Wyszukaj

Jak szukać?»

Uwaga: Do 30 kwietnia 2014 r. należy złożyć PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38 i PIT-39 za 2013 r.Uwaga: Do 30 kwietnia br. płatnicy składek sprawdzają poprawność danych w przekazanych do ZUS raportach za 2013 r.
Aktualnie jesteś: Rachunkowość » Księgi rachunkowe

Nabycie udziałów własnych w celu ich umorzenia

Zeszyty Metodyczne Rachunkowości nr 6 (342) z dnia 20.03.2013
1. Ewidencja odpłatnego nabycia przez spółkę z o.o. jej udziałów własnych

Spółka nabyła odpłatnie udziały własne w celu ich umorzenia. Nabycie nastąpiło według ceny nominalnej. W jaki sposób zaksięgować to zdarzenie?

Zasadniczo spółka nie może obejmować lub nabywać ani przyjmować w zastaw własnych udziałów. Wyjątek stanowi nabycie udziałów w okolicznościach wskazanych w art. 200 § 1 K.s.h., w tym m.in. nabycie udziałów w celu ich umorzenia.

Nabyte udziały własne zalicza się w księgach rachunkowych do krótkoterminowych aktywów finansowych i ujmuje na koncie 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe".

Należy przy tym pamiętać, iż - w myśl art. 28 ust. 1 pkt 9a ustawy o rachunkowości - udziały własne wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy według ceny nabycia, za którą - stosownie do art. 28 ust. 2 tej ustawy - uważa się cenę zakupu należną sprzedającemu, powiększoną o koszty bezpośrednio związane z zakupem.

Operacje związane z odpłatnym nabyciem przez spółkę z o.o. jej własnych udziałów mogą zatem podlegać ewidencji, zapisem:

1. Nabycie udziałów własnych:
      - Wn konto 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe"
        (w analityce: Udziały własne),
      - Ma konto 24 "Pozostałe rozrachunki"
         (w analityce: Konto imienne wspólnika).
2. WB - uregulowanie zapłaty na rzecz wspólnika:
      - Wn konto 24 "Pozostałe rozrachunki"
         (w analityce: Konto imienne wspólnika),
      - Ma konto 13-0 "Rachunek bieżący".
3. Dodatkowe koszty poniesione w zawiązku z nabyciem udziałów własnych:
      - Wn konto 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe"
        (w analityce: Udziały własne),
      - Ma konto zespołu 1, 2 lub 3.

Kolejną czynnością będzie umorzenie nabytych udziałów, czyli ich prawne unicestwienie. Umorzenie udziałów własnych może być przy tym dokonane w drodze obniżenia kapitału zakładowego lub z czystego zysku.


2. Umorzenie udziałów własnych poprzez obniżenie kapitału zakładowego

W przypadku umorzenia udziałów własnych z jednoczesnym obniżeniem kapitału zakładowego umorzenie następuje z chwilą obniżenia kapitału zakładowego, czyli w dacie zarejestrowania kapitału zakładowego przez sąd rejestrowy (stanowi zmianę umowy spółki, musi być więc dokonane z zachowaniem formy aktu notarialnego). Obniżenie kapitału zakładowego nie może przy tym spowodować zmniejszenia kapitału zakładowego poniżej kwoty 5.000 zł - jest to obecnie minimalna wysokość kapitału zakładowego określona w art. 154 § 1 K.s.h.

Rozliczenia skutków tego umorzenia w księgach rachunkowych dokonuje się z uwzględnieniem art. 36a ust. 2 i 3 ustawy o rachunkowości. Z przepisów tych wynika, że w przypadku umorzenia udziałów własnych w drodze obniżenia kapitału zakładowego, dodatnią różnicę między ich wartością nominalną a ceną nabycia odnosi się na kapitał zapasowy. Ujemną różnicę należy ująć jako zmniejszenie kapitału zapasowego, a pozostałą część ujemnej różnicy, przewyższającą kapitał zapasowy, jako stratę z lat ubiegłych i opisać w informacji dodatkowej w sprawozdaniu finansowym za rok, w którym nastąpiło obniżenie kapitału zakładowego.

Ewidencja księgowa tego zdarzenia przebiegać może zapisami:

   1) wartość nominalna umarzanych udziałów (zmniejszająca kapitał zakładowy):
         - Wn konto 80 "Kapitał zakładowy",
         - Ma konto 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe"
           (w analityce: Udziały własne),
   2) różnica między ceną nabycia a wartością nominalną umarzanych udziałów własnych:
      a) nadwyżka wartości nominalnej:
         - Wn konto 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe"
            (w analityce: Udziały własne),
         - Ma konto 81-1 "Kapitał zapasowy",
      b) nadwyżka ceny nabycia - do wysokości kapitału zapasowego:
         - Wn konto 81-1 "Kapitał zapasowy",
         - Ma konto 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe"
           (w analityce: Udziały własne),
      c) nadwyżka ceny nabycia - różnica przewyższająca kapitał zapasowy wpływająca na wynik z lat ubiegłych:
         - Wn konto 82 "Rozliczenie wyniku finansowego",
         - Ma konto 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe"
           (w analityce: Udziały własne).

W przypadku nabycia udziałów własnych po cenie nominalnej i braku innych kosztów związanych z zakupem nie wystąpi różnica między ich wartością nominalną a ceną nabycia. W związku z tym ewidencja księgowa umorzenia takich udziałów w drodze obniżenia kapitału zakładowego sprowadzi się jedynie do zmniejszenia kapitału, ewidencjonowanego na koncie 80, o ich wartość nominalną (Wn konto 80, Ma konto 14).

Przykład

I. Założenia:

1. Kapitał zakładowy spółki z o.o. wynosi: 60.000 zł i dzieli się na 300 udziałów o wartości nominalnej: 200 zł/szt.

2. W styczniu 2013 r. spółka nabyła 55 udziałów własnych w celu umorzenia od jednego z udziałowców, będącego osobą fizyczną, po cenie nominalnej: 200 zł za udział. Kwota przekazana na rachunek bankowy udziałowca wyniosła: 11.000 zł.

3. W zawiązku z nabyciem udziałów nie poniesiono innych kosztów.

4. Umorzenie udziałów nastąpiło w drodze obniżenia kapitału zakładowego.

5. Sąd rejestrowy wpisał w KRS obniżenie kapitału zakładowego spółki w marcu 2013 r.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - nabycie udziałów własnych w celu ich umorzenia: 55 udziałów × 200 zł/szt. = 11.000 zł 14 24
2. WB - wypłata wspólnikowi należnej kwoty za nabyte udziały 11.000 zł 24 13-0
3. PK - umorzenie udziałów (pod datą rejestracji obniżenia kapitału zakładowego w KRS) - wartość nominalna udziałów 11.000 zł 80 14

III. Księgowania:

Umorzenie udziałów własnych poprzez obniżenie kapitału zakładowego

3. Umorzenie udziałów własnych z czystego zysku

W przypadku umorzenia udziałów z czystego zysku nie następuje obniżenie kapitału, nie następuje także zmiana umowy spółki, w efekcie czego sama uchwała w przeciwieństwie do uchwały o umorzeniu udziałów w trybie obniżenia kapitału zakładowego, nie wymaga formy aktu notarialnego. Po umorzeniu zarząd spółki zobowiązany jest jedynie zgłosić sądowi rejestrowemu nową listę wspólników wraz z wnioskiem o wpis zmiany danych wspólników w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Umorzenie udziałów bez obniżania kapitału zakładowego polega na zmniejszeniu ich liczby, przy zachowaniu na niezmienionym poziomie wielkości kapitału zakładowego. W wyniku tej operacji suma wartości nadal istniejących udziałów jest niższa od kapitału zakładowego. Z chwilą umorzenia części udziałów z zysku, bilansowa wielkość kapitału zakładowego nie ulega zmianie. Zmniejsza się natomiast suma wartości nominalnych wszystkich udziałów.

Jeżeli umorzenie udziałów własnych następuje z czystego zysku, to pod datą podjęcia odpowiedniej uchwały dokonuje się zapisu:
      - Wn konto 82 "Rozliczenie wyniku finansowego" lub 81-2 "Kapitał rezerwowy",
      - Ma konto 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe"
        (w analityce: Udziały własne).

Przykład

I. Założenia:

Na podstawie danych z poprzedniego przykładu, przy założeniu że umorzenie udziałów nastąpiło z niepodzielonego zysku roku ubiegłego.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - nabycie udziałów własnych w celu ich umorzenia: 55 udziałów × 200 zł/szt. = 11.000 zł 14 24
2. WB - wypłata wspólnikowi należnej kwoty za nabyte udziały 11.000 zł 24 13-0
3. PK - umorzenie udziałów z czystego zysku (pod datą uchwały w sprawie podziału wyniku finansowego netto za 2012 r.) 11.000 zł 82 14

III. Księgowania:

Umorzenie udziałów własnych z czystego zysku

4. W jaki sposób wykazać nabyte przez spółkę udziały własne w bilansie?

Nabyte przez spółkę udziały własne, figurujące na dzień bilansowy na koncie 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe", wykazuje się w pasywach bilansu jako wielkość ujemną - w pozycji A.III. "Udziały (akcje) własne".

W przypadku nabycia udziałów własnych w celu ich umorzenia, będzie tak jeśli do dnia bilansowego sąd rejestrowy nie dokona wpisu obniżenia kapitału zakładowego spółki do rejestru (w przypadku umorzenia udziałów własnych w drodze obniżenia kapitału zakładowego) lub gdy do dnia bilansowego nie zostanie podjęta uchwała o ich umorzeniu (w przypadku umorzenia udziałów z czystego zysku).


Księgi rachunkowe - czytaj także:
POLECAMY
P R E N U M E R A T A
www.czasopismaksiegowych.pl
WIĘCEJ NA TEN TEMAT W ZASOBACH PŁATNYCH
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.plSklep internetowy - sklep.gofin.plSklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60