Wyszukaj

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Podatki » Podatek dochodowy

Jak stosować 50% koszty uzyskania przychodów?

Przegląd Podatku Dochodowego nr 8 (344) z dnia 20.04.2013
1. Uprawnienie do 50% kosztów uzyskania przychodów

50% koszty uzyskania przychodów stosuje się z tytułu:

1) zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego,

2) opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego, otrzymanej w pierwszym roku trwania licencji od pierwszej jednostki, z którą zawarto umowę licencyjną,

3) korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami.

Tak wynika z art. 22 ust. 9 pkt 1-3 updof.

Koszty w tej wysokości przysługują bez względu na to, czy podstawą uzyskania przychodu ze wskazanych tytułów jest umowa o pracę, umowa o dzieło, umowa zlecenia, umowa o przeniesienie prawa własności wynalazku, czy inna umowa.


2. Ustalenie preferencyjnych kosztów

Generalnie koszty uzyskania przychodów z tytułów określonych na wstępie ustala się w wysokości 50% uzyskanego przychodu. Jedynie przy korzystaniu przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzaniu przez nich tymi prawami, koszty uzyskania przychodów oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b) updof, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

Przykład

Pracownikowi (projektantowi) za marzec 2013 r. przysługiwało wynagrodzenie w wysokości 8.000 zł. Z tego wynagrodzenie za:

  • korzystanie z praw autorskich w wysokości 6.000 zł (75% wynagrodzenia ogółem),
     
  • wykonywanie pozostałych obowiązków pracowniczych niebędących przedmiotem prawa autorskiego w kwocie 2.000 zł (25% wynagrodzenia ogółem).

Ustalenie kosztów uzyskania przychodów:

wynagrodzenie z praw autorskich  6.000,00 zł,
wynagrodzenie za wykonywanie pozostałych obowiązków  2.000,00 zł,
podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
(6.000 zł + 2.000 zł) 
8.000,00 zł,
składki na ubezpieczenia społeczne (8.000 zł x 13,71%)  1.096,80 zł,
koszty uzyskania przychodów z tytułu wynagrodzenia
będącego przedmiotem prawa autorskiego
[(6.000 zł - (6.000 zł x 13,71%)] x 50% 
2.588,70 zł,
koszty uzyskania przychodów z tytułu wynagrodzenia
niebędącego przedmiotem prawa autorskiego 
111,25 zł.

W roku podatkowym łączne 50% koszty uzyskania przychodów (z wymienionych na wstępie tytułów) nie mogą przekroczyć 1/2 kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej. Tak wynika z art. 22 ust. 9a updof. Zatem w 2013 r. roczny limit 50% kosztów uzyskania przychodów wynosi 42.764 zł (1/2 z 85.528 zł).


3. Czy limit kosztów powinien kontrolować podatnik czy płatnik?

Należy wskazać, że przepisy określające zasady ustalania zaliczki na podatek nie odsyłają wprost do art. 22 ust. 9a updof. Wskazują jedynie na potrzebę uwzględniania kosztów z art. 22 ust. 9 pkt 1-3 updof. Tymczasem z zawartych w art. 22 ust. 9 pkt 1-3 updof zastrzeżeń wynika, że przepisy te stosuje się z uwzględnieniem art. 22 ust. 9a updof. Dlatego należy uznać, że limit 50% kosztów zobligowani są kontrolować płatnicy przy obliczaniu zaliczek na podatek. Tak też uważa Ministerstwo Finansów, o czym pisaliśmy w Przeglądzie Podatku Dochodowego nr 7 z br., w artykule pt. "Stosowanie 50% kosztów uzyskania przychodów - wyjaśnienie Ministerstwa Finansów".

