszy kalendarzowy miesiąc ubezpieczenia chorobowego.

Przykład 1

Pan Krzysztof był zatrudniony na umowę zlecenia u tego samego zleceniodawcy w okresie:

1) od 2 stycznia do 30 czerwca 2015 r.,

2) od 3 sierpnia do 31 października 2015 r. oraz

3) od 2 listopada 2015 r. do 30 czerwca 2016 r.

Z tego tytułu we wskazanych okresach podlegał m.in. dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

Ubezpieczony ten chorował przez 14 dni czerwca 2016 r. Ponieważ posiadał on wymagany 90-dniowy okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, nabył prawo do zasiłku chorobowego za cały okres udokumentowanej zaświadczeniem lekarskim ZUS ZLA niezdolności do pracy.

Przy ustalaniu podstawy wymiaru należnego panu Krzysztofowi zasiłku chorobowego, biorąc pod uwagę fakt, iż:

  • między pierwszą a drugą umową zlecenia była przerwa - przychód z pierwszej umowy nie będzie brany pod uwagę,
     
  • między drugą a trzecią umową zlecenia wprawdzie również była przerwa, ale przypadała ona na dzień ustawowo wolny od pracy (Święto Wszystkich Świętych) - zostanie uwzględniony przychód z obu tych umów,
     
  • druga umowa rozpoczęła się w trakcie miesiąca (tj. od dnia 3 sierpnia 2015 r.) - zostanie pominięty przychód z tego pierwszego miesiąca drugiej umowy zlecenia.

Tym samym przeciętny miesięczny przychód stanowiący podstawę wymiaru zasiłku chorobowego został obliczony poprzez podzielenie przychodu zleceniobiorcy za okres od września 2015 r. do maja 2016 r., tj. za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia poprzedzające powstanie niezdolności do pracy, przez 9 (tj. liczbę uwzględnianych miesięcy).


Przykład 2

Pani Magdalena przez dwa lata, do 31 maja 2016 r. włącznie, pracowała na etacie, po czym z dniem 20 czerwca 2016 r. zatrudniła się na umowę zlecenia i z tego tytułu (również od 20 czerwca 2016 r.) przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Odpłatność za wykonywanie umowy zlecenia określono w kwotowej stawce godzinowej.

W dniu 5 lipca 2016 r. ubezpieczona ta stała się niezdolna do pracy z powodu choroby. Ponieważ przerwa między okresami ubezpieczenia chorobowego nie przekracza 30 dni i łącznie daje ponad 90 dni ubezpieczenia chorobowego, pani Magdalena nabyła prawo do zasiłku chorobowego za cały okres orzeczonej zaświadczeniem lekarskim ZUS ZLA niezdolności do pracy, tj. od 5 do 31 lipca 2016 r.

Biorąc pod uwagę, iż niezdolność ta powstała przed upływem pełnego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia chorobowego oraz okres ubezpieczenia chorobowego rozpoczął się po przerwie nieprzekraczającej 30 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przychód ubezpieczonej za miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, tj. za lipiec 2016 r. po uzupełnieniu do pełnej miesięcznej kwoty, od której zostałaby opłacona składka na ubezpieczenie chorobowe, gdyby ubezpieczona podlegała temu ubezpieczeniu przez pełny miesiąc kalendarzowy.

Z tytułu świadczonej w lipcu 2016 r. w ramach umowy zlecenia pracy pani Magdalena otrzymała wynagrodzenie w wysokości 384 zł, co po odliczeniu 13,71% daje kwotę 331,35 zł (tj. 384 zł - 384 zł × 13,71%). Podstawa wymiaru zasiłku, po uzupełnieniu przychodu za lipiec do pełnego miesiąca, wynosi zatem 2.567,96 zł, co wynika z wyliczenia:

331,35 zł : 4 dni × 31 dni = 2.567,96 zł.


Umowa zlecenia zawarta z własnym pracodawcą

Nierzadko umowa zlecenia zawierana jest z pracodawcą, z którym osoba wykonująca umowę pozostaje w stosunku pracy lub w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. W takim przypadku ubezpieczonemu przysługuje tylko jedno świadczenie chorobowe. Podstawę jego wymiaru stanowi wynagrodzenie ze stosunku pracy, które za poszczególne (uwzględniane) miesiące sumuje się z wynagrodzeniem uzyskanym z tytułu pracy wykonywanej w ramach umowy zlecenia.

Z tym zastrzeżeniem, że wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia:

  • traktowane jest tu jak składnik wynagrodzenia przysługujący do określonego terminu, tj. jeśli umowa zlecenia zawarta z pracownikiem zakończy się:
     
    • przed rozpoczęciem niezdolności do pracy - wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w ogóle nie zostanie uwzględnione,
       
    • w trakcie niezdolności do pracy - wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia powinno być od następnego dnia po zakończeniu umowy zlecenia wyłączone z podstawy wymiaru zasiłku,
       
  • należy uwzględniać w podstawie wymiaru zasiłku w kwocie faktycznie wypłaconej, bez uzupełniania,
     
  • podlega uwzględnieniu niezależnie od tego, czy podlega zmniejszeniu za okres absencji chorobowej (nie ma do niego zastosowania przepis określony w art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Ponadto przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego uwzględnia się wynagrodzenie z tytułu kolejnych umów:

  • trwających bez przerwy albo
     
  • gdy przerwa między umowami przypada na dzień ustawowo wolny od pracy lub też
     
  • gdy umowy zawierane są na nakładające się okresy.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 372)

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Zasiłki i inne świadczenia - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60