Wyszukaj

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Podatki » VAT i akcyza

Rozliczanie VAT metodą kasową w 2013 r. - w pytaniach Czytelników

Biuletyn Informacyjny dla Służb Ekonomiczno - Finansowych nr 2 (793) z dnia 10.01.2013

Na wstępie przypomnijmy, że mali podatnicy mogą rozliczać VAT według zasad ogólnych lub według metody kasowej. W 2013 r. małym podatnikiem jest ten podatnik, u którego wartość sprzedaży brutto w 2012 r. nie przekroczyła kwoty 4.922.000 zł (a u podatnika prowadzącego przedsiębiorstwo maklerskie, itp., wynagradzanego prowizyjnie - 185.000 zł).

Szczegółowe regulacje w zakresie rozliczania VAT według metody kasowej zawiera art. 21 ustawy o VAT (i art. 86 ust. 16 ustawy o VAT - dotyczy terminów odliczania VAT przez podatników stosujących tę metodę rozliczania VAT).


1) Czy w kasowej metodzie rozliczania VAT od 1 stycznia 2013 r. podatek rozlicza się zawsze dopiero po otrzymaniu zapłaty?

Nie. Jeżeli sprzedaż jest dla kontrahenta, który nie jest czynnym podatnikiem VAT, obowiązek podatkowy (i konieczność wykazania VAT należnego) powstaje z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż 180. dnia licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Od 1 stycznia 2013 r. podatnik stosujący kasową metodę rozliczania VAT inaczej ustala obowiązek podatkowy przy sprzedaży na rzecz czynnych podatników VAT, a inaczej przy sprzedaży dla pozostałych podmiotów (np. dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej lub podatników zwolnionych podmiotowo z VAT).

Przy sprzedaży dla czynnych podatników VAT obowiązek podatkowy związany jest wyłącznie z otrzymaniem całości lub części zapłaty. Przy braku zapłaty - podatnik nie musi zatem rozliczać VAT. Jednocześnie jednak odbiorca, który nie dokona zapłaty, nie ma prawa do odliczenia VAT z faktury otrzymanej od podatnika rozliczającego VAT metodą kasową. Wynika to z § 18 rozporządzenia w sprawie VAT.

Powyższe oznacza, że w tym samym okresie sprzedawca wykazuje VAT należny, kiedy nabywca nabywa prawo do odliczenia VAT (na zasadzie "lusterka"). Przypominamy, że podobnie było również w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2012 r., z tym że wówczas przy braku zapłaty obowiązek podatkowy powstawał 90. dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi, ale także na zasadzie "lusterka" nabywca w tym okresie mógł odliczyć VAT naliczony.

Inaczej natomiast jest przy sprzedaży dla podmiotów innych, niż czynni podatnicy VAT (np. sprzedaż dla przedsiębiorcy, który nie rozlicza VAT ze względu na stosunkowo niskie obroty lub sprzedaż dla osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej). W takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Przykład

W styczniu 2013 r. podatnik dokonał sprzedaży towaru dla czynnego podatnika VAT i dla osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej. Zakładamy, że nie otrzyma on zapłaty.

Obowiązek podatkowy od sprzedaży dla czynnego podatnika VAT nie powstanie. Nie będzie zatem trzeba wykazywać VAT należnego. Z kolei od tej drugiej sprzedaży będzie trzeba wykazać VAT po 180 dniach (czyli generalnie po 6 miesiącach) od sprzedaży, czyli w lipcu 2013 r. Ponieważ podatnik stosujący kasową metodę rozliczania VAT obowiązkowo rozlicza VAT kwartalnie, transakcję tę wykaże w deklaracji za III kwartał 2013 r.


2) Do kiedy należy złożyć zawiadomienie o kasowej metodzie rozliczania VAT w 2013 r.? Czy zawiadomienie to musi być odrębnym pismem, czy wystarczy złożyć druk aktualizacyjny VAT-R?

Jeżeli od 1 stycznia 2013 r. podatnik wybiera kasową metodę rozliczania VAT, zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o swoim wyborze powinien dokonać do 15 stycznia 2013 r. Naszym zdaniem, wystarczające jest złożenie druku rejestracyjnego (aktualizacyjnego) VAT-R.

Zasadą jest, że zawiadomienie o wyborze kasowej metody rozliczania VAT należy złożyć w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który podatnik będzie stosował tę metodę rozliczania VAT. Na mocy jednak przepisu przejściowego, zawartego w art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz. U. nr 1342), zawiadomienie o wyborze kasowej metody rozliczania VAT od 1 stycznia 2013 r. można złożyć nieco później - do 15 stycznia 2013 r.

