Bilans 2016
Wyszukaj

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  BILANS 2016  »  Wycena aktywów i pasywów  »   Wycena bilansowa zobowiązań
Prenumerata 2018
Przewodniki on-line Księgowego i Kadrowego
POMOCNIKI Księgowego. BOGATE SERWISY INTERNETOWE DLA KSIĘGOWYCH
Aplikacja dla Księgowych ! - ASYSTENT GOFIN - POZNAJ I POBIERZ - www.asystent.gofin.pl
www.sklep.gofin.pl
POLECAMY
P R E N U M E R A T A
www.gazetapodatkowa.gofin.pl
Bilans 2016 - ważne informacje
Harmonogram prac dotyczących sprawozdania finansowego za 2016 r.
IV kwartał 2016 r.
 
Na dzień bilansowy, tzn. 31 grudnia 2016 r.
 
Nie później niż do 26 marca 2017 r.
 
Nie później niż do końca marca 2017 r.
 
Harmonogram prac dotyczących sprawozdania finansowego za 2016 rok
Terminy i metody inwentaryzacji aktywów i pasywów
Generalnie inwentaryzację przeprowadza się na ostatni dzień każdego roku obrotowego, czyli w jednostkach, których rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym - na 31 grudnia 2016 r. Inwentaryzację niektórych aktywów można jednak rozpocząć w październiku 2016 r. a zakończyć do 15 stycznia 2017 r., są to m.in.:
 
Terminy i metody inwentaryzacji aktywów i pasywów
Podmioty zobowiązane do badania sprawozdania finansowego za 2016 r.
Badaniu za 2016 r. - w świetle art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości - podlegają roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych oraz roczne sprawozdania finansowe - kontynuujących działalność:
Podmioty zobowiązane do badania sprawozdania finansowego za 2016 r.
Uproszczone sprawozdanie finansowe za 2016 r. jednostki małej
Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym, o którym mowa w art. 45 ustawy o rachunkowości, dla jednostek małych korzystających z uproszczeń odnoszących się do sprawozdania finansowego określono w załączniku nr 5 do ustawy o rachunkowości.
Uproszczone sprawozdanie finansowe za 2016 r. jednostki małej
Uproszczone sprawozdanie finansowe za 2016 r. jednostki mikro
Uproszczenia dla jednostek mikro dotyczą przede wszystkim możliwości sporządzania przez te jednostki uproszczonego sprawozdania finansowego. Zakres informacyjny sprawozdania finansowego jednostek mikro określony został w załączniku nr 4 do ustawy o rachunkowości.
Uproszczone sprawozdanie finansowe za 2016 r. jednostek mikro
Sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR mają obowiązek sporządzać tylko ściśle określone podmioty
Przepisy ustawy o rachunkowości ściśle określają, które jednostki mają obowiązek, a które prawo do stosowania MSR przy sporządzaniu sprawozdań finansowych.
Sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR mają obowiązek sporządzać tylko ściśle określone podmioty
Kursy średnie NBP stosowane do wyceny bilansowej
W jednostkach, w których rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, do wyceny składników aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych, dokonywanej na dzień 31 grudnia 2016 r., należy zastosować średnie kursy dla poszczególnych walut ogłoszone przez Narodowy Bank Polski w tabeli kursów nr 252/A/NBP/2016 z 30 grudnia 2016 r.
Kursy średnie NBP stosowane do wyceny bilansowej
A A A  poleć artykuł   drukuj artykuł

Wycena bilansowa zobowiązań

Gazeta Podatkowa nr 99 (1349) z dnia 12.12.2016
Dorota Przybyszewska

Zobowiązania na dzień bilansowy należy zinwentaryzować i wycenić, zasadniczo w kwocie wymagającej zapłaty. W bilansie prezentuje się je w pasywach jako długo- lub krótkoterminowe, w zależności od terminu ich zapłaty.

Inwentaryzacja

Zobowiązania wobec kontrahentów mogą zostać zinwentaryzowane na koniec roku poprzez uczestnictwo w uzgodnieniu sald rozrachunków - jeśli wierzyciel przyśle do dłużnika pismo z prośbą o potwierdzenie salda swoich należności, to dokonanie przez dłużnika pisemnego potwierdzenia tego salda powoduje zinwentaryzowanie salda należności u wierzyciela i zobowiązania u dłużnika. Trzeba jednak podkreślić, że z inicjatywą uzgodnienia rozrachunków występuje wierzyciel (art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości). Dłużnik oczekuje na przysłanie przez wierzyciela pisma z prośbą o potwierdzenie salda. Jeśli pismo to nie nadejdzie, dłużnik nie ma obowiązku wysyłania potwierdzenia salda swojego zobowiązania do wierzyciela. Wtedy zobowiązania inwentaryzuje drogą weryfikacji (art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy).

