Byłam świadkiem przestępstwa i zostałam przesłuchana na policji. Dowiedziałam się, że sprawa będzie toczyć się w sądzie odległym prawie 400 km od mojego miejsca zamieszkania. Czy będę musiała jechać do sądu zeznawać, skoro już raz to zrobiłam? Czy nie może mnie przesłuchać sąd znajdujący się w miejscowości, w której mieszkam?

Zasadniczo sąd ma prawo i obowiązek zapoznać się w sposób bezpośredni z określonym dowodem, np. z zeznaniem świadka. Oznacza to, że z reguły będzie przesłuchiwał świadka niezależnie od tego, że wcześniej świadek złożył już zeznania, np. na policji. Odczytanie przed sądem zeznań świadka, złożonych wcześniej w toku dochodzenia lub śledztwa, może nastąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach. Prawo zezwala na to, jeżeli świadek bezpodstawnie odmawia zeznań, zeznaje odmiennie niż poprzednio albo oświadczy, że pewnych okoliczności nie pamięta. Wynika to z art. 391 § 1 Kodeksu postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. nr 89, poz. 555 ze zm.). Taka możliwość wchodzi w grę m.in. wtedy, gdy świadek przebywa za granicą lub nie można było doręczyć mu wezwania, albo nie stawił się z powodu niedających się usunąć przeszkód.

Ponadto, sąd może odczytywać na rozprawie głównej protokoły przesłuchania świadków i oskarżonych, sporządzone w postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem albo w innym postępowaniu, gdy bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest niezbędne, a żadna z obecnych stron temu się nie sprzeciwia.

To czy Czytelniczka będzie mogła skorzystać z powyższych możliwości zależy od wszystkich okoliczności sprawy, czyli od tego, na ile jej zeznania są potrzebne, ważne dla rozstrzygnięcia sprawy.

W odniesieniu do dowodu z zeznań świadków przewiduje się również możliwość zlecenia przesłuchania świadka sędziemu wyznaczonemu ze swego składu lub sądowi wezwanemu, w którego okręgu świadek przebywa, jeżeli świadek nie stawił się z powodu przeszkód zbyt trudnych do usunięcia (art. 396 § 2 K.p.c.). Duża odległość pomiędzy sądem właściwym do rozpoznania sprawy a miejscem zamieszkania świadka może zostać uznana za taką właśnie przeszkodę, choć nie można z góry przyjąć, że zawsze sąd uzna wniosek świadka, jeśli ten musiałby dojechać na rozprawę przykładowo więcej niż 300 km. Nie ma takiej reguły.

Warto więc, aby świadek wcześniej zawnioskował do sądu rozpatrującego sprawę karną o przesłuchanie go przez inny sąd. Kluczowe będzie uzasadnienie takiego żądania. Nie powinno ono ograniczać się jedynie do podania odległości do sądu. Należy również wskazać, dlaczego w związku z tą dużą odległością powstaje po stronie świadka jakaś ważna przeszkoda. Nie może nią być jednak utrata zarobku czy koszty podróży, gdyż te świadczenia są świadkowi zwracane na jego żądanie.