Ustawa nie zawiera uregulowań, które nakładałyby na płatników (m.in. pracodawców) stosujących 50% koszty obowiązek monitorowania czy podatnik uzyskał takie koszty od innego płatnika. Tym samym należy przyjąć, że każdy płatnik pilnuje limitu tylko w zakresie kosztów uwzględnianych przez siebie i zaprzestaje stosowania 50% kosztów, w sytuacji gdy ich suma uzyskana u niego przez danego podatnika przekroczy kwotę 42.764 zł.

Jeżeli podatnik otrzymuje przychody, o których mowa w art. 22 ust. 1-3 updof od kilku płatników, to u każdego płatnika przysługują mu 50% koszty uzyskania przychodów. Zauważmy jednak, że limit 50% kosztów jest jeden, bez względu na ilość tytułów uprawniających do stosowania takich kosztów. Sytuacja taka może spowodować, że po sporządzeniu zeznania rocznego suma tych kosztów przekroczy limit 42.764 zł. Konieczne więc będzie ich ograniczenie w rozliczeniu rocznym. To z kolei może się wiązać z powstaniem u podatnika niedopłaty podatku. Aby tego uniknąć, podatnik może złożyć płatnikowi (lub kilku płatnikom) pisemne oświadczenie o rezygnacji ze stosowania 50% kosztów. Taką możliwość w przypadku podatników będących pracownikami przewiduje art. 32 ust. 7 updof, a u pozostałych podatników - art. 41 ust. 11 updof.

Zwróć uwagę!

Wzór oświadczenia o rezygnacji ze stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów dostępny jest na stronie internetowej naszego Wydawnictwa -  www.gofin.pl.

Pracodawca posiadając takie oświadczenie, nie stosuje 50% kosztów uzyskania przychodów począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostało ono złożone przez pracownika. Natomiast pozostali płatnicy 50% kosztów uzyskania przychodów nie uwzględniają przy wypłacie "najbliższego" wynagrodzenia podatnika, dokonywanej po otrzymaniu oświadczenia.

Zarówno u podatników będących pracownikami, jak i u pozostałych podatników oświadczenie to jest ważne tylko w roku podatkowym, w którym zostało złożone płatnikowi.

Zaznaczamy, że niezłożenie przez podatnika omawianego oświadczenia nie zwalnia płatnika z obowiązku kontrolowania wysokości stosowanych przez niego kosztów. W razie przekroczenia przez 50% koszty kwoty 42.764 zł, płatnik obowiązany jest zaprzestać ich stosowania.

Przykład

Podatnik w marcu 2013 r. zawarł umowę o dzieło, do której zastosowanie mają prawa autorskie. Wynagrodzenie z tytułu tej umowy wynosi 25.887 zł miesięcznie i będzie wypłacane przez sześć miesięcy począwszy od kwietnia (25 dnia każdego miesiąca za dany miesiąc). Podatnik nie jest pracownikiem płatnika i umowy o dzieło nie wykonuje na rzecz własnego pracodawcy. Umowa ta nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Płatnik 50% koszty uzyskania przychodów jest obowiązany obliczyć od przychodu niepomniejszonego o składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe (one bowiem nie występują), tj. od kwoty 25.887 zł.

Kwota kosztów autorskich wyniesie co miesiąc 12.943,50 zł (25.887 zł x 50%).

Limit 50% kosztów uzyskania przychodów w 2013 r. wynosi 42.764 zł i zostanie przekroczony w lipcu.

Przypadek I

Załóżmy, że podatnik złożył płatnikowi 20 maja oświadczenie o rezygnacji ze stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów (tj. przed wypłatą wynagrodzenia za maj) - wówczas płatnik zaprzestanie stosowania tych kosztów od maja 2013 r.

Przypadek II

Załóżmy, że podatnik złożył płatnikowi 27 maja oświadczenie o rezygnacji ze stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów (tj. już po wypłacie wynagrodzenia za maj) - wówczas płatnik zaprzestanie stosowania tych kosztów od czerwca 2013 r.

