Jednorazowy odpis amortyzacyjny przewidziany w ustawach PIT i CIT nie jest ulgą podatkową w rozumieniu Ordynacji podatkowej. Jest nią jednak w świetle przepisów o pomocy publicznej. W związku z tym nie można go zastosować, gdy niedopuszczalne jest udzielenie pomocy de minimis.

Limit w zależności od sektora

Jednorazowe odpisy amortyzacyjne od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych (z wyłączeniem samochodów osobowych) stanowią pomoc de minimis. Wynika to z art. 22k ust. 10 ustawy o pdof (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.) i art. 16k ust. 10 ustawy o pdop (Dz. U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.). Powołane przepisy zakładają, iż jednorazowa amortyzacja stanowi pomoc de minimis udzieloną w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Jest ona uregulowana na gruncie trzech rozporządzeń Komisji Europejskiej w odniesieniu do konkretnych branż (sektorów). Każdy z tych aktów normatywnych określa, w odniesieniu do danego sektora, limit pomocy de minimis, który będzie miał znaczenie przy dokonywaniu jednorazowych odpisów amortyzacyjnych. Nie można go przekroczyć, gdyż będzie to stanowiło naruszenie przepisów o pomocy publicznej.

Próg pomocy de minimis dla jednego przedsiębiorcy z branży rybołówstwa wynosi 30 tys. euro w ciągu trzech lat (rozporządzenie Komisji 875/2007/WE). Dla przedsiębiorcy z sektora produkcji rolnej limit ten jest jeszcze mniejszy, gdyż jest to 7,5 tys. euro (rozporządzenie Komisji 1535/2007/WE). Natomiast dla przedsiębiorców z pozostałych sektorów, w tym przetwórstwa i obrotu produktami rolnymi, pomoc de minimis jest udzielana na podstawie rozporządzenia Komisji 1998/2006/WE w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis. Może być ona przyznana danemu przedsiębiorcy pod warunkiem, że łącznie z inną pomocą de minimis, otrzymaną w bieżącym roku podatkowym oraz w ciągu dwóch poprzedzających go lat podatkowych z różnych źródeł i w różnych formach, nie przekroczy kwoty 200 tys. euro. W przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność w sektorze transportu drogowego limit ten wynosi 100 tys. euro.

W konsekwencji możliwość skorzystania z jednorazowej amortyzacji mają jedynie podatnicy, którzy spełniają warunki określone nie tylko w krajowych ustawach podatkowych, ale również w rozporządzeniach unijnych. Wynika z nich przede wszystkim, że jednorazowego odpisu amortyzacyjnego nie mogą dokonać przedsiębiorcy znajdujący się w trudnej sytuacji ekonomicznej (tj. zagrożeni w rozumieniu wspólnotowych wytycznych), wykonujący działalność określoną w wyłączeniach (np. w sektorze węglowym) oraz którzy przekroczyli limit wskazany w powołanych aktach normatywnych.

Ulga podatkowa i zaświadczenie

Jednorazowy odpis amortyzacyjny nie jest ulgą podatkową, o której mowa w art. 3 pkt 6 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.). Stanowi jednak ulgę podatkową w rozumieniu przepisów dotyczących pomocy publicznej i zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej ta forma pomocy zaliczana jest do grupy A "Dotacje i ulgi podatkowe" (podgrupa A2). Znajdą do niej zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 ze zm.). Zakłada ona, że za dzień udzielenia pomocy w formie ulgi podatkowej na podstawie aktu normatywnego, bez wymogu wydania decyzji, uznaje się dzień faktycznego przysporzenia korzyści finansowych. Ma to zastosowanie pod warunkiem, że nie ma obowiązku złożenia deklaracji albo innego dokumentu określającego wartość pomocy. W związku z tym dniem udzielenia pomocy de minimis będzie dzień, w którym podatnik dokonał jednorazowego odpisu amortyzacyjnego.

O skorzystaniu z pomocy de minimis w formie jednorazowej amortyzacji decyduje podatnik, gdyż nie ma tu wymogu wydania decyzji w tym zakresie przez właściwy organ podatkowy. Z tego powodu podatnik samodzielnie powinien sprawdzić, czy spełnia warunki uzyskania tej pomocy w oparciu nie tylko o przepisy krajowe, ale również unijne. Może jednak poinformować odpowiedni organ podatkowy o dokonaniu odpisu i wystąpić z wnioskiem o wydanie zaświadczenia poświadczającego skorzystanie z pomocy na zasadach de minimis. Warto o nie wystąpić, gdyż w dokumencie tym będzie wyliczona wartość pomocy publicznej (EDB) dla konkretnego odpisu. W przeciwnym razie obliczeń tych trzeba będzie dokonać samemu dla celów monitorowania pomocy de minimis.