Należy przy tym pamiętać, że zobowiązania od osób nieprowadzących ksiąg rachunkowych czy z tytułów publicznoprawnych podlegają inwentaryzacji wyłącznie drogą weryfikacji (wierzyciel nie inwentaryzuje ich drogą potwierdzenia salda). Inwentaryzacja zobowiązań w drodze weryfikacji za 2016 r. odbywa się według stanu na dzień 31 grudnia 2016 r.

Wycena na dzień bilansowy

Zobowiązania figurują w księgach rachunkowych w wartości nominalnej na kontach 21 "Rozrachunki z dostawcami", 22 "Rozrachunki publicznoprawne", 23 "Rozrachunki z pracownikami" (w tym 23-0 "Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń", 23-4 "Pozostałe rozrachunki z pracownikami"), 24 "Pozostałe rozrachunki". Na dzień bilansowy zobowiązania wycenia się generalnie w kwocie wymagającej zapłaty. Jednak zobowiązania finansowe (w tym z tytułu kredytów, pożyczek, emisji dłużnych papierów wartościowych) wycenić należy według skorygowanej ceny nabycia, a jeżeli jednostka przeznacza je do sprzedaży w okresie do 3 miesięcy, to według wartości rynkowej lub inaczej określonej wartości godziwej (art. 28 ust. 1 pkt 8 i 8a ustawy o rachunkowości).

Wycena w kwocie wymagającej zapłaty wierzycielowi według stanu na dzień bilansowy skutkuje koniecznością naliczenia odsetek umownych lub ustawowych od zobowiązań, w tym z tytułu zwłoki w zapłacie. Odsetki te zarachowuje się zasadniczo na konto 75-1 "Koszty finansowe", z wyjątkiem dotyczących zobowiązań z tytułu budowy środków trwałych czy inwestycji w nieruchomości oraz zakupu wartości niematerialnych i prawnych za okres przed przyjęciem ich do używania - odsetki te, zgodnie z art. 28 ust. 8 ustawy, zwiększają wartość początkową tych składników majątku. Księguje się je na koncie 08 "Środki trwałe w budowie", gdy dotyczą budowy środków trwałych lub nieruchomości inwestycyjnych, albo na koncie 65 "Pozostałe rozliczenia międzyokresowe", gdy dotyczą zakupu wartości niematerialnych i prawnych (z racji tego, że nakłady na nabycie tych składników majątku przed oddaniem ich do używania księguje się na koncie 30 "Rozliczenie zakupu", a nie 08).

Odsetki z tytułu umów o dostawy towarów i usług nalicza się zgodnie z ustawą o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 684) lub art. 481 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.) - więcej informacji na ten temat zawierał artykuł "Wycena bilansowa należności" zamieszczony w GP nr 95 z 2016 r. na str. 12. Wartość bilansową zobowiązania może też zwiększyć zryczałtowana rekompensata w wysokości 40 euro za koszty dochodzenia należności, naliczana zgodnie z ustawą o terminach zapłaty, którą księguje się na koncie 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne".

Jeżeli zobowiązania wyrażone są w walucie obcej, na dzień bilansowy należy je przeliczyć według kursu średniego NBP ogłoszonego na dzień bilansowy. Różnice kursowe odnosi się na konto 75-1 lub 75-0 "Przychody finansowe", z wyjątkiem różnic kursowych dotyczących zobowiązań z tytułu budowy środków trwałych czy inwestycji w nieruchomości oraz zakupu wartości niematerialnych i prawnych powstałych przed przyjęciem ich do używania. Naliczone na dzień bilansowy różnice kursowe od zobowiązań dotyczących środków trwałych i inwestycji w nieruchomości księguje się na koncie 08, a wartości niematerialnych i prawnych na koncie 65.

Jeśli chodzi o zobowiązania finansowe, należy generalnie wyceniać je w skorygowanej cenie nabycia, zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz. U. z 2001 r. nr 149, poz. 1674 ze zm.). Skorygowana cena nabycia to cena nabycia, w jakiej składnik zobowiązań finansowych został po raz pierwszy wprowadzony do ksiąg rachunkowych, pomniejszona o spłaty wartości nominalnej, odpowiednio skorygowana o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową składnika i jego wartością w terminie wymagalności, wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej.