Przypadek III

Załóżmy, że podatnik nie złożył płatnikowi oświadczenia o rezygnacji ze stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów - wówczas płatnik samoczynnie zaprzestanie stosowania tych kosztów w momencie przekroczenia limitu, tj. w lipcu 2013 r. Przy opodatkowaniu wynagrodzenia za lipiec płatnik zastosuje 50% koszty uzyskania przychodów w kwocie 3.933,50 zł (42.764 zł - 38.830,50 zł).


4. Jakie koszty z umowy o dzieło po przekroczeniu limitu?

Koszty uzyskania przychodów z umów o dzieło są określone procentowo. Generalnie wynoszą one 20% uzyskanego przychodu. Przy czym jeżeli przedmiotem zawartej umowy jest czynność stanowiąca przedmiot prawa autorskiego, wówczas koszty określa się w wysokości 50% uzyskanego przychodu.

Z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że 50% koszty uzyskania przychodów mogą być "zastąpione" kosztami faktycznie poniesionymi. Nie ma natomiast przepisu umożliwiającego zastosowanie twórcy osiągającemu przychód z praw autorskich na podstawie umowy o dzieło 20% kosztów uzyskania przychodów po wyczerpaniu kosztów pięćdziesięcioprocentowych.

Płatnik, po przekroczeniu limitu kosztów w kwocie 42.764 zł, nie może więc stosować 20% kosztów uzyskania przychodów. Oznacza to, że po wykorzystaniu przez twórcę wspomnianego limitu nie przysługują mu już na etapie ustalania zaliczki na podatek koszty uzyskania przychodów.

Przykład

Podatnik w marcu 2013 r. uzyskał przychód z umowy o dzieło, do której zastosowanie mają prawa autorskie. Przychód ten wyniósł 120.000 zł. Podatnik nie jest pracownikiem płatnika i umowy o dzieło nie wykonuje na rzecz własnego pracodawcy. Umowa ta nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Przy obliczaniu zaliczki na podatek płatnik zastosował 50% koszty uzyskania przychodów do przychodu w kwocie 85.528 zł. Koszty te wyniosły 42.764 zł (85.528 zł x 50%). Do przychodu w kwocie 34.472 zł (120.000 zł - 85.528 zł) nie mają zastosowania koszty.

Dochód do opodatkowania wyniesie zatem 77.236 zł (120.000 zł - 42.764 zł).


5. Faktyczne koszty w rozliczeniu rocznym

Jeżeli podatnik udowodni, że faktycznie poniesione koszty uzyskania przychodów są wyższe od zastosowanych przez płatnika 50% kosztów, koszty uzyskania przyjmuje się w wysokości kosztów faktycznie poniesionych (art. 22 ust. 10 updof). W 2013 r. faktycznie poniesione koszty mogą być zastosowane także wtedy, gdy podatnik udowodni, że łączne koszty, o których mowa w art. 22 ust. 1-3 updof są wyższe od 42.764 zł (art. 22 ust. 10a updof). Zwracamy przy tym uwagę, że faktycznie poniesione koszty uzyskania przychodów uwzględnia się dopiero w zeznaniu rocznym.

Co istotne, w kosztach faktycznie poniesionych przez podatnika można uwzględnić tylko te koszty, które spełniają warunki określone w art. 22 ust. 1 updof, tj. zostały poniesione w celu uzyskania przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów i nie są wymienione w art. 23 updof. Ważne jest też to, że mogą to być koszty poniesione nie tylko w roku uzyskania przychodów, ale również koszty bezpośrednio związane z przychodami poniesione:

  • w latach poprzedzających rok podatkowy oraz
     
  • po jego zakończeniu, ale przed dniem złożenia zeznania, jednak nie później niż do upływu terminu do jego złożenia.

Podatek dochodowy - czytaj także:
POLECAMY
P R E N U M E R A T A
www.czasopismaksiegowych.pl
WIĘCEJ NA TEN TEMAT W ZASOBACH PŁATNYCH
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.plSklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60