Spółka z o.o. zatrudniająca w terenie pracowników, którzy świadczą pracę zmianową także w porze nocnej zamierza ustalić dla nich ryczałt za tę pracę. Jak obliczyć wysokość ryczałtu?

Wysokość ryczałtu powinna odpowiadać przewidywanemu wymiarowi pracy w godzinach nocnych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 grudnia 1998 r. (sygn. akt I PKN 464/98, OSNP 2000/2/50) stwierdził, że: "Jeżeli pracodawca może spełnić świadczenie pieniężne w formie ryczałtu, to ryczałt ten powinien odpowiadać choćby w przybliżeniu świadczeniu, które przysługuje pracownikowi na ogólnych zasadach.". Zastąpienie świadczenia ryczałtem znacznie odbiegającym od świadczenia należnego na ogólnych zasadach jest nieprawidłowe i nie pozbawia pracownika roszczenia o ewentualne wyrównanie należności.

Za pracę w porze nocnej przysługuje pracownikowi dodatek do wynagrodzenia z tego tytułu (art. 151⁸ § 1 K.p.). Pora nocna obejmuje 8 godzin pomiędzy godzinami 21⁰⁰ i 7⁰⁰, przy czym powinnością pracodawcy jest określenie godzin pory nocnej obowiązującej w danym zakładzie w regulaminie pracy (art. 104¹ § 1 pkt 4 K.p.) albo w pisemnej informacji dla pracownika (art. 29 § 3 K.p.), gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników i nie ma obowiązku ustalenia regulaminu pracy.

Problematykę wypłacania ryczałtu za pracę w porze nocnej reguluje art. 151⁸ § 2 K.p. Zgodnie z powołanym przepisem, wobec pracowników wykonujących pracę w porze nocnej stale poza zakładem pracy, dodatek za każdą godzinę pracy w tej porze może zostać zastąpiony ryczałtem. Wysokość dodatku za każdą godzinę pracy w porze nocnej wynosi 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Obowiązujące u pracodawcy przepisy płacowe mogą ustanowić wyższy dodatek za pracę w nocy.

Wysokość ryczałtu jest ustalana na ryzyko pracodawcy. Jeśli pracownik przepracuje mniejszą liczbę godzin w porze nocnej niż przyjęta do jego ustalenia, kwota ryczałtu nie zostanie pomniejszona. Jednak gdyby ryczałt wskutek uwzględnienia zbyt małej liczby godzin pracy w nocy lub przyjęcia zaniżonych stawek został ustalony nieprawidłowo, pracodawca będzie zobowiązany do wypłaty wyrównania (por. wyrok SN z dnia 11 czerwca 1971 r., sygn. akt III PZP 15/71).

Pracownikowi zatrudnionemu poza siedzibą pracodawcy wypłacany jest ryczałt za pracę w porze nocnej w kwocie 100 zł miesięcznie. Jego wysokość na 2011 r. pracodawca ustalił w następujący sposób:

• przeciętna liczba godzin pracy w miesiącu: 168 godz., tj. 2.016 godz. (wymiar czasu pracy w 2011 r. ogółem) : 12 m-cy roku,
   
• stawka godzinowa: 8,25 zł, tj. 1.386 zł (minimalne wynagrodzenie za pracę) : 168 godz.,
   
• wysokość dodatku za każdą godzinę pracy w porze nocnej: 1,65 zł, tj. 20% x 8,25 zł.

Pracodawca przyjął, że w danym miesiącu pracownik pracuje w nocy przez 1/3 czasu pracy, czyli przez 56 godzin. Ryczałt wyniósł więc: 56 godz. x 1,65 zł = 92,40 zł. Pracodawca zaokrąglił uzyskaną kwotę do 100 zł.

Zwracamy uwagę! Ryczałt jako uproszczona forma wynagrodzenia za pracę w porze nocnej może być stosowany pod warunkiem stałego wykonywania przez pracowników pracy poza siedzibą pracodawcy.