Obliczenie prawidłowej wartości zobowiązań finansowych zgodnie z przepisami wskazanego rozporządzenia jest skomplikowane. Warto wskazać, że jednostki, które za poprzedni rok obrotowy nie przekroczyły co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

  • 17.000.000 zł sumy aktywów bilansu na koniec roku,
     
  • 34.000.000 zł przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
     
  • 50 osób średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty

mogą nie stosować tego rozporządzenia.

Mówi o tym art. 28b ust. 1 ustawy o rachunkowości. Przy czym przepisu tego nie stosuje się do jednostek, o których mowa w art. 3 ust. 1e pkt 1-6 ustawy, a także do jednostek mikro (inny przepis, art. 28a ustawy, stanowi, że jednostki mikro nie wyceniają aktywów i pasywów w wartości godziwej i skorygowanej cenie nabycia).

W sytuacji gdy jednostka nie stosuje do wyceny zobowiązań finansowych przepisów przywołanego rozporządzenia, wycenia je w kwocie wymagającej zapłaty. Wymaga to m.in. naliczenia odsetek przypadających do zapłaty do dnia bilansowego (przykłady 1-3).

Prezentacja w bilansie

W bilansie jako zobowiązania długoterminowe prezentuje się te, które powstały z innych tytułów niż dostawy i usługi, a termin ich płatności przypada w całości lub części po roku od dnia bilansowego (przykłady 2 i 3). W odniesieniu do bilansu na dzień 31 grudnia 2016 r. - są to zobowiązania przypadające do spłaty w 2018 r. i dalej. Zobowiązania te prezentuje się w pasywach bilansu sporządzanego według załącznika nr 1 do ustawy w następującym podziale:

  • wobec jednostek powiązanych - w pozycji B.II.1,
     
  • wobec pozostałych jednostek, w których jednostka posiada zaangażowanie w kapitale - w pozycji B.II.2,
     
  • wobec pozostałych jednostek - w pozycji B.II.3 w dodatkowym podziale na: kredyty i pożyczki (tu: kredyty ujęte na koncie 13-4 "Kredyty bankowe" i pożyczki ujęte na koncie 24, bez względu na cel ich zaciągnięcia, a także kredyt w rachunku bieżącym, czyli saldo kredytowe konta 13-0 "Rachunek bieżący"), zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych (w tym m.in. z tytułu wyemitowania przez jednostkę obligacji i innych długoterminowych dłużnych papierów wartościowych, np. listów zastawnych, certyfikatów inwestycyjnych), inne zobowiązania finansowe (w tym m.in. zobowiązania wobec finansującego z tytułu przyjęcia w leasing finansowy środków trwałych), zobowiązania wekslowe oraz inne zobowiązania (m.in. z tytułu zakupu środków trwałych, z tytułu kaucji gwarancyjnych zatrzymanych wykonawcom środków trwałych lub inwestycji w nieruchomości).

Z kolei zobowiązania krótkoterminowe to ogół zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz inne zobowiązania, które są płatne w całości lub części w ciągu roku od dnia bilansowego (w odniesieniu do sprawozdania finansowego za 2016 r. - te, które są płatne w 2017 r.). Wykazuje się je w pasywach bilansu sporządzanego według załącznika nr 1 do ustawy w następującym układzie:

  • wobec jednostek powiązanych - w pozycji B.III.1, z podziałem na zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz inne,
     
  • wobec pozostałych jednostek, w których jednostka posiada zaangażowanie w kapitale - w pozycji B.III.2, z podziałem na zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz inne,
     
  • wobec pozostałych jednostek - w pozycji B.III.3, w podziale na: kredyty i pożyczki, zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych, inne zobowiązania finansowe, zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zaliczki otrzymane na dostawy i usługi, zobowiązania wekslowe, zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych tytułów publicznoprawnych, zobowiązania z tytułu wynagrodzeń oraz inne zobowiązania,
     
  • fundusze specjalne - w pozycji B.III.4.

W bilansie sporządzanym według załącznika nr 4 do ustawy (dla jednostek mikro) zobowiązania długo- i krótkoterminowe prezentuje się łącznie w pozycji B pasywów "Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania", wyodrębniając kwotę zobowiązań z tytułu pożyczek i kredytów. Natomiast we wzorze z załącznika nr 5 do ustawy (dla jednostek małych) zobowiązania dzieli się na długoterminowe - pozycja B.II pasywów - z wyodrębnieniem kredytów i pożyczek, i na krótkoterminowe - pozycja B.III pasywów - z wyszczególnieniem kredytów i pożyczek, zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz funduszy specjalnych.