Wspomniany przepis stanowi jedynie, że zawiadomienie, o którym mowa, ma mieć formę pisemną. Nie wynika z niego natomiast wprost, że musi być odrębnym pismem. Skoro jednak podatnik, który wybiera kasową metodę rozliczania VAT, musi złożyć druk rejestracyjny (aktualizacyjny) VAT-R, złożenie tego druku powinno być wystarczające do wyboru tej metody rozliczania VAT.

Zaznaczamy, że wprawdzie aktualizacji danych objętym zgłoszeniem VAT-R dokonuje się - co do zasady - w terminie 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła ta zmiana (art. 96 ust. 12 ustawy o VAT), lecz naszym zdaniem, przepis "przesuwający" termin zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego (do 15 stycznia 2013 r.) o wyborze - od 1 stycznia 2013 r. - kasowej metody rozliczania VAT, jest przepisem szczególnym. Nie powinno być zatem kwestionowane złożenie druku VAT-R nawet ostatniego dnia tego terminu (15 stycznia).

W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że wprawdzie zawiadomienie o wyborze kasowej metody rozliczania VAT może być złożone dopiero w połowie stycznia 2013 r., lecz zasadniczo decyzję o rozliczaniu VAT metodą kasową podatnik powinien podjąć już na początku roku. Wynika to z faktu, że faktury wystawiane przez podatników rozliczających VAT tą metodą powinny zawierać wyrazy "metoda kasowa" (uwaga! do 31 grudnia 2012 r. faktury wystawiane przez ww. podmioty musiały być oznaczane jako faktury VAT-MP).


3) Jestem małym podatnikiem i rozliczam VAT metodą kasową. W październiku 2012 r. dokonałem sprzedaży towaru dla czynnego podatnika VAT. Niestety, nie otrzymałem jeszcze zapłaty. Czy jeżeli w ogóle tej zapłaty nie otrzymam, będę musiał rozliczyć VAT?

Tak. Od sprzedaży, o której mowa w pytaniu, będzie trzeba rozliczyć VAT, pomimo braku zapłaty.

Wprawdzie od 1 stycznia 2013 r. obowiązuje zasada, że w przypadku, gdy kontrahent będący czynnym podatnikiem VAT nie dokona zapłaty za zakupione towary lub usługi, to sprzedawca (podatnik stosujący kasową metodę rozliczania VAT) nie wykazuje podatku należnego, lecz dotyczy to sprzedaży dokonanej od 1 stycznia 2013 r. Dla wcześniejszych transakcji należy stosować zasady dotychczas obowiązujące. Wynika to z art. 22 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce. Oznacza to, że od sprzedaży dokonanej w 2012 r. obowiązek podatkowy należy rozpoznać z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później niż 90. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Zatem jeżeli podatnik nie otrzyma zapłaty do 90. dnia od dnia wydania towaru, w dniu, w którym upływa ww. termin, powinien wykazać obowiązek podatkowy. Skoro sprzedaży dokonano w październiku 2012 r., to 90. dzień od wydania towaru przypada zapewne w styczniu 2013 r. VAT należny od tej sprzedaży będzie zatem należało wykazać w deklaracji za I kwartał 2013 r.


4) Czy częściowa zapłata za zakupione towary przez podatnika rozliczającego VAT metodą kasową uprawnia do odliczenia części VAT?

Tak. Od 1 stycznia 2013 r. dokonanie częściowej zapłaty uprawnia podatnika stosującego kasową metodę do odliczenia VAT od uregulowanej części należności.

Zasady odliczania VAT przez małych podatników stosujących kasową metodę rozliczania VAT reguluje art. 86 ust. 16 ustawy o VAT. Zgodnie z "nowym" brzmieniem tego przepisu (obowiązującym od 1 stycznia 2013 r.), odliczenia VAT ww. podmioty dokonują w rozliczeniu za kwartał, w którym uregulowali całość lub część należności wynikającej z otrzymanej od kontrahenta faktury, nie wcześniej jednak niż z dniem otrzymania faktury. Uregulowanie należności w części daje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego odpowiadającą części uregulowanej należności (z wyjątkami, które nie mają tu zastosowania).

