Z prawa do świadczenia przedemerytalnego mogą skorzystać osoby, które nie ze swej winy zakończyły aktywność zawodową, i jednocześnie, wyłącznie z uwagi na zbyt młody wiek, nie mogą jeszcze przejść na emeryturę. Dlatego też z chwilą ukończenia powszechnego wieku emerytalnego ich prawo do świadczenia ustaje. Organ rentowy natomiast z urzędu wszczyna postępowanie w sprawie przyznania emerytury.

Zanim ubezpieczony uzyska emeryturę

Świadczenie przedemerytalne przysługuje osobom, które spełniają warunki określone w art. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, dotyczące:

• okoliczności ustania stosunku pracy, zakończenia prowadzenia własnej działalności pozarolniczej lub utraty prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy,
   
• ukończenia wymaganego wieku i/lub legitymowania się określonym stażem pracy,
   
• pobierania zasiłku dla bezrobotnych i wystąpienia w określonym terminie ze stosownym wnioskiem.

Już sama nazwa świadczenia wskazuje, iż nie jest ono docelowe. Poprzedza jedynie uzyskanie prawa do emerytury, które po ukończeniu przez osobę uprawnioną powszechnego wieku emerytalnego, niewątpliwie przysługuje.

Należy przypomnieć, iż powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi odpowiednio:

• 60 dla kobiet i
   
• 65 lat w przypadku mężczyzn.

Prawo do świadczenia

Uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek osoby zainteresowanej, złożony do organu rentowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania zainteresowanego. Świadczenie przyznawane jest od następnego dnia po dniu złożenia wniosku wraz z dowodami uzasadniającymi prawo do świadczenia, a także dokumentami wymaganymi do ustalenia prawa do emerytury oraz jej wysokości, określonymi przepisami ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zwanej ustawą emerytalną.

Dzień poprzedzający osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego jest ostatnim dniem, za który przysługuje wypłata świadczenia przedemerytalnego.

Natomiast okoliczności uzasadniających ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego jest kilka. Może ono nastąpić w oparciu o art. 4 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych:

• na wniosek osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne,
   
• w dniu poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, która jest ustalona decyzją ZUS lub innego organu emerytalno-rentowego określonego w odrębnych przepisach,
   
• z dniem nabycia prawa własności lub objęcia w posiadanie (samoistne lub zależne) nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe albo współwłasności nieruchomości rolnej, jeżeli udział przekracza 2 ha przeliczeniowe,
   
• wraz ze śmiercią osoby uprawnionej,
   
• z dniem osiągnięcia wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę, a więc z chwilą uzyskania uprawnień do powszechnej emerytury.

Emerytura na wniosek

W sytuacji gdy osoba uprawniona do świadczenia przedemerytalnego kończy odpowiednio 60 lub 65 lat, organ rentowy zobowiązany jest do wszczęcia z urzędu postępowania o przyznanie emerytury. Obowiązek ten wynika z art. 116 ustawy emerytalnej. Jak jednak podkreśla ZUS na swojej stronie internetowej (www.zus.pl), nie oznacza to, iż emerytura zostanie przyznana z urzędu. Wszczęcie postępowania polega bowiem na wysłaniu do zainteresowanego formularza wniosku o emeryturę (druk ZUS Rp-1E) wraz z informacją o wstrzymaniu wypłaty świadczenia przedemerytalnego od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Powinno to nastąpić w terminie dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym uprawniony osiągnie powszechny wiek emerytalny.

W informacji przesłanej do zainteresowanego oddział ZUS powinien wskazać termin, w jakim należy złożyć wniosek o emeryturę, tj. nie później niż do końca miesiąca, w którym świadczeniobiorca kończy powszechny wiek emerytalny. Dochowanie tego terminu zagwarantuje zachowanie ciągłości wypłaty świadczeń. Należy bowiem pamiętać, iż świadczenia emerytalno-rentowe wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu (art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej).

W razie konieczności ZUS informuje również o potrzebie uzupełnienia brakujących dokumentów, wymaganych do przyznania emerytury.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. nr 120, poz. 1252 ze zm.)

Ustawa z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)