Jak wskazano, do zobowiązań krótkoterminowych zalicza się także fundusze specjalne. Temu zagadnieniu poświęcony będzie odrębny artykuł w ramach akcji BILANS 2016, zamieszczony w następnym numerze GP.

Przykład 1

Jednostka zaciągnęła w listopadzie 2016 r. roczny kredyt na budowę środka trwałego. Na dzień bilansowy 31 grudnia 2016 r. kwota kredytu pozostała do spłaty wynosi 43.000 zł. Odsetki dotyczące 2016 r., naliczone przez jednostkę na dzień bilansowy, nienotyfikowane przez bank (termin zapłaty tych odsetek przypada na 2017 r.) wyniosły 660 zł. Ujęto je zapisem: Wn konto 08 "Środki trwałe w budowie", Ma konto 13-4 "Kredyty bankowe" (w analityce: Odsetki nienotyfikowane przez bank).

W pasywach bilansu na dzień 31 grudnia 2016 r., sporządzanego według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, jednostka wykaże zobowiązanie z tytułu kredytu w kwocie 43.660 zł, tj. 43.000 zł + 660 zł, w pozycji B.III.3 lit. a).


Przykład 2

W 2016 r. jednostka zaciągnęła kredyt w celu sfinansowania budowy środka trwałego, w wysokości 1.000.000 zł. Zgodnie z umową kredyt ma być wypłacony w dwóch transzach po 500.000 zł. Pierwsza transza wpłynęła na konto jednostki w listopadzie 2016 r., ujęto ją zapisem: Wn konto 13-0 "Rachunek bieżący", Ma konto 13-4 "Kredyty bankowe". Druga transza, po spełnieniu określonych warunków, ma zostać wypłacona w 2017 r. Kredyt ma być spłacany począwszy od 2018 r. Jednostka ustaliła odsetki od przyznanej kwoty kredytu dotyczące 2016 r. w kwocie 2.000 zł i ujęła je zapisem: Wn konto 08 "Środki trwałe w budowie", Ma konto 13-4 "Kredyty bankowe" (w analityce: Odsetki nienotyfikowane przez bank).

Saldo Ma konta 13-4 (502.000 zł), stanowiące kwotę wykorzystanego kredytu oraz naliczonych odsetek przypadających na 2016 r., jednostka wykaże w bilansie sporządzonym na 31 grudnia 2016 r. według załącznika nr 1 do ustawy w pozycji B.II.3 lit. a) pasywów.


Przykład 3

Jednostka zaciągnęła w grudniu 2016 r. kredyt długoterminowy na działalność obrotową w kwocie 150.000 zł. Będzie on spłacany od stycznia 2017 r., miesięczna rata kredytu to 3.000 zł. Jednostka ustaliła wartość odsetek dotyczących 2016 r. w kwocie 300 zł i ujęła je zapisem: Wn konto 75-1 "Koszty finansowe", Ma konto 13-4 "Kredyty bankowe" (w analityce: Odsetki niemodyfikowane przez bank). W pasywach bilansu według załącznika nr 1 do ustawy wykaże wartość:

  • kredytu krótkoterminowego w kwocie 36.300 zł, tj. (3.000 zł × 12 miesięcy ) + 300 zł - ujmie go w pozycji B.III.3 lit. a),
     
  • kredytu długoterminowego w kwocie 114.000 zł (150.000 zł - 36.000 zł) - ujmie go w pozycji B.II.3 lit. a).

Warto pamiętać!

» Nie zalicza się do zobowiązań wykazywanych w bilansie zobowiązań warunkowych, określonych w art. 3 ust. 1 pkt 28 ustawy o rachunkowości. Prezentuje się je w dodatkowych informacjach i objaśnieniach - w różny sposób zależny od załącznika, według którego sporządzane jest sprawozdanie finansowe.
» Nie ujmuje się w bilansie zobowiązań przedawnionych, tj. których jednostka nie musi już spłacać. Powinny one zostać spisane w pozostałe przychody operacyjne lub przychody finansowe - w zależności od charakteru zobowiązania. W księgach i bilansie nie powinny też figurować zobowiązania umorzone, tj. takie, w odniesieniu do których jednostka otrzymała pismo o zwolnieniu z długu i zwolnienie to przyjęła. Spisuje się je tymi samymi zapisami.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2016 r. poz. 1047)

Wycena aktywów i pasywów - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60