1) Wynagrodzenie pracownika jest zajęte przez komornika na poczet niespłaconej pożyczki bankowej. Czy w tej sytuacji jego żona może skutecznie dochodzić na podstawie przedłożonego tytułu wykonawczego potrącania z wynagrodzenia pracownika alimentów na dzieci?

Nie jest to możliwe w sytuacji, gdy wynagrodzenie zostało zajęte w trybie egzekucyjnym.

Przy zachowaniu ogólnych zasad określonych w art. 87 K.p. potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych pracodawca dokonuje również bez postępowania egzekucyjnego (art. 88 K.p.). Wystarczy do tego wniosek wierzyciela poparty tytułem wykonawczym. W myśl art. 776 K.p.c., tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Natomiast tytułem egzekucyjnym jest m.in. orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu (art. 777 § 1 pkt 1 K.p.c.). Klauzula wykonalności powinna zawierać stwierdzenie, że tytuł uprawnia do egzekucji, a w razie potrzeby oznaczać jej zakres (art. 783 K.p.c.).

Powyższe zasady doznają jednak pewnych ograniczeń, a mianowicie potrącenie w trybie pozaegzekucyjnym nie może mieć miejsca, gdy:

• świadczenia alimentacyjne mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie wszystkich należności alimentacyjnych,
   
• wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej.

W sytuacji przedstawionej w pytaniu, pracodawca w związku z zajęciem wynagrodzenia przez komornika sądowego nie może dokonywać potrąceń na poczet alimentów w trybie pozaegzekucyjnym. Z uwagi na fakt, że w momencie otrzymania wniosku wierzyciela wstępuje w obowiązki organu egzekucyjnego, powinien zawiadomić wnioskodawcę o braku możliwości dokonywania potrąceń. Wierzyciel w razie dalszej niemożności wyegzekwowania od zobowiązanego zasądzonych kwot, może zwrócić się do organu egzekucyjnego, tj. komornika. Zgodnie bowiem z art. 759 § 1 K.p.c., z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla sądów, czynności egzekucyjne są wykonywane przez komorników.

2) Jakie zasady potrąceń należności alimentacyjnych i egzekucji innych należności należałoby zastosować, gdyby pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim i otrzymywał z tego tytułu zasiłek chorobowy?

Zasiłki podlegają potrąceniom i egzekucji na zasadach określonych w przepisach o emeryturach i rentach z FUS. Z przysługującego zasiłku potrąca się:

• kwoty świadczeń z tytułu pozostawania bez pracy (np. zasiłku dla bezrobotnych) wypłaconych za okres, za który został przyznany zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego - do wysokości 50% kwoty zasiłku,
   
• kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami za zwłokę w ich spłacie - do wysokości 50% kwoty zasiłku,
   
• należności alimentacyjne potrącane na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego - do wysokości 60% kwoty zasiłku, a jeżeli należności te mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie tych należności, potrącenia ustala się proporcjonalnie do wysokości udziału każdej z tych należności w łącznej sumie należności określonych w tytułach wykonawczych.

Zasiłki podlegają natomiast egzekucji na zaspokojenie:

1) należności alimentacyjnych - do wysokości 60% kwoty zasiłku,

2) na zaspokojenie innych należności - do wysokości 25% kwoty zasiłku.

W przypadku, o którym mowa w pytaniu, występuje zbieg egzekucji należności innych niż alimentacyjne z potrąceniem bezegzekucyjnym należności alimentacyjnych. Potrącenia i egzekucja łącznie mogą być zatem dokonane do kwoty nieprzekraczającej 60% kwoty zasiłku, przy zachowaniu kwoty wolnej od potrąceń i egzekucji wynoszącej tutaj 50% najniższej emerytury. Zatem po dokonaniu potrącenia należności alimentacyjnych, które korzystają z pierwszeństwa, może zdarzyć się, że nie zostanie wykonana egzekucja świadczeń niealimentacyjnych.