Przykład

W styczniu 2013 r. podatnik rozliczający VAT metodą kasową dokonał zapłaty na poczet przyszłego zakupu. Na tę okoliczność w styczniu 2013 r. otrzymał fakturę zaliczkową na kwotę 1.000 zł netto plus VAT 230 zł. Podatnik może dokonać odliczenia VAT z tej faktury w rozliczeniu za I kwartał 2013 r.

Zakładamy, że dostawa będzie zrealizowana w lutym 2013 r., na łączną wartość netto 3.000 zł. W tym też miesiącu podatnik otrzyma fakturę końcową na kwotę 2.000 zł netto plus VAT 460 zł (po uwzględnieniu faktury zaliczkowej). Zapłaty dokona dopiero w kwietniu 2013 r. Podatnik będzie mógł wykazać VAT naliczony z tej faktury dopiero po zapłacie, czyli w deklaracji za II kwartał 2013 r.

Przypominamy, że w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2012 r. jedynie całościowa zapłata uprawniała podatnika stosującego kasową metodę rozliczania VAT do odliczenia podatku naliczonego.


5) W 2012 r. stosowałem kasową metodę rozliczania VAT, a od 1 stycznia 2013 r. rozliczam VAT według zasad ogólnych. Z niektórych faktur zakupowych otrzymanych w 2012 r. - z uwagi na brak zapłaty - nie odliczyłem VAT. Czy będę mógł odliczyć VAT z tych faktur obecnie, czy prawo do odliczenia zostało bezpowrotnie utracone? W którym momencie wykazać VAT należny od sprzedaży z grudnia 2012 r., skoro nie otrzymałem jeszcze zapłaty?

VAT naliczony z faktur otrzymanych w okresie stosowania metody kasowej będzie mógł być odliczony dopiero w momencie dokonania całości lub części zapłaty (z pewnymi wyjątkami, o których mowa dalej). Z kolei VAT należny od sprzedaży dokonanej w grudniu 2012 r. będzie trzeba wykazać w momencie uregulowania całości lub części należności, nie później niż 90. dnia od dnia wydania towaru.

W praktyce może zdarzyć się tak, że podatnik, który w 2012 r. rozliczał VAT według metody kasowej, a od 1 stycznia 2013 r. rozlicza VAT według zasad ogólnych, nie odliczył VAT z faktur otrzymanych w 2012 r. (ponieważ nie uregulował należności). Nie oznacza to jednak, że po zmianie sposobu rozliczania VAT (na zasady ogólne) nieodliczony podatek "przepada". W takim przypadku - na mocy art. 86 ust. 18 ustawy o VAT - odliczenia można dokonać w okresie rozliczeniowym, w którym podatnik uregulował kontrahentowi całą należność wynikającą z otrzymanej faktury. Uregulowanie należności w części daje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego odpowiadającą części uregulowanej należności.

Trzeba jednak podkreślić, że podatnicy rozliczający VAT według metody kasowej z niektórych faktur odliczają VAT według zasad odpowiednich dla czynności, którą ta faktura dokumentuje. Przykładowo - z faktur za media odliczają VAT w rozliczeniu za okres, w którym upływa termin płatności (jeżeli faktura zawiera informacje, jakiego okresu dotyczy). Zatem przykładowo - jeżeli podatnik w 2012 r. rozliczał VAT według metody kasowej i otrzymał fakturę za media z terminem płatności przypadającym na styczeń 2013 r., odliczenia VAT może dokonać w rozliczeniu za styczeń (I kwartał 2013 r.). Nie ma tu znaczenia, czy w 2013 r. podatnik nadal stosuje kasową metodę rozliczania VAT, czy zasady ogólne (przy czym przy kasowej metodzie obowiązkowe jest rozliczenie kwartalne).

Z kolei VAT należny od sprzedaży zrealizowanej w 2012 r. (w okresie stosowania metody kasowej) podatnik rozliczy według zasad odpowiednich dla tej metody (pomimo, że od stycznia 2013 r. podatnik rozlicza VAT według zasad ogólnych). Wynika to z "nowego" art. 21 ust. 2 ustawy o VAT. Obowiązek podatkowy dla ww. czynności należy rozpoznać według "dotychczasowych" zasad (art. 22 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obciążeń…). Powstanie on zatem w dniu uregulowania całości lub części należności, nie później niż 90. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

VAT i akcyza - czytaj także:
POLECAMY
P R E N U M E R A T A
www.czasopismaksiegowych.pl
WIĘCEJ NA TEN TEMAT W ZASOBACH PŁATNYCH
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.